Chuyển đến nội dung chính

Cơm lam bản Nủa

TTO - Mỗi khi có dịp gặp nhau, các bạn đồng hành trong chuyến đi Pù Luông lại nhắc nhớ những món ăn dân dã của người Thái. Nhưng có lẽ ai cũng nhớ nhất món cơm lam bản Nủa, một món ăn thấm đượm tình cảm đồng bào.
Cơm lam bản Nủa Phóng to
Bữa cơm lam ở bản Nủa - Ảnh: Thủy OCG
Trên mâm cơm tối, chủ nhà nghỉ ở bản Nủa (xã Lũng Cao, huyện Bá Thước, Thanh Hóa), một bản sinh thái nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, hỏi mấy vị khách đường xa sáng mai có muốn ăn sáng bằng cơm lam không. Cả nhóm hồ hởi dặn chủ nhà bắt thêm cho con gà nướng với một con vịt nướng, hứa hẹn sớm mai sẽ có một bữa sáng đã đời.
Nửa đêm, anh chồng giúp chúng tôi trải đệm bông lau trên sàn nhà, lo giăng mùng tránh muỗi thì chị vợ xách dao đi xuống cầu thang. Thấy lạ, tôi hỏi chị đi đâu lúc nửa đêm thế này. Câu trả lời khiến ai nấy đều cảm động, chị đi vào rừng chặt ống giang để về làm cơm lam.
Du lịch Pù Luông giờ đã phát triển, bản Nủa đã ngày một đông khách, có lẽ món cơm lam sẽ được du lịch hóa nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu. Không biết ngày trở lại, liệu chúng tôi có được thấy chủ nhà xách dao đi chặt ống giang lúc nửa đêm để nướng cơm lam đãi khách nữa hay không?
Anh chủ nhà giải thích thêm phải đi chặt ống giang mới về, ống giang không được non quá hay già quá, dùng nấu cơm ngay thì cơm mới thơm, ngọt, quyện mùi tre nứa. Ống giang cũ để lâu sẽ làm hỏng món cơm lam dân dã nhưng khi nấu lại khá cầu kỳ này. Gạo nếp cũng phải là thóc mới giã.
Ở bản người Thái, người Mường ở Pù Luông, lúa chín sau khi gặt được bó thành cum gùi về phơi khô xếp trên gác mái, khi cần dùng mới bỏ vào máng gỗ để chà lấy hạt đem giã. Trong lúc chúng tôi chén trà chuyện phiếm bên những ô cửa mát gió của căn nhà sàn thì chị chủ nhà đã xong việc ngâm gạo từ khi nào.
6g sáng, mọi người lần lượt tỉnh giấc, ai nấy nằm ườn trên đệm ngắm nhìn Pù Luông qua ô cửa sổ mở cạnh mình. Căn bếp góc nhà đã đỏ lửa tự bao giờ, hai vợ chồng chủ nhà đang lúi húi nhắc nồi, vùi than. Mùi thịt gà, vịt nướng, mùi cơm nếp lam quyện mùi khói bếp thoang thoảng bay ra khiến mấy cái dạ dày tự nhiên sôi ùng ục.
Thoắt cái, một mâm cơm đã được bày ra trước sân. Chủ nhà bảo ăn ngoài trời cho thoáng đãng, tận hưởng không khí mát mẻ trong lành. Trên mâm có cặp đôi gà vịt nướng chín vàng, đĩa măng chua xào lòng mề, muối vừng và tất nhiên không thể thiếu những ống cơm lam.
Cơm lam bản Nủa Phóng to
Căn bếp dân dã ở bản Nủa - Ảnh: Thủy OCG
Người phụ nữ Thái đã dậy từ 4g sáng, dùng lá chuối cuộn thành ống nhét vào ống giang rồi cho gạo vào, bịt kín đầu ống giang hở bằng lá chuối rồi xếp lên kiềng nướng trên đống than củi nóng rực. Phải liên tục xoay trở ống giang để cơm lam chín đều. Sau khoảng 1 giờ, ngửi thấy mùi thơm bay ra là biết cơm đã chín.
Ống giang được róc bỏ lớp vỏ cháy bên ngoài, chỉ để lại lớp lá chuối mỏng ôm lấy ống cơm, khi ăn chỉ việc dùng tay bóc nhẹ, xắn từng miếng vừa miệng. Đúng như mong đợi, cơm lam ăn với thịt gà, thịt vịt nướng và muối vừng, vị ngon ngọt thấm vào thành dạ dày, ấn tượng đến khó quên.
Sau này, có nhiều dịp thưởng thức cơm lam trên nhiều nẻo đường Tây Bắc, nhưng chúng tôi vẫn nhớ nhất món cơm lam bản Nủa được làm bằng sự chân tình của đôi vợ chồng người Thái trong dãy Pù Luông năm nào...
THỦY OCG

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…