Chuyển đến nội dung chính

Vì sao người Mông giết chó, nhét bùa vào bụng và treo trước cổng?

(VTC News) - Cái cách treo con vật lủng liểng trên cổng nhà, với cái mùi thối nồng nặc tỏa ra, thì quả thực kinh hãi.


Bài 1: Gặp vận hạn thì treo chó đuổi tà

Đang phóng xe vi vu trên con đường đèo dốc uốn lượn, ngắm cảnh núi đá nhấp nhô, đẹp như cổ tích, qua bản Chi Lầu Dung (Tát Ngà, Mèo Vạc, Hà Giang), chúng tôi bỗng khựng lại bởi một cảnh tượng kỳ lạ: Trước ngôi nhà gỗ thấp lè lè, ẩn sau ruộng ngôi xanh mướt, ngay cạnh đường, có một con vật đen thui, lông dài phủ mặt, treo lủng lẳng. 

Thấy sự lạ, chúng tôi dừng xe, mỗi người phán một kiểu, người bảo chồn, người bảo cáo, người bảo chó rừng, chó sói… Rốt cục, chưa rõ con gì. Nhưng cái cách treo con vật lủng liểng trên cổng nhà, với cái mùi thối nồng nặc tỏa ra, thì quả thực kinh hãi.

Chui qua cái cổng dựng tạm bằng mấy cành cây, treo con chó đen thui, theo lối nhỏ, chúng tôi tìm vào ngôi nhà thấp lè tè bên vệ đường. 

Nhà không có cánh cửa, nhưng chẳng có ai. Đồng bào Mông thường lên nương cày cuốc, hoặc vào rừng kiếm củi, đặt bẫy từ sáng sớm, đến chiều tối mới về.
dân tộc Mông
Hình ảnh một chú chó chết treo trước cổng, ngay bên đường 
Mặt trời ngấp nghé bên kia dãy núi, bóng tối bủa vây thung lũng, thì thấy một người phụ nữ đeo bó cỏ sau lưng về nhà. 

Chúng tôi gọi bà hỏi chuyện, nhưng bà chỉ cười bẽn lẽn, không bắt lời, cứ cắm cúi đi, tỏ vẻ xấu hổ. Bà chui tọt vào trong nhà, ngồi lỳ bên bếp lửa. 

Thất vọng quay ra, thì lại gặp một thanh niên lững thững đi về, lưng đeo dao phát. Nhưng hỏi gì, anh cũng chỉ “chư pâu” (không biết). 

Xã Tát Ngà núi đá lởm chởm, đá đen xám ngắt, nhìn đâu cũng chỉ thấy đá. Đá dềnh lên trong những ánh mắt u buồn. Đồng bào ngày đêm cày cuốc, trần lưng trên núi đá mà vẫn đói ăn. 

Điện vẫn chưa có, cuộc sống tối tăm, hủ tục từ ngàn năm nay dường như vẫn nguyên vẹn ở vùng núi đá này. Tìm được người nói tiếng phổ thông ở đây quả là khó. 

Mãi sau, thấy ánh đèn xe máy lấp loáng từ chân dốc lên, tôi ra đường vẫy, “bắt cóc” được một thanh niên đi từ trong xã Nậm Ban ra thị trấn Mèo Vạc. 

Anh thanh niên người Giáy giới thiệu tên là Lý A Sung, nhà ở xã Nậm Ban, chuyên nghề “quặng tặc” bán sang Trung Quốc. Giao du, va chạm nhiều, nên Sung biết nhiều… “ngoại ngữ”. Lý A Sung biết 3 thứ tiếng, gồm tiếng Giáy, Mông, và tiếng phổ thông. 

Qua phiên dịch của Sung, chúng tôi mới biết sơ qua hành động treo chó chết lủng lẳng trước nhà của đồng bào Mông nơi đây.

Sung vào trao đổi với anh chàng chủ nhà nhỏ thó, rồi phiên dịch lại cho tôi. Chủ ngôi nhà này là Vàng A Lếnh, năm nay 18 tuổi. 
dân tộc Mông
Vàng A Lếnh 
Lếnh bảo, nhà neo đơn, lại nghèo nhất bản Chi Lầu Dung. Bố mẹ sinh 5 lần, nhưng chỉ nuôi lớn được Lếnh và người chị gái. 

Chị gái đã lấy chồng, sinh con, nhưng vợ chồng con cái sống tít trên núi đá tai mèo, quanh năm quần quật với núi đá nương ngô, đến mèn mén cũng chẳng có đủ để ăn. 

Xưa kia, nhà Lếnh ở sâu trong núi, nhưng được sự động viên của chính quyền, bố mẹ Lếnh đã xuống núi, dựng ngôi nhà ở gần đường, những mong cuộc sống đổi thay. 

Tuy nhiên, từ ngày xuống núi, tai họa liên tiếp ập xuống gia đình Lếnh. Dựng nhà xong, bố Lếnh thường xuyên ốm đau, quặt quẹo, chẳng còn sức lực lao động nữa. 

Đồng bào Mông nơi đây ốm đau không đi bệnh viện, mà mời thầy cúng bắt ma. Thầy cúng, thầy mo khắp nơi được mời đến, cúng bái tốn kém không biết bao nhiêu mà kể, nhưng ông vẫn không qua khỏi.
dân tộc Mông
Trò chơi chặt mía ăn tiền ở địa đầu Hà Giang 
Bố Lếnh đã về với đá từ 3 năm trước, để lại hai mẹ con Lếnh trong ngôi nhà hoang tàn giữa núi đá mênh mông.

Đầu năm nay, theo đám bạn đi chợ phiên Mèo Vạc, Lếnh đã gặp một cô gái, hơn Lếnh 3 tuổi. Hai người trò chuyện, rồi tâm đầu ý hợp. Nàng say tiếng kèn môi và men tình của Lếnh. Lếnh kéo nàng về làm vợ. 

Nhà cả hai cùng nghèo, thông cảm với hoàn cảnh của nhau, nên lễ cưới cũng đơn giản với con lợn, mấy con gà, vài hũ rượu và thủ tục cúng bái của thầy mo. 

Nhắc đến người vợ, Lếnh kéo vạt áo nhàu nhĩ màu đất lau nước mắt. Về ở với nhau, miếng ăn chẳng có, thấy tương lai mịt mù, tăm tối, nên vợ Lếnh đã đổi lòng. Nàng nói thẳng với Lếnh rằng, không muốn ở với nhau nữa, muốn đi lấy chồng khác. 

Và con chim đã nhẫn tâm bỏ tổ. Vợ Lếnh theo một cô bạn trong bản bỏ đi mất. Nàng còn nhắn nhủ lại qua một người trong bản rằng, nàng đã sang Trung Quốc tìm chồng, không bao giờ về nữa. Nàng xin lỗi Lếnh và mong Lếnh tìm thấy người đàn ông khác. 

Lấy vợ chưa được tuần trăng, đã lại mất vợ, Lếnh chỉ biết ôm mặt khóc, tủi cho phận mình.

Mẹ Lếnh, người đàn bà lam lũ đã phải chịu quá nhiều khổ đau. Nỗi đau mất chồng chưa nguôi, thì nỗi đau mất con dâu, chứng kiến cảnh con trai đau khổ vật vã, khiến bà đổ quỵ. 

Bà không thiết ăn, không thiết làm gì nữa. Bà nằm bẹp trên giường, miệng rên rỉ ngày đêm không ngớt.

Không biết bấu víu vào đâu, Lếnh hoang mang tột độ. Các bác, các chú đã đến nhà, họp bàn, và quyết định mời thầy cúng đến đuổi tà. 
dân tộc Mông
Treo chó để... đuổi ma! 
Thầy cúng được rước đến nhà Lếnh. Thầy cúng phán: “Trong nhà có nhiều ma quá. Bọn ma nó tìm cách làm hại gia đình, khiến gia đình ly tán, tan nát. Chỉ còn cách đuổi bọn ma đi, thì mới hết bệnh, hết vận rủi”. 


Đồng bào Mông ở vùng đất địa đầu Hà Giang đều rất sợ ma. Họ nhìn đâu cũng ra ma. Nào ma gà, ma xó, ma suối, ma cây, ma góc bếp, đặc biệt là con ma ngũ hải chuyên hại người.

Vậy nên, trong gia đình, dòng họ, bản làng có gì bất thường, họ đổ riệt cho những con ma hành. Con người ốm đau, bệnh tật, buồn phiền... cũng đều do con ma cả. Con ma là thứ ám ảnh vô hình vây quanh cuộc sống của họ.

Có vô số sách trừ ma, đuổi tà, nhưng cái cách trừ tà của đồng bào Mông ở vùng đất xa tít xa tắp, tận cùng của địa đầu Tổ quốc này, thì quả thực quá kỳ lạ. Họ giết chó, rồi treo xác chó trước cổng nhà.
Kỳ 2: Giết chó đuổi tà

Để hiểu rõ về tục lễ treo xác chó trên cổng vào nhà ở vùng đất địa đầu Tổ quốc, anh chàng Vàng A Lếnh (bản Chi Lầu Dung, xã Tát Ngà, Mèo Vạc, Hà Giang) dẫn chúng tôi đi tìm ông thầy cúng đã thực hiện nghi lễ đặc biệt này.


Xuôi dốc một đoạn thì đến căn nhà xập xệ ẩn sau trập trùng đá. Đó là nhà thầy cúng Giàng Mí Lử. 

Thầy cúng năm nay mới 31 tuổi, song bộ dạng khá già, là chỗ dựa tâm linh của người dân bản Chi Lầu Dung. 

Ngọn lửa cháy leo lét ở bếp như bị co lại bởi bóng đêm đặc quánh. Những khuôn mặt người ngồi quây tròn ăn cơm giữa nhà lấp lánh ảo mờ. Thấy khách lạ, thầy cúng lôi vào, mời uống rượu ngô. 

Giàng Mí Lử khoe rằng, làm thầy cúng… rất oách. Không chỉ là thầy cúng của bản, mà Lử có uy tín với người Mông ở các xã xung quanh. Gia đình, dòng họ nào muốn Lử cúng, phải đi xe đến đón Lử mới đi. Cúng xong, phải đưa Lử về. 
dân tộc mông
Gia đình gặp nhiều chuyện bất hạnh nên Lếnh nhờ đến thầy cúng 

Tuy nhiên, nếu không có đường đi xe máy, thì Lử cũng phải đi bộ. Mặc dù mới 31 tuổi, nhưng Lử đã có 16 năm làm thầy cúng. 

Bố Lử là thầy cúng uy tín của người Mông khắp vùng này và ông truyền nghề cho Lử rất sớm. Bởi thế, dù chẳng biết chữ nào, nói tiếng phổ thông còn bập bẹ, nhưng Lử thuộc làu làu hàng trăm bài cúng theo lối truyền miệng.

Trong văn hóa của người Mông, có rất nhiều con ma, nhiều thế giới linh hồn. Ngoài những con ma thường thấy trong văn hóa người Mông, như ma suối, ma núi, ma cây, ma sau nhà… thì ở địa đầu Tổ quốc Hà Giang, người Mông sợ nhất ma gà, ma ngũ hải. 
dân tộc mông
Thấy cúng Lử 

Họ sẵn sàng cài mìn cho nổ tung cả nhà hàng xóm, giết hại nhiều người, nếu thầy cúng đổ cho nhà đó chuyên thả ma ngũ hải hại người. Vùng đất địa đầu Hà Giang từng xảy ra vô số vụ án mạng liên quan đến con ma ngũ hải. Chỉ cần nghi ngờ nhà nào đó chuyên thả ma ngũ hải, dân bản sẽ trừng phạt nhà đó, thậm chí, họ còn đốt nhà, cài mìn để… giết ma.

Mấy năm nay, được tuyên truyền nhiều, ánh sáng văn minh đã đến hầu hết các bản làng, nên không còn xảy ra những vụ án mạng đau lòng liên quan đến con ma ngũ hải nữa.

Vì đồng bào Mông ở vùng đất địa đầu này còn tin vào chuyện ma mãnh, nên chẳng có gì lạ khi thầy cúng Giàng Mí Lử vừa đến nhà Vàng A Lếnh đã thốt lên: “Nhà có nhiều ma quá, có cả đàn ma quấy rối ở trong nhà. Không đuổi chúng đi thì chúng bắt hết người sống”. 

Không có ma, thì sao bố Lếnh chết, vợ Lếnh bỏ đi, mẹ Lếnh ốm nằm bẹp? Thầy cúng Lử đặt câu hỏi như thế, thì ai cũng phải gật gù tin rằng trong nhà có vô số ma mãnh.
dân tộc mông
Chỉ còn hai mẹ con Lếnh sống trong căn nhà hiu quạnh 

Nhà Lếnh nghèo, lại cùng bản, nên cúng ma cho nhà Lếnh là trách nhiệm của Giàng Mí Lử. Ở chỗ khác thì có công cán, nhưng nhà Lếnh thì không cần công cán gì cả. 

Giàng Mí Lử thực hiện lễ cúng suốt 10 ngày. Lễ cúng diễn ra rất bài bản, kỳ công. Mỗi ngày, một con gà bị cắt cổ, rải máu đỏ xung quanh nhà. Hôm cúng trong nhà, ngày cúng đầu ngõ. 

Những chiếc bùa nhỏ cỡ 2 ngón tay được đẽo từ cây bương, với vô số ký hiệu lạ, được buộc vào những sợi dây gai, ròng quanh ngôi nhà của Lếnh.

Trong những ngày tiến hành lễ cúng, thầy Lử cùng mọi người đều theo dõi sát sao con chó Lếnh nuôi. Con chó này Lếnh mua ở chợ Mèo Vạc với giá 50 ngàn đồng. 
dân tộc mông
Con chó Lếnh nuôi đã bị giết để thầy cúng làm phép 
Xác chú chó tội nghiệp được tren ở cổng để... đuổi tà 

Con chó nuôi mãi mà cứ còi cọc, chỉ được độ 7-8kg. Thế nhưng, nó rất khôn. Hàng ngày, chó theo Lếnh lên nương. Trong khi Lếnh nhổ cỏ, gieo ngô, cuốc đất, thì con chó đi săn chuột, săn rắn. Có hôm nó tha được mấy con chuột núi, sóc núi về cho chủ làm thịt. 

Đến buổi cúng cuối cùng, thì con chó nằm cạnh mâm lễ, phủ phục, miệng gừ gừ, nước mắt rỉ ra. Chỉ chờ có thế, thầy cúng Giàng Mí Lử kết luận: “Con chó này đang khóc vì thương chủ. Nó đã nguyện chết để linh hồn ở với chủ mãi mãi, giúp gia chủ xua đuổi tà ma”. 

Thương con chó, nhưng thầy cúng đã nói thế, thì phải nghe lời. Lếnh đè con chó xuống đất. Thầy cúng Lử cầm thanh gỗ đập bốp vào đầu, khiến con chó lăn quay đơ. 

Thầy cúng Lử chích nhẹ dao nhọn vào cổ, máu chảy thành dòng. Thầy Lử tưới máu quanh bàn thờ, quanh ngôi nhà của Lếnh. Rất thuần thục, thầy cúng Lử mổ bụng, moi bỏ nội tạng chó vứt đi. 
dân tộc mông
 
dân tộc mông
Rất nhiều lá bùa được treo quanh nhà 

Những lá bùa được nhét vào bụng con chó, rồi khâu lại. Lễ cúng chấm dứt, con chó được buộc treo lủng lẳng trước cổng nhà.

Miền cao nguyên đá ban ngày nắng nhuộm vàng dải núi, nhưng gió thổi liên tục, khiến con chó cứ teo dần đi. Đêm lạnh, vi khuẩn xâm nhập chậm, nên con chó vẫn giữ được nguyên hình hài, chứ không thối rữa, nhểu xuống. Con chó sẽ được treo trên cổng suốt 1 năm. 

Tôi hỏi Lếnh rằng, sau 10 ngày cúng bái, rồi treo chó, mẹ Lếnh có khỏi bệnh không, thì Lếnh lắc đầu bảo không khỏi. 

Biết chuyện mẹ Lếnh bị ốm, ông trưởng bản Vừ Mí Sính đã gọi y tá đến tiêm, cho uống thuốc mới khỏi bệnh. 

Tuy nhiên, theo lời Lếnh, sau khi thầy cúng Lử treo con chó lên, thì tà ma bị đuổi sạch, không quấy phá gia đình nữa(!?).


Phạm Sông Diêm

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…