Chuyển đến nội dung chính

Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo

TTO - "Trước 1972, khu vực hồ Con Rùa bây giờ ít ai ghé chơi cả buổi như bây giờ lắm, có một cái hồ nước trơ trọi thì có gì mà chơi".
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Hồ Con Rùa nhìn từ đường Nguyễn Đình Chiểu - Ảnh: M.C
Ông cụ Trần Văn D. - cư dân sống từ năm 1945 trên đường Nguyễn Đình Chiểu, gần khu vực hồ Con Rùa hiện nay - bảo vậy với chúng tôi vào sáng 29-10, khi hàng trăm bạn trẻ đang tìm đến đây trong một buổi sáng cuối tuần.
Từ tháp nước "tuyệt đẹp" bị phá bỏ đến tượng Ba Hình... ít ai nhớ
Trên băng ghế uốn cong lãng mạn đặt xung quanh hồ, cụ D. kể: "Trước 1956, cái hồ này nhỏ xíu; giữa có tượng ba lính Pháp bằng đồng, dân Sài Gòn xưa gọi là tượng Ba Hình. Cái bùng binh (round point) xung quanh hồ xưa gọi là công trường Maréchal Joffre".
Trí nhớ của cụ không sai. Công trường Maréchal Joffre nằm giữa giao lộ, đúng hơn là một ngã tư của ba con đường nay là Phạm Ngọc Thạch và Võ Văn Tần, Trần Cao Vân, vì hai đường sau nằm trên một đường thẳng)... và là vòng xoay đầu tiên của thành phố Sài Gòn sau khi người Pháp vô.
Trước đó, bản quy hoạch Sài Gòn 500.000 dân năm 1862 của sĩ quan công binh Coffin không hề có vòng xoay này.
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Bản đồ Sài Gòn 1878 với vòng xoay (dấu chữ thập trên bản đồ) đầu tiên của Sài Gòn, hiện nay là Công trường Quốc Tế - hồ Con Rùa. Từ vị trí này đi xuống là nhà thờ Đức Bà (đang xây dựng, năm 1880 mới xong) - Ảnh tư liệu
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Bản đồ quy hoạch Sài Gòn 500.000 dân của Coffin không hề có vòng xoay (bùng binh - round point - hồ Con Rùa hiện nay - Ảnh tư liệu
Trước khi có công trường, nơi đây có một tháp nước được xây dựng từ năm 1878 để cung cấp nước cho Sài Gòn, với nguồn cung cấp là một số hồ nước xung quanh mà hiện nay trong khuôn viên Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM vẫn còn một cái khá lớn (đã được đặt các tấm bêtông phủ lên. Thỉnh thoảng anh em bảo vệ ở đây leo xuống kiểm tra, có khi bắt được cá trê khủng).
Tháp nước (chateau d'Eau) này được người Pháp ca ngợi và in bưu thiếp khá nhiều: "Một tác phẩm tuyệt đẹp trên một nền móng rất cao và vững chãi với một cầu thang xoắn ốc gắn vô một cái lồng" (Louise Bourbonnaud - Les Indes et l'Extreme Orient, 1892).
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Tháp nước khu vực hồ Con Rùa hiện nay lúc xây dựng xong và định hình vòng xoay (dòng chữ trong bưu thiếp: rond point: vòng xoay, dân Sài Gòn gọi là bùng binh) đầu tiên của Sài Gòn. Ảnh chụp từ ngã tư Phạm Ngọc Thạch - Nguyễn Thị Minh Khai hiện nay về phía tháp nước - Ảnh tư liệu
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Tháp nước khu vực hồ Con Rùa hiện nay đầu thế kỷ 20 nhìn từ đường Blancubé (trước năm 1975 là đường Duy Tân, nay là đường Phạm Ngọc Thạch). Bên trong tháp là đường xoắn lên trên - Ảnh bưu thiếp
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Tháp nước (tháp cao phía trên, phía sau nhà thờ Đức Bà - hiện là khu vực hồ Con Rùa) trên bản đồ 3D Sài Gòn năm 1881. Tòa nhà lớn bên trái là dinh Norodom (hiện là hội trường Thống Nhất). Đường trước dinh Norodom là đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa hiện nay. Khu nhà cùng đường gần đó giờ là Trường THPT Lê Quý Đôn - Bản đồ của đại úy Fauvre
"Tác phẩm tuyệt đẹp" này bị chính người Pháp phá bỏ năm 1921 vì không còn đủ sức đáp ứng yêu cầu cung cấp nước cho Sài Gòn lúc ấy đã tăng mạnh.
Tượng Ba Hình biểu trưng cho việc xâm chiếm của người Pháp đến năm 1956 cũng bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa phá bỏ mà không ai luyến tiếc.
Tượng không còn, khu vực này trở thành Công trường Chiến Sĩ với cái hồ nhỏ ở giữa "chủ yếu để dân chúng đi qua nghỉ chân chứ ít ai ghé vô" - cụ D. bảo.
Thiết kế táo bạo và lãng mạn Sài Gòn
Cái hồ nhỏ ấy nằm buồn hiu dù nằm giữa một "khung trời đại học" lãng mạn, khi lúc ấy xung quanh nó là một số trường đại học như Luật, Y, Kiến trúc... và "con đường Duy Tân (nay là Phạm Ngọc Thạch) cây dài bóng mát".
Cho đến giữa thập niên 1960, khu vực này bỗng như bừng tỉnh với thiết kế của kiến trúc sư Nguyễn Kỳ. Thiết kế được chọn trong cuộc thi quy hoạch mới cho một công trường rộng gần 1ha nhưng nằm buồn hiu giữa Sài Gòn này.
Nhưng thật sự khu công trường này trở nên sống động và thành kỷ niệm khó quên của bao thế hệ người trẻ Sài Gòn khi xa thành phố là cuộc trùng tu, tôn tạo từ năm 1972.
Cụ thể là việc dựng thêm giữa hồ các cột bêtông cao vút. Trên mỗi cột là năm bàn tay xòe ra đón đỡ một nhụy hoa bêtông nhỏ và thanh mảnh bên trong.
Bên ngoài là vòng xoay giao thông, bên trong hồ cũng là một hệ thống đường đi bêtông xoắn ốc theo vòng xoay, hướng tới các trụ bêtông và một bia bêtông ghi tên những nước công nhận Việt Nam Cộng hòa lúc ấy với đường kính gần 100m.
Bia ghi tên được thiết kế đặt trên một con rùa lớn bằng hợp kim đồng mà đám học trò chúng tôi khi đến đây đều leo lên cỡi và nghịch phá. Nhiều người khi đến đây chơi cũng tranh thủ chụp hình với con rùa này.
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Công trường Chiến Sĩ (nay là Công trường Quốc Tế) trước lúc chỉnh trang năm, lúc đó hồ Con Rùa chỉ là một hồ nước nhỏ chứ không lớn như hiện nay - Ảnh tư liệu
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Hồ Con Rùa lúc mới xây dựng xong với con rùa hợp kim đồng dưới bia bêtông, đầu rùa hướng về trụ bê tông tròn giữa hồ, hướng nhà thờ Đức Bà - Ảnh: Wayne Trucke
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Những bước chân đầu tiên trên hồ Con Rùa khi mới xây dựng xong - Ảnh: Wayne Trucke
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Một góc hồ Con Rùa sáng 29-10. Vết còn lại của lưng con rùa đồng vẫn còn dưới bệ bêtông màu trắng trong ảnh - Ảnh: M.C.
Thế là hồ Con Rùa ra đời, dù tên gọi chính thức của nó cho đến nay  vẫn là Công trường Quốc Tế. Thậm chí khi con rùa đồng không còn sau một vụ phá hoại sau năm 1975, người ta vẫn gọi đó là hồ Con Rùa - dù hồ không hề có con rùa thật lẫn rùa đồng nào.
Thỉnh thoảng cũng có bạn trẻ tinh nghịch thả rùa phóng sinh vô đó, nhưng làm sao những chú rùa tội nghiệp này có thể sống trong một cái hồ toàn bêtông và thường được làm vệ sinh.
Xin không nói những huyền thoại hư hư thực thực về long mạch, về trấn yểm của tổng thống Việt Nam Cộng hòa lúc bấy giờ, có thể nói hồ Con Rùa mà những bạn trẻ tìm đến hiện nay có một thiết kế rất táo bạo.  
Trong đó ngay khi vừa ra đời 1972, công trình này từng bị la hoảng khi những con đường đi trên hồ uốn lượn mà không hề có lan can phòng chống... té hồ.
Thế nhưng từ khi đưa vào sử dụng năm 1972 đến nay, chuyện té hồ hình như chưa bao giờ là vấn nạn cần phải xem xét, dù có thể thỉnh thoảng cũng có ai đó hụt chân té xuống cái hồ... cạn sợt này.
Cùng chúng tôi đi trên các con đường bêtông nổi lát đá rửa (để bám chân - được làm rất chắc chắn, giờ vẫn vững chắc sau gần nửa thế kỷ trên mặt hồ và đội mưa nắng), kiến trúc sư trẻ Đậu Việt Đức (Công ty CP nhà Hưng An, Q.Bình Thạnh, TP.HCM) nhận định: "Vị kiến trúc sư thiết kế nơi đây đã khéo léo dẫn dắt tầm nhìn của người đi trên các con đường xoắn ốc trên hồ đến khu trung tâm (các cột bêtông và bia rùa) nên đã ít nhiều hạn chế tai nạn té hồ".
Theo anh, "đây là thiết kế đơn giản nhưng lãng mạn một cách rất táo bạo - giữa một Sài Gòn ít nhiều chú trọng công năng, hình khối lúc ấy; nhất là thực hiện ở một khu vực dành cho bao người qua lại hằng ngày".
Và nét lãng mạn ấy với thử thách của thời gian đã được xác nhận bởi bao thế hệ bạn trẻ, học trò, người dân Sài Gòn tìm đến, nhớ về; như một trong những địa điểm đáng yêu nhất Sài Gòn.
...Như buổi sáng cuối tuần bình thường 29-10, khi chúng tôi đến đây, hàng trăm bạn trẻ đang ngồi bên nhau xung quanh và bên trong. Một gia đình trẻ cùng hai con nhỏ tung tăng bước vô. Rồi một cặp bạn trẻ đôi mắt ngời hạnh phúc bước lên khối cầu thang trên hồ chụp hình đám cưới...
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Từ đường Nguyễn Đình Chiểu lên, qua khỏi hồ Con Rùa là thấy ngay nhà thờ Đức Bà - Ảnh: M.C.
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Một gia đình ghé chơi đến hồ Con Rùa ngày cuối tuần - Ảnh: M.C.
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Hồ Con Rùa sáng 29-10 với những bạn trẻ bên nhau trên hồ và một đôi bạn trẻ chụp hình cưới - Ảnh: M.C.
Hồ Con Rùa lãng mạn ra đời sau thiết kế táo bạo
Bình an, thanh thản hồ Con Rùa - Ảnh: M.C. 
Hồ Con Rùa yên bình giữa một vòng xoay Sài Gòn tấp nập - Clip: M.C
CÙ MAI CÔNG

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…