Chuyển đến nội dung chính

Người Mông Tây Bắc cúng mùng một Tết

Sau đêm giao thừa, sáng mùng một Tết, đồng bào Mông Tây Bắc đoàn tụ gia đình để tiến hành một nghi lễ rất thiêng liêng được duy trì từ bao đời nay mỗi khi Tết đến xuân về. Đó là lễ cúng cầu may sáng mùng một Tết. 

Tết truyền thống của người Mông Tây Bắc diễn ra vào đầu tháng 12 âm lịch. Đã thành thông lệ, cứ đầu năm âm lịch của người Mông, đồng bào Mông ở bản Nặm Bó xã Vĩnh Yên (Bảo Yên - Lào Cai) lại tiến hành một lễ cúng ngay tại gia đình mình. Người Mông nơi đây gọi đó là lễ Sau su. Trước đây, nghi lễ này được tổ chức theo dòng họ nhưng những năm gần đây được tổ chức theo từng gia đình. Là ngày đầu tiên của năm mới nên đồng bào Mông chuẩn bị rất chu đáo để có một lễ cúng tươm tất, thiêng liêng. 

Sau nghi lễ, thầy cúng trao con gà giống cho người phụ nữ trong gia đình để mong năm mới sinh sôi phát triển.


Mục đích tổ chức lễ Sau su của đồng bào Mông là xua đuổi tà ma, cầu may mắn, no ấm trong cả một năm rồi cả gia đình đoàn tụ ăn bữa cơm đầu tiên của năm mới. Nghe qua có vẻ như cũng giống như lễ cúng của nhiều dân tộc khác nhưng lễ Sau su của đồng bào Mông Nặm Bó khá độc đáo từ khâu chuẩn bị, tiến hành cho đến các nghi thức trong bài cúng. 

Để có một lễ cúng trang trọng, gia đình người Mông trước Tết phải chuẩn bị những đồ cúng như gà, giấy đỏ, hạt ngô giống, rượu, ống tre, hương thơm và không quên mời một thầy cúng có tiếng trong bản hay ở bản khác đúng giờ ấy sáng mùng một sẽ đến cúng cho gia chủ. Lễ vật chính trong lễ Sau su là hạt ngô, thóc, kê, đậu tương, một ống nứa dài khoảng 20 cm, giấy đỏ, tím vàng, xanh, trắng, 3 ngọn cây chít có buộc 3 sợi chỉ đỏ và một con gà nhỏ, một bát nước sạch. Gia đình tổ chức lễ cúng chuẩn bị từ chiều hôm 30 Tết vì mùng một kiêng các vật dụng như dao, kéo hay hành động cắt xé. 

Thầy cúng cầm cây chít xanh xua đuổi tà ma khi đọc bài cúng Sau su.


Lễ cúng Sau su chính thức tiến hành vào buổi sáng tinh mơ ngày mùng một Tết Nguyên đán và kết thúc ngay sau đó khoảng một tiếng đồng hồ. Chuẩn bị làm lễ thì cả nhà đứng tập trung chính giữa nền nhà và đóng cửa lại, thầy cúng ở ngoài gõ 3 lần cửa và hỏi thì gia chủ mới mở cửa đón thầy vào nhà. Thầy nhìn thấy giữa nhà là cả gia đình còn xung quanh là các mảnh giấy xanh, đỏ, tím vàng… Thầy cúng bắt đầu cầu khấn, hát văn kết hợp dùng các hạt ngô, thóc, kê.. ném vào các góc nhà, trên gác, trong giường xua đuổi tà ma, bệnh tật, những tai hại đi ra khỏi nhà gia chủ và cầu xin thần linh bảo vệ cho gia đình thoát hẳn khỏi sự quấy phá của ma tà.

Cắt giấy màu để trang trí ban thờ.


Kết thúc lễ cúng, một người khách cầm tất cả các vật trên đi vùi lấp. Người dân tin rằng, càng vùi sâu thì gia đình sẽ càng gặp may mắn hơn. Cùng đó, thầy cúng dùng bát nước cúng vẩy nước lên mọi người trong nhà để rửa sạch các bệnh tật, tai nạn và tà ma làm hại gia đình. Sau lễ cúng, cả gia đình đoàn tụ, quây quần bên bếp lửa để cùng nhau ăn bữa cơm đầu năm mới, bàn về những dự định trong năm mới. 

Sau su là một nghi lễ hết sức đặc sắc và độc đáo của người Mông Nặm Bó mỗi khi Tết đến xuân về. Lễ cúng cũng tích hợp nhiều yếu tố văn hóa bản địa, thấm đượm các giá trị nhân văn vì một gia đình có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.


Bài và ảnh: Nguyễn Thế Lượng

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…