Chuyển đến nội dung chính

Dân dã như “cộ” heo - xôi

Cái ngon của “cộ” heo - xôi đó là cách bài trí. Nhìn ngon mắt từ màu xanh của lá chuối, màu trắng của xôi và cả cách phối màu của thịt, của tiết, của lòng heo, nước mắm, nước lèo.


Con, cháu họ nhà tôi có đến mấy chục gia đình. Đông là vậy nên mỗi năm có một gia đình “đăng cai” lễ cúng chạp họ mà theo cách gọi của làng là “bô việc”. Nhớ có năm nhà tôi đảm trách “bô việc”, mọi thứ đã phải chuẩn bị từ nửa tháng trước. Nào là để lại mấy tạ nếp nấu xôi, đặt trước con heo cỏ của nhà hàng xóm, chuẩn bị đậu xanh để làm giá đỗ, đặt mua chục chai nước mắm hạng nhứt. Mạ tôi nói: “Heo nạc, xôi thơm cũng chưa đủ, phải có nước mắm thiệt ngon mấy bác trong họ mới ưng”.Chú em ở làng điện thoại nhắc: “Gần tới tháng 10 âm lịch rồi, anh coi thu xếp thời gian mà về dự chạp họ”. Chú em không nhắc thì tôi cũng nhớ ngày chạp họ hàng năm. Mà nhớ chạp họ là nhớ “cộ” (mâm) heo - xôi dân dã của quê nhà.

Cộ heo – xôi sắp theo “công thức”: thịt côi – xôi dưới
Cộ heo – xôi sắp theo “công thức”: thịt côi – xôi dưới"
Thịt heo và xôi là hai món chủ lực trong cúng chạp họ. Từ tờ mờ sáng, ngoài sân nhà tôi đã đỏ lửa với cái “hôn” (hoông) xôi hình bầu dục thiệt to. Cái hôn xôi cao quá đầu đứa con nít chỉ được sử dụng trong những dịp giỗ chạp lớn, không chỉ nấu được nhiều mà quan trọng hơn, xôi nấu bằng hôn thường dẻo hơn, chín đều hơn nấu bằng nồi. Lúc nấu, mạ tôi không quên bỏ trên nồi mấy ngọn lá chìa thơm (một thứ lá mùi có nhiều ở các vùng quê) để cho xôi thơm hơn, ngon hơn…
Trước sân thì “hôn” xôi, còn ngoài giếng thì mấy chú mổ heo. Heo mổ xong, chia thịt, làm lòng và luộc ngay. Đến khi trời sáng tỏ thì cả xôi và heo đều chín. Công việc còn lại của mấy chú “hậu cần” là phân cộ. Cái đầu heo, một miếng thịt nọng được dành để cúng mâm chính cùng với mấy dĩa xôi. Số thịt còn lại được chia đều thành từng “cộ” trên mỗi bàn. Cộ được lót bằng một miếng lá chuối xanh đã rửa sạch, theo “công thức”: thịt côi - xôi dưới; có thêm mấy tô xương xáo măng, mấy dĩa giá và tất nhiên là không thể thiếu chén nước mắm ớt, nước lèo…
Cái ngon của “cộ” heo - xôi đó là cách bài trí. Nhìn ngon mắt từ màu xanh của lá chuối, màu trắng của xôi và cả cách phối màu của thịt, của tiết, của lòng heo, nước mắm, nước lèo. Xôi ruộng, heo nhà, nước mắm cốt thơm nức mũi của biển và măng của rừng nữa… Bởi vậy, tuy đơn giản, mộc mạc nhưng “cộ” heo xôi là sự tổng hợp hương vị từ núi đến biển, từ đồng ruộng đến vườn…
Hồi trước, sau khi tan tiệc, mỗi người đều được chia phần heo - xôi, gói trong miếng lá chuối đưa về nhà cho mấy đứa nhỏ. Mà nay cũng vậy, không cầu kỳ, cũng chẳng của ngon vật lạ nhưng “cộ” heo – xôi luôn khiến tôi có cảm giác thòm thèm dù bụng đã no căng.
Theo PHI TÂN (Thừa Thiên-Huế Online)

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …