Chuyển đến nội dung chính

Nguồn gốc "không thể tưởng tượng nổi" của cái tên Đinh Bộ Lĩnh

S.T 
Nguồn gốc "không thể tưởng tượng nổi" của cái tên Đinh Bộ Lĩnh

"Đinh Tiên Hoàng, họ Đinh, tên húy là Hoàn. Người ở động Đại Hoàng Hoa Lư (thuộc Ninh Bình), là con Thứ sử Châu Hoan Đinh Công Trứ".

Lâu nay, khi nói về vị vua cờ lau Đinh Tiên Hoàng, chính sử các triều đại cũng như các nguồn sử liệu khác đa phần đều thống nhất về tên húy của ông là Đinh Bộ Lĩnh. Điểm qua chúng ta có thể thấy sự nhất trí ấy.
Đại Việt sử lược, quyển I, phần Chép về nhà Đinh, tiểu sử Đinh Tiên Hoàng được cho hay: "Tên húy là Bộ Lĩnh, người ở động Hoa Lư".
Trong Lịch triều hiến chương loại chí, phần Nhân vật chí, quyển VI, mục Dòng chính thống các đế vương, khi viết về Đinh Tiên Hoàng, nhà sử học Phan Huy Chú ghi:
"Họ Đinh, tên là Bộ Lĩnh, người ở động Hoa Lư, châu Đại Hoàng (Ninh Bình), là con Đinh Công Trứ, làm Thứ sử châu Hoan".
Việt sử yếu của Hoàng Cao Khải trong Chương thứ ba ghi chép về thời kỳ nhà Đinh, có viết: "Đinh Tiên Hoàng, tên húy là Bộ Lĩnh, là người ở động Hoa Lư (nay thuộc địa phận tỉnh Ninh Bình)".
Nguồn gốc không thể tưởng tượng nổi của cái tên Đinh Bộ Lĩnh - Ảnh 1.
Đinh Tiên Hoàng thời còn trẻ.
Hay Việt sử diễn âm có đôi dòng thơ:
Chẳng ngờ có Gia Viễn nhân,
Tên là Bộ Lĩnh tranh quyền làm vua.
Trong Thiên Nam ngữ lục, phần Đinh Kỷ cũng ghi tương tự như Việt sử diễn âm:
Trần ai khôn kẻ biết hay,
Đất lành Gia Viễn trời rày giáng sinh.
Tên là Bộ Lĩnh thông minh,
Cha xưa Thứ sử nhậm thành Hoan Châu.
Và nhiều cuốn sử khác đều thống nhất tên húy của vị vua đầu triều Đinh là Bộ Lĩnh cùng với hành trạng, bản quán. Dù vậy, một số nguồn tư liệu khác lại cho hay tên thật của ông không phải thế.
Tên gọi Bộ Lĩnh chỉ là một chức quan mà sứ quân Trần Lãm, tức Trần Minh Công phong cho khi ông cùng con trai Đinh Liễn sang nương nhờ ở vùng Bố Hải Khẩu (nay thuộc huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình) thời loạn 12 sứ quân.
Theo dã sử ở vùng đất Hoa Lư thì tên gọi của Đinh Bộ Lĩnh có xuất xứ rất thú vị. Thân phụ ông là Đinh Công Trứ được phong làm Thứ sử, giữ vùng đất Hoan Châu (thuộc Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay).
Năm Đinh Dậu (937), Dương Đình Nghệ bị nghĩa tử là Kiều Công Tiễn giết hại để cướp quyền, Đinh Công Trứ cùng nhiều tướng lĩnh khác đem quân theo Ngô Quyền diệt tên phản bội và tham gia trận đánh Bạch Đằng.
Khi nhà Ngô thành lập, Đinh Công Trứ tiếp tục giữ chức trấn thủ Hoan Châu, về sau do thuộc hạ bất cẩn làm cháy kho lương nên ông bị cách chức.
Buồn phiền, chán cảnh quan trường nên Đinh Công Trứ đưa người vợ đang mang thai của mình là bà Đàm Thị cùng một số tùy tùng thân tín khăn gói về đất Hoa Lư sinh sống.
Đoàn người bộ hành hàng tháng trời về đất viễn xứ Hoan Châu ngược Bắc. Khi về đến gần làng thì dừng chân nghỉ ngơi dưới chân núi Bái Lĩnh (còn gọi là núi Đính, nay gọi là núi Bái Đính, thuộc xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, Ninh Bình).
Chính bởi chặng đường vất vả đó mà Đinh Công Trứ nói với vợ rằng nếu sinh con trai sẽ đặt tên là Bộ Lĩnh để ghi nhớ chuyến đi bộ gian nan, vất vả và lần nghỉ dưới chân núi Bái Đính khi đặt chân về đến đất quê nhà.
Riêng về tên gọi Đinh Hoàn, vua Tự Đức trong Ngự chế Việt sử tổng vịnh, quyển chín, phần Giai sự bổ vịnh (thượng), bài Lô hoa trượng, có cho chúng ta biết:
"Đinh Tiên Hoàng, họ Đinh, tên húy là Hoàn. Người ở động Đại Hoàng Hoa Lư (thuộc Ninh Bình), là con Thứ sử Châu Hoan Đinh Công Trứ".
Nếu như tên Hoàn vua Đinh là đúng, thì bà Dương Vân Nga quả lại rất đặc biệt nữa. Không chỉ là hoàng hậu duy nhất của hai vua ở hai triều đại khác nhau trong sử nước Việt, mà còn có hai người chồng đều cùng một tên Hoàn: Đinh Hoàn và Lê Hoàn.
Nguồn sưu tầm: Cuốn"Những điều lạ thời Ngô – Đinh – Tiền Lê", trang 186-188 , NXB Văn hóa – Thông tin.
Tiêu đề bài viết đã được tòa soạn đặt lại.
theo Trí Thức Trẻ

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

PHỤ NỮ SÀI GÒN XƯA ĐẸP VÀ SÀNH ĐIỆU NHƯ THẾ NÀO?

Váy suông, bó sát, váy xòe… du nhập vào các đô thị miền Nam những năm 60, 70 và nhanh chóng được phụ nữ đón nhận. Nhiều người đến Sài Gòn lúc ấy đều ngạc nhiên về nét đẹp hiện đại và ăn mặc hợp mốt của những quý cô thành thị. Thời trang của phụ nữ Sài Gòn xưa Phụ nữ Sài Gòn – Đi về phía trước
Đôi mắt to sáng lấp lánh, khuôn miệng nhỏ xinh lanh lợi và đôi má bầu bĩnh là nét đẹp
đặc trưng của thiếu nữ Sài Gòn xưa. Đội thêm một chiếc mũ bê rê được ưa chuộng
thời điểm này làm tăng nét cá tính cho cô gái trẻ. Phong cách của người phụ nữ xinh đẹp trong bộ váy xòe chấm bi bồng bềnh, thắt
eo gọn cùng kiểu tóc sang trọng vẫn không hề lỗi mốt cho đến bây giờ. Nữ sinh lớp Đệ Tam (tương đương lớp 10) trường Quốc Gia Nghĩa Tử, Sài Gòn năm 1968. Áo dài nữ sinh trên đường Lê Lợi, đoạn trước Công ty xe hơi Kim Long
(bên cạnh thương xá Tax) năm 1965. Phụ nữ Sài Gòn năm 1963. Thời đó, vào mỗi chiều cuối tuần,
phụ nữ Sài Gòn thường đi dạo, bát phố trên đường Lê Lợi, Tự Do. Ảnh chụp vào tháng 12 năm 1967.

CHÂN DUNG CÁC MỸ NHÂN SÀI GÒN TRÊN BÌA TẠP CHÍ VIỆT NAM TRƯỚC 1975

Cùng nhìn lại ảnh của các “hotgirl” Sài Gòn để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng những năm tháng cũ ấy. Tạp chí “Vietnam” là ấn phẩm quốc tế được phát hành ở Sài Gòn trước năm 1975 và có rất nhiều trang bìa chụp các người đẹp nổi danh khi ấy của đất phương Nam. Có thể kể đến những cái tên như ca sĩ nổi tiếng Phạm Thị Hiếu, hotgirl Sài Gòn Nguyễn Thi Kim Anh hay nữ nghệ sĩ Bạch Lan Thanh đều góp mặt ở đây. Hãy cùng nhìn lại các mỹ nhân thời xưa để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng của những năm tháng cũ ấy. Túy Phượng Nguyễn Thị Túy Phượng – người nhận được giải thưởngtrang phục đẹp nhất tại Liên hoan nhạc Pop tổ chức tại Sài Gòn ngày 30/1/1972. Túy Phượng tên thật là Nguyễn Thị Kim Phụng, sinh năm 1939 tại Bạc Liêu, cùng tuổi với các nữ tài tử: Thẩm Thúy Hằng, Kiều Chinh, Kim Vui và nữ nghệ sĩ Bích Sơn. Ở tuổi 14, 15 Túy Phượng đã được khán giả yêu thích qua những vai diễn nhí nhảnh, hồn nhiên. Đến tuổi 16, 17, khi nghề nghiệp đã định hình, diễn xuất có chiều sâu, Phượng thu hút người xem tr…

Vị bánh cuốn gốc Bắc hơn nửa thế kỷ ở Sài Gòn

Dĩa bánh nóng hổi, thơm phức được tráng theo công thức truyền thống của một gia đình gốc Bắc di cư vào Sài thành từ những năm 50.

Bánh cuốn là món ăn có tiếng ở miền Bắc, đặc biệt là đất Hà thành. Từ thôn quê, thứ bánh dân dã len lỏi vào giữa phố xá, trở thành món "ruột" của người thành thị. Không rõ món ăn này du nhập vào Sài Gòn chính xác từ khi nào, tôi chỉ biết trong một con hẻm nhỏ có quán bánh cuốn do một gia đình gốc Bắc lập ra, từ khi vào Sài Gòn ngót nghét hơn 63 năm trước. Quán bánh tên Song Mộc, mở cửa chính xác vào năm 1954. Những túp lều xanh cạnh bên những tán cây tại quán Song Mộc. Ảnh: Phong Vinh. Bánh cuốn ở quán luôn nóng hổi vì người đứng bếp chỉ tráng bánh khi có khách. Lớp bánh được tráng chín tới, có độ mỏng vừa phải, mềm dai nhưng không dễ rách. Nhân bên trong không mướt như thường thấy mà hơi khô, được nêm nếm theo công thức gia truyền nên có vị khác lạ. Sau khi bánh cuốn nhân xong thì được xếp gọn ghẽ trên dĩa, rắc thêm một nhúm hành phi giòn, vàng …