Chuyển đến nội dung chính

Lễ Tài khoăn - phong tục đẹp của đồng bào Nùng ở Bắc Kạn

Tài khoăn là cách gọi của người Nùng đối với nghi lễ mừng thọ, cầu an cho người già và các thành viên trong gia đình. Lễ tài khoăn được đồng bào dân tộc Nùng ở Bắc Kạn tổ chức hằng năm vào dịp đầu xuân như một cách bày tỏ sự kính hiếu.

Đây là một "mỹ tục" đã được đồng bào lưu giữ và truyền từ đời này qua đời khác.

Theo phong tục của người Nùng, việc tổ chức mừng thọ rất quan trọng, người được mừng thọ sẽ được thầy xem ngày để gia đình tổ chức, nếu người được mừng thọ có sinh nhật vào dịp đầu xuân thì lễ mừng thọ sẽ được tổ chức theo đúng ngày sinh, còn nếu không, thầy sẽ xem một ngày đẹp trong tháng Giêng để gia chủ tiến hành nghi thức này.

Dịp đầu xuân, chúng tôi có mặt tại nhà ông Hoàng Văn Bàn, thôn Khuổi Sluôn, xã Dương Sơn, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn vào đúng ngày gia đình tổ chức lễ Tài khoăn cho cụ Hoàng Văn Hình. Trong ngày này, con cháu cụ Hình cũng đã tề tựu khá đông đủ, chỉ còn hai người con hiện sống trong Lâm Đồng là chưa về kịp.

Đây là năm thứ 3 gia đình tổ chức lễ mừng thọ cho cụ, lần này đặc biệt quan trọng bởi cụ Hình đã ở tuổi 80. Trong nhà cụ Hình, ba mâm lễ đã được gia chủ bày sẵn. Thầy lễ bắt đầu hành lễ những bước có sẵn, mỗi khúc ngâm, câu hát của thầy chứa đựng những quan niệm về nhân sinh quan, thế giới quan của người Nùng.

Ông Hoàng Văn Bàn, xã Dương Sơn, huyện Na Rỳ cho biết: Thôn Khuổi Sluôn có 100% là đồng bào dân tộc Nùng, lễ Tài khoăn đã có từ lâu trong đời sống của người Nùng nơi đây. Họ tổ chức mừng thọ, cầu an cho người già và các thành viên trong gia đình với mong ước ông bà được an hưởng tuổi già để vui sống cùng cháu con và mọi người khỏe mạnh, gặp may mắn.

Người Nùng cho rằng để làm được lễ Tài khoăn cho người già, pò Slay (tức ông thầy) phải tiến hành đủ ba bước gồm: Bước 1 từ nhà ra cửa, ở bước này có 3 phân đoạn cụ thể là làm đường qua Thổ công, Thành hoàng làng đến bàn thờ tổ tiên (báo cáo tổ tiên, mời tổ tiên đi tìm hồn vía của mọi người trong nhà, nếu thấy thì tổ tiên nhận mặt, làm vía thông qua những câu khấn chú). Bước 2 được thực hiện sau khi thầy đã khấn tẩy những điềm xui và đón những may mắn, mát mẻ về. Bước 3 là tiến hành lau nhà, lau bếp, lau giường…

Phần này được thực hiện với mong muốn có an lành tốt đẹp về với sàn với bếp, về với giường ngủ để người già ngon giấc, người trẻ thì khỏe mạnh, sung túc, phấn chấn tinh thần. Cụ Hoàng Văn Hình chia sẻ: Mỗi năm vào ngày lễ Tài khoăn, con cháu lại về sum họp đông đủ. Qua lễ Tài khoăn con cháu sẽ kính trọng ông bà hơn và đoàn kết hơn.

Điều đặc biệt của Lễ Tài khoăn chính ở chỗ không quá cầu kỳ trong mâm lễ, không gây tốn kém về vật chất bởi mâm lễ khá đơn giản, chỉ là những chiếc bánh mjoọc (giống như bánh dày không nhân), con gà, quả trứng, một con ngỗng, nhà nào có điều kiện có thể là con dê.

Các mâm lễ không rót rượu, chỉ rót trà. Cơm nước mời khách, con cháu đóng góp mỗi người một ít, riêng con gái, con rể sẽ mang thịt lợn quay đến, tùy theo khả năng kinh tế của mỗi gia đình.

Ông Nông Văn Hội, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Na Rì cho biết, lễ mừng thọ của người Nùng ở Na Rì ngoài mục đích tổ chức sinh nhật cho người già trong gia đình còn là một phương thức giáo dục hết sức độc đáo được cộng đồng người Nùng. Thông qua lễ mừng thọ, con cháu vừa tỏ lòng hiếu nghĩa vừa là dịp để con cháu hiểu hơn về công lao của các bậc sinh thành.
Đức Hiếu (TTXVN)

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Theo dấu xưa, chuyện cũ: Trăm năm phủ thờ họ Cao

Chia sẻ Mặt tiền ngôi nhà và bộ tượng bằng gốm trên đầu cột bị kẻ trộm cưa mấtẢNH: HOÀNG PHƯƠNG Phủ thờ tộc họ Cao tại số 90, đường Đống Đa, là một trong những ngôi nhà có tuổi thọ hơn trăm năm còn sót lại ở TP.Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu với lối kiến trúc hỗn hợp Hoa - Việt. Đây là nơi khai sinh một nhà cách mạng nổi tiếng ở miền Tây Nam bộ thời chống Pháp. Ngôi nhà xưa độc đáo Mặt tiền phủ thờ giống như kiến trúc hội quán của người Hoa, nhưng bên trong bố trí theo kiểu nhà xưa Nam bộ của người Việt. Từ bộ giàn trò đến cửa võng, bao lam, hoành phi, liễn đối đều trang trí theo kiểu người Việt. Gian chính có ba bàn thờ. Các khánh thờ bằng gỗ quý được chạm trổ tinh xảo với hình lưỡng long tranh châu và các loại mai, tùng, trúc, cúc… cẩn ốc xà cừ. Bà Cao Tuyết Lệ, 79 tuổi, cháu nội của chủ nhân ngôi nhà, cho biết phủ thờ đã xuống cấp từ năm 1980. Cách đây không lâu, kẻ trộm leo rào vô cưa lấy mất bộ tượng ông mặt trời, bà mặt trăng bằng gốm trang trí ở đầu cột mặt tiền nhà. Mấy năm nay, Bảo tà…

Vịt lộn um bầu – món ngon đậm tình quê

Hột vịt lộn từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trong nền văn hóa ẩm thực Việt Nam. Thường các vùng đều có cách thưởng thức trứng vịt lộn giống nhau đó luộc chín trứng rồi gỡ vỏ ăn cùng với rau răm, gừng. Nhưng món trứngvịt lộn um bầu chỉ phổ biến ở một vài nơi. Trứng vịt lộn um bầu không những là món nhậu ngon mà còn có thể  ăn với cơm gạo thơm  nóng hổi. Nguyên liệu nấu  rất đơn giản gồm một trái bầu nhỏ, gọt sạch vỏ, cắt vừa ăn; một ít rau răm, hành, ớt đỏ…. và vài quả trứng vịt lộn. Trứng đập ra tô, hành, ớt băm nhỏ. Thế là đã sẵn sàng để trổ tài một món canh ngon cho mùa hè. Phi hành với dầu vừa vàng thơm, cho bầu  vào xào đảo  đều tay khoảng vài  phút sao cho bầu chỉ chín 50 %. Sau đó  vớt bầu ra, cho trứng vào, đổ ít nước đã đun sôi, nêm các loại gia vị trên cho vừa ăn, đậy kín nắp cho trứng chín. Thơm ngon canh vịt lộn um bầu. Trứng vừa chín tới cho bầu vào, nước sôi trở lại cũng là lúc bầu chín, trở nên trắng trong. Dùng đũa khuấy nhẹ để bầu chín đều nhưng hộtvịt không bị ná…