Chuyển đến nội dung chính

Tục ném trứng trong tang ma người Hà Nhì

Nguồn: LangvietOnline

Như nhiều nhóm cộng đồng dân tộc khác, đồng bào dân tộc Hà Nhì rất coi trọng nghi thức trong việc tang ma, bởi họ quan niệm người chết là đang sống ở một thế giới khác.

Những công việc quan trọng trong tang lễ
Theo phong tục, sau khi cha mẹ chết, gia đình phải phá bàn thờ tổ tiên và dỡ bỏ tấm liếp cửa phụ ở góc nhà, chỗ cửa buồng ngủ và đưa người chết ra gian ngoài khâm liệm, không được đi qua cửa chính của ngôi nhà và phải che bếp lại để không cho bếp nhìn thấy. Nếu để ma bếp nhìn thấy người chết thì sẽ mang lại những điều không tốt cho gia đình. Sau khi khâm liệm người quá cố, quan tài được đặt ở gian bên cạnh của ngôi nhà, đầu hướng về bàn thờ vừa bị phá, nhiều vùng thi hài được đậy chiếu như tổ tò vò, phải đợi đến giờ tốt, ngày tốt mới đem đi chôn. Giờ tốt thường trùng với giờ lúc người chết tắt thở, bởi đồng bào quan niệm nếu không chôn vào giờ tốt, ngày tốt thì người chết sẽ tái sinh, đầu thai thành giống vật hung dữ quay trở về làm hại gia đình, làng bản.
Một trong những công việc quan trọng trong tang lễ là chuẩn bị đồ cúng, vùng Tây Bắc thường cúng gà nướng, nghĩa là gà không cắt tiết chỉ vặt lông rồi thui, vùng Lào Cai cúng gà để nguyên lông (sau khi đã cắt tiết) cùng một ống gạo. Trong thời gian quàn thi hài tại nhà thì con trai, con gái phải thay nhau túc trực bên cạnh. Việc dâng cúng cơm hàng ngày không được thực hiện ở đây mà được cúng tại gian giữa, nhưng cũng dâng ít đồ cúng và đặt ở phía đầu quan tài để người chết hưởng. Thi hài được đặt trong quan tài bằng thân cây to đã khoét rỗng, thường dùng gỗ cây hà tiên, gỗ giổi, gỗ mỡ để làm áo quan, có nắp đậy kín. Khe hở giữa nắp và thân được miết kín bằng sáp ong hay đất bùn.
Chọn đất bằng quả trứng
Người Hà Nhì không có nghĩa địa chung của bản. Theo phong tục, việc chọn đất mai táng phụ thuộc vào linh hồn của người chết, theo quan niệm thì linh hồn của người chết hiện diện vào trong quả trứng mà con cháu mang theo đi chọn đất chôn. Theo ông Lý A Hờ ở xã Huổi Luông, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu - nghệ nhân người Hà Nhì về sinh hoạt tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam chia sẻ thì công đoạn đi tìm đất này tốn rất nhiều thời gian và công sức, người Hà Nhì tin rằng linh hồn người chết nhập vào quả trứng vì vậy trứng vỡ ở đâu nghĩa là người đó đã ưng ý chọn khu đất đó. Có nhiều gia đình vừa đi tìm đã chọn được đất luôn nhưng cũng có gia đình phải đi nhiều ngày, qua nhiều núi mà vẫn chưa tìm được đất lành, thậm chí mệt mỏi người nhà ném trứng vào đá mà trứng vẫn không vỡ. Câu chuyện nhuốm màu huyền bí pha chút hoang đường nhưng dường như nó lại thể hiện một cách chân thực sâu sắc yếu tố tâm linh trong việc chọn đất an táng của đồng bào Hà Nhì.
Chọn được đất rồi đến khi chôn cất cũng phải thực hiện một cách cẩn thận theo đúng phong tục. Người Hà Nhì rất kiêng kị việc lấp đất mà bị cỏ tươi rơi xuống huyệt, đó là quan niệm âm - dương tương khắc, cỏ tươi là biểu trưng cho sự sống, sự sống thì không “ở chung” với cái chết, không rào dậu hay dựng nhà mồ, đồng bào có tục xếp đá quanh mộ khoảng từ giữa mộ trở xuống nhưng họ không làm nhà táng. Tối hôm chôn tùy từng nơi có khi người ta sàng tro bếp ở trước cửa hay ở chỗ ngủ cũ của người chết để căn cứ vào những dấu hiệu in trên đó đoán xem người quá cố sẽ hóa thành con gì.
Một số kiêng kị
Ở Tây Bắc đồng bào không chôn người chết vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 8, tháng 9 âm lịch vì sợ người chết sẽ biến thành hổ về hại người và gia súc trong bản. Nếu nhà nào có người chết vào những tháng trên, theo phong tục cũ họ treo quan tài trong huyệt. Huyệt không lấp đất, phía trên có lều che mưa nắng. Cũng có khi người ta chỉ đặt quan tài trên một giàn (có mái hoặc không mái) cao khoảng 1m - 1,5m dựng trong rừng, hết mùa mưa mới đem chôn.
Người Hà Nhì kiêng chôn người chết vào ngày mồng một hàng tháng vì theo quan niệm của đồng bào đó là ngày lẻ ngày mặt trăng mọc. Nếu chôn vào những ngày ấy người chết sẽ sống lại không phải toàn thân mà chỉ từng bộ phận trong cơ thể như chân tay... và đó là mối họa cho dân bản.
Không chỉ người Hà Nhì mà còn nhiều cộng đồng tộc người khác rất coi trọng nghi thức những điều kiêng kị trong tang ma, người Việt coi trọng lễ cải táng, người Tây Nguyên có lễ hội Pơ thi... tất cả những nghi lễ đó đều thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc của người sống dành cho người thân yêu của mình khi sang thế giới bên kia./.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…