Chuyển đến nội dung chính

Khám phá nét văn hóa ẩm thực ở Cao nguyên đá Đồng Văn

Nguồn: Báo Hà Giang
Cập nhật: 22/11/2016, 09:11:45
“Mèn mén, thắng cố, rượu ngô là ba trong số các món ngon nhất định phải thưởng thức khi lên với Cao nguyên đá Đồng Văn của Hà Giang”, dòng trạng thái đang được cộng đồng du lịch chia sẻ trên các trang mạng xã hội thêm một lần khẳng định nét độc đáo, khác biệt trong văn hóa ẩm thực của người Mông nơi cực Bắc của Tổ quốc.


Những người bạn cùng nhau uống rượu ngô trao đổi tâm tình ở chợ phiên huyện Mèo Vạc.
 
Trên Cao nguyên đá Đồng Văn, từ bao đời nay, ngô là cây lượng thực chủ yếu và được người dân bản địa chế biến thành món ăn quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Bởi thế, trong nhiều lần đi công tác tại các xã thuộc huyện Đồng Văn, Mèo Vạc; tôi đã được thưởng thức món ăn mèn mén đặc biệt này của người Mông. Càng đặc biệt hơn khi quá trình làm ra món ăn dân dã này lại được người phụ nữ Mông cẩn thận thực hiện qua nhiều công đoạn. Ngô được đem tách hạt, giã nhỏ thật mịn bằng cối xay thủ công, rồi đưa lên hấp trên bếp với ngọn lửa vừa đủ sao cho ngô vừa chín tới; sau đó được đổ ra để nguội cho bột ngô được tơi đều, rồi lại hấp thêm một lần nữa trên ngọn lửa nhỏ, đến khi ngô tỏa mùi thơm ngon đặc trưng. Để có được món mèn mén thơm, ngon, không bị quá khô hay quá nhão, người phụ nữ Mông phải tính toán sao cho lượng nước vừa đủ, ngọn lửa đều. Món mèn mén được sử dụng ăn cùng với canh tẩu chúa được nấu từ đậu tương xay với rau cải nương và vài quả ớt xanh nướng trên bếp than hồng. Nếu mèn mén là món ăn dân dã thường ngày thì thắng cố lại là món “Đặc sản” dùng để đãi khách của người Mông. Trước đây, khi gia đình có việc trọng đại, sẽ mổ một con ngựa để lấy thịt làm thực phẩm cúng tế và đãi khách (ngày xưa, ngựa là con vật được nuôi nhiều trên vùng cao để sử dụng làm phương tiện đi lại). Xương ngựa được cho vào chảo ninh nhừ, nội tạng ngựa rửa sạch, xào lên, khi xương đã được ninh nhừ thì cho vào chảo đun cùng nước xương và nêm các loại gia vị đặc biệt của vùng cao sẽ được món thắng cố thơm ngon, ngậy mùi để đãi khách. Ngày nay, khi nhu cầu của cuộc sống ngày càng cao, thắng cố được nấu nhiều hơn và được bán ở các buổi chợ phiên, đồng thời cũng được biến hóa từ nhiều loại thịt khác nhau như dê, bò, lợn... Nhiều nơi cũng học theo công thức của người Mông để nấu thắng cố, mong muốn mang hương vị của núi về xuôi, nhưng có lẽ không đâu thắng cố lại ngon, ngọt, đậm đà mùi vị như nơi mà nó được sinh ra.
Món thắng cố nghi ngút khói hấp dẫn bao thực khách sẽ trở nên đặc biệt hơn khi được thưởng thức với chén rượu ngô men lá do chính người Mông nấu trong tiết trời đông lạnh. Người xưa kể rằng, trên Cao nguyên đá mùa Đông rất lạnh, để chống chọi lại sự khắc nghiệt của thời tiết, người vùng cao đã dùng ngô ủ với men lá để nấu ra một loại nước, uống ấm nồng, giúp cho con người sảng khoái, hăng say lao động sản xuất và xua đi lạnh giá. Trong những ngày Đông rét buốt nơi miền biên ải, còn gì ấm lòng hơn khi thưởng thức một chén rượu ngô chếnh choáng men nồng bên chảo thắng cố nghi ngút khói cùng bạn bè giữa buổi chợ phiên. Hình ảnh ấy trở thành nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của người vùng cao. Ngày nay, nhiều người lạm dụng rượu, ảnh hưởng đến công việc và sức khỏe, chúng ta thấy rõ tác hại của loại thức uống này mang lại, nhưng ít ai biết được, trong tầng sâu văn hóa của người Mông xưa, rượu là một nét đẹp truyền thống để trao đổi tâm tình.
Ông Sùng Mí Sèo, Phó Chủ tịch Hội Nông dân huyện Đồng Văn, một người con của đồng bào Mông chia sẻ: “Rượu được dùng trong các nghi lễ trọng đại của gia đình, đặc biệt nếu người Kinh lấy miếng trầu làm đầu câu chuyện thì người Mông dùng chén rượu để thể hiện tâm tình. Người Mông rất mến khách, khi khách đến nhà phải có chén rượu mời thể hiện sự chân thành, trân trọng của chủ nhà dành cho khách. Bạn bè muốn kết tâm giao, phải uống với nhau một bữa rượu để thể hiện tấm chân tình; lâu ngày gặp lại bạn ở chợ phiên, không thể không cùng nhau uống vài chén rượu để hàn huyên câu chuyện cũ. Chỉ những người lười lao động, ham chơi mới nghiện rượu và làm mất đi hình ảnh đẹp của người đàn ông Mông”.
Không ít lần được thưởng thức những món ngon này người Mông, quả thực không quá lời khi nhiều du khách truyền tai nhau đó là những món ngon đặc biệt mà “Chưa ăn coi như chưa đến Cao nguyên đá Đồng Văn”. Là những món ăn trong cuộc sống hàng ngày của người Mông, nhưng mèn mén, thắng cố và rượu ngô mang đến nét văn hóa ẩm thực độc đáo, khác biệt, phản ánh rõ nét tính cách người vùng cao.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…