Chuyển đến nội dung chính

Giá trị văn hóa trong ẩm thực ngày Tết của người Tày ở Cao Bằng

(LV) - Ẩm thực ngày Tết của dân tộc Tày đã là một nét văn hóa ẩm thực, đó là sự thể hiện những giá trị độc đáo, sâu sắc trong đời sống của mỗi gia đình. Đây cũng là những giá trị, chuẩn mực rất tốt đẹp cần được bảo tồn và phát huy.

Giá trị tâm linh
Mỗi món ăn của người Tày trong ngày Tết không đơn thuần chỉ là nuôi sống cơ thể, mà điều quan trọng là trong mỗi món ăn đều chứa đựng những giá trị tâm linh. Khi chế biến xong, các món ăn được bày trí trên chiếc lá chuối được xếp ở gian giữa, đó là nơi linh thiêng nhất của ngôi nhà, gia chủ sẽ thực hiện các nghi lễ thờ cúng tổ tiên. Qua các món ăn như một cầu nối giữ tổ tiên và con cháu làm tăng sự gắn bó với nhau. Đến giờ phút thiêng liêng của đất trời, chủ nhà cùng các thành viên trong gia đình bày tỏ lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên vì đã hi sinh, nuôi dưỡng và phù hộ con cháu mạnh khỏe, làm ăn phát đạt.
Món ăn trong ngày Tết phải được sắp xếp sao cho hợp lí, khoa học và có chuẩn mực riêng. Đối với món thịt gà luộc khi cúng lễ phải là gà trống thiến và để cả con, không được chặt ra từng miếng, đầu gà hướng lên trên.
Ẩm thực Tày và giá trị tâm linh
Ẩm thực Tày và giá trị tâm linh.
Các món ăn trong ngày Tết phải đầy đủ các vị chua, cay, mặn, ngọt, nó như những cung bậc của cuộc sống, có khó khăn, vui buồn và hạnh phúc hay để cân bằng âm dương, hài hòa với tự nhiên.
Có thể nói, ẩm thực người Tày chứa đựng nhiều giá trị tâm linh, bí ẩn, vị vậy mỗi món ăn là một câu đố để mọi người cùng khám phá, tìm hiểu những giá trị to lớn đó.
Giá trị dinh dưỡng
Mỗi món ăn trong ngày Tết của người Tày đều chứa các giá trị dinh dưỡng nhằm nuôi sống cơ thể. Ẩm thực của người Tày rất phong phú và đặc sắc, những món ăn của người Tày không chỉ làm cho no cái bụng mà còn rất bổ dưỡng để đồng bào có thể nạp năng lượng để sau những ngày Tết có thể lao động một cách có hiệu quả.
Trong ngày Tết, các món ăn có nhiều chất dinh dưỡng, giàu vitamin, nhiều chất đạm, chất béo..sẽ giúp những người già, sản phụ, trẻ em, người bị ốm được bồi bổ, khỏe mạnh.
Những món ăn trong ngày Tế của người Tày phải đầy đủ các vị chua, cay, mặn, ngọt để điều hòa âm dương, ngũ hành tương sinh, món ăn gây lạnh bụng (tính hàn) buộc phải có gia vị cay nóng (tính nhiệt) đi kèm và ngược lại. Các nguyên liệu tính nóng (ấm) phải được nấu với nguyên liệu tính lạnh (mát). Các món ăn kị nhau không thể kết hợp trong một món hay không thể ăn cùng một lúc vì có khả năng gây hại cho sức khỏe được nhan dân đúc kết thành kinh nghiệm và lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Đồng bào quan niệm mỗi khi nấu ăn phải tập trung để mỗi món ăn thơm ngon nhằm giữ được các chất dinh dưỡng để tăng cường sức khỏe để bảo vệ cơ thể.
Giá trị nghệ thuật
Qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ Tày, họ đã chế biến ra những món ăn không chỉ ngon mà còn rất đẹp mắt. Đặc biệt trong ngày Tết, mỗi món ăn không chỉ thơm ngon mà còn “rất nghệ thuật” , từ khâu chọn nguyên liệu cho đến khi hoàn thành phải thật sự khéo léo, tỉ mỉ. Có thể nói rằng, ẩm thực của người Tày đã trở thành một nghệ thuật.
Khi chọn nguyên liệu phải chọn những nguyên liệu tươi sống, thơm ngon và một điều quan trọng là phải đẹp mắt. Quá trình chế biến món ăn cũng yêu cầu tỉ mỉ không kém, khi bắt đầu chế biến, từ dụng cụ nấu nướng đến nguyên liệu phải được rửa sạch kĩ càng, quá trình chế biến phải tập trung, lúc nấu ăn chính là lúc người phụ nữ Tày thể hiện tình cảm của mình với gia đình. Món ăn có ngon, đẹp mắt chứng tỏ họ là người phụ nữa khéo léo, đảm đang.

Khi hoàn thành khâu chế biến là lúc trình bày các món ăn ra bát, đĩa. Đây là một khâu rất quan trọng , phỉa trang trí làm sao cho món ăn có hồn và sắp xếp sao cho hợp lí, bắt mắt, khoa học, theo quy tắc.
Món ăn ngon, đẹp mắt không phải chỉ để ăn ngon hơn đó chính là để thể hiện tấm lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên. Nhìn vào món ăn có thể biết được gia đình đó ra sao, có nề nếp, gia phong không, con cái có được học hành khoong, đó chính là bộ mặt của gia đình
Giá trị xã hội
Dân tộc Tày là một dân tộcc có sự phân chia thứ bậc và tính trật tự, biểu hiện trong nhiều mặt của cuộc sống như trong hôn nhân, trong lao động, trong ứng xử, đặc biệt là trong ngày Tết. Người Tày ở Thị trấn Nước Hai, huyện Hòa An rất coi trọng bữa ăn trong ngày Tết, khi các thành viên trong gia đình có mặt đầy đủ thì họ mới ăn. Khi ăn, người lớn tuổi trong gia đình dặn dò con cháu trong gia đình phải ăn uống từ tốn, dạy bảo những việc làm nhân đức, không làm điều sai trái. Con cháu trong gia đình rất kính trọng người lớn tuổi, trước khi ăn họ chủ động so đũa cho mọi người, mời ông bà, bố mẹ ăn trước rồi mới bắt đầu ăn. Khi họ ăn không bao giờ cãi vã nhau mà nói chuyện vui, khuyên bảo nhau làm ăn, chúc nhau những điều chúc tốt đẹp cho năm mới. Điều này chứng tỏ họ có sự đoàn kết, cố kết trong gia đình và cộng đồng người Tày rất cao, có nề nếp, yêu thương giữa các thành viên trong gia đình.
Chính vì vậy, bữa ăn trong ngày Tết của họ không chỉ là sự gặp mặt bình thường mà đây là sự sum họp cùng nhau thưởng thức những món ăn ngon, cùng vui, cùng hòa vào không khí rộn ràng của Tết.
Trong ngày Tết, khi gia đình có khách, họ tiếp khách rất chu đáo, những món ăn ngon nhất sẽ được bày ra cùng nhau thưởng thức, gia chủ sẽ gắp những miếng ngon nhất cho khách. Gia chủ và khách sẽ chúc nhau những điều tốt lành nhất trong năm mới.
Không khí trong bữa ăn của người Tày ở Thị trấn Nước Hai, huyện Hòa An trong ngày Tết thực sự rất trang trọng nhưng rất tình cảm. Điều này làm cho mọi người luôn nhớ về cội nguồn của mình, sự yêu thương, gắn bó và đùm bọc nhau nhiều hơn. Đây thực sự là một điều rất đáng chân trọng càn được phát huy trong xu thế hội nhập hiện nay , khi mà những bữa cơm trong gia đình đang ngày càng thiếu vắng.
Hồng Hạnh

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…