Chuyển đến nội dung chính

Những kiêng kị khi dựng nhà mới của người Mường

(LV) - Trong đời sống, sinh hoạt của người Mường Hoà Bình, ngôi nhà sàn là một phần quan trọng nhất. Nếp nhà không chỉ là nơi che chở, nghỉ ngơi của đồng bào mà còn chứa đựng trong đó nhiều giá trị văn hoá riêng, độc đáo. Chính vì vậy đồng bào Mường có những kiêng kỵ nhất định khi làm nhà.

Một số nghi thức cầu cúng
Khi chủ nhà có ý định làm nhà trên một khoảng đất nào đó chủ nhà phải tiến hành nhờ thầy Mo chuẩn bị lễ gồm có một trai rượu trắng, một đĩa xôi và một miếng thịt lợn luộc để trên đĩa để thầy Mo tiến hành làm lễ cầu xin thổ thần ở nơi đó đồng ý cho chủ nhà được sử dụng khoảng đất đó để làm nhà. Thầy Mo vừa khấn bái vừa sử dụng đồng tiền xu tung trên đĩa tung đến khi nào đồng tiền ngữa mặt phải là có nghĩa thổ địa nơi đó đã đồng ý.
Người Mường trước đây rất coi trọng việc này họ cho rằng làm nhà mà không được thổ địa cho đất thì gia đình đó sẽ không gặp may mắn, không được thổ địa bảo vệ và sẽ bị ma quỷ quấy rối. Chính vì thế đây là khâu quan trọng nhất của nghi thức cầu cúng khi làm nhà.
Khi đã chọn được đất chủ nhà chọn ngày để dựng nhà, ngày đầu dựng nhà chủ nhà mời thầy Mo đế để làm lễ cảm ơn Thổ Công, ma rừng, ma cây. Lúc này đồ lễ sẽ có một con gà trống, ba bát lưng cơm tẻ, một trai rượu trắng và ba cái chén uống rượu. khi làm lễ thầy Mo sẽ rót rượu ra ba cái chén rồi mới cầu khấn khi cầu khấn song thầy Mo đổ lần lượt ba chén rượu đó xuống đất. song nghi thức này của thầy Mo thì chủ nhà bắt đầu khởi công dựng nhà. Khi ngôi nhà đã dựng song chủ nhà lại làm một lễ gọi là lễ khao nhà mới.
Lễ cúng trong tập quán dựng nhà của người Mường
Lễ cúng trong tập quán dựng nhà của người Mường.
Lễ khao nhà mới có mặt đông đủ anh em họ hàng làng xóm những người đã góp công góp sức cùng với chủ nhà dựng nhà. Trong lễ khao nhà mới tùy vào điều kiện kinh tế chủ nhà mà làm cỗ, có thể là mổ lợn, thịt gà, làm những món ăn truyền thống ăn trong một ngày. Nếu điều kiện kinh tế chủ nhà khó khăn chỉ tiến hành ăn uống trong một bữa và cỗ bàn thì chủ nhà có sao mọi người ăn vậy, nhưng dù to hay nhỏ mọi người đều rất vui vẻ. Những người có mặt đều chúc những lời chúc tốt đẹp đến chủ nhà. Trong lễ khao nhà mới chủ nhà phải sửa soạn một mâm cỗ thật chu đáo để báo cho gia tiên biết ngôi nhà mới của mình để họ biết mà trở về phù hộ cho những người trong ngôi nhà đó, cũng trong ngày này chủ nhà làm lễ báo cho Thổ Công biết ngôi nhà mới đã làm song mời Thổ Công về để canh giữ đánh đuổi tà mà ra khỏi ngôi nhà..
Một số kiêng kỵ khi làm nhà
Khi làm nhà người Mường rất coi trọng xem tuổi để làm nhà. Người được chọn xem tuổi phải người con trai trong gia đình chủ yếu là người chồng nếu là con trai thì phải là người đã lập gia thất thì mới được chọn. Người Mường ở đây không đi mượn tuổi để làm nhà vì họ cho rằng nếu mượn tuổi người khác để làm nhà điều đó có nghĩa ngôi nhà đó sẽ không là của mình như thế tổ tiên sẽ không về để phù hộ cho họ. Vì thế việc xem tuổi để làm nhà được người Mường xem xét rất cẩn thận.
Theo quan niệm của người Mường trước đây họ không làm nhà ngược hướng với đồi núi vì hướng đồi núi là hướng mở làm nhà theo hướng đó sẽ tạo không gian thông thoáng, hơn nữa đồi núi là nơi để họ lao động kiếm sống, cuộc sống canh tác nương rẫy gắn liền với đồi núi, nếu làm nhà ngược hướng đồi núi họ quan niệm làm ăn sẽ không tốt, nếu ngôi nhà cùng hướng với đồi núi, dựa vào lưng đồi núi thì ngôi nhà đó sẽ vững chắc.
Người Mường dựng nhà mới
Người Mường dựng nhà mới.
Trong quá trình làm nhà mà trong nhà có người mang thai mà bị đẻ non hoặc trong nhà có người ốm liên tục họ sẽ phải dừng công việc dựng nhà lại vì họ cho rằng việc làm nhà của họ không được thần linh đồng ý hoặc trong quá trình làm nhà đã xúc phạm đến thần linh. Nếu gặp trường hợp này chủ nhà phải nhờ thầy Mo làm lễ cầu xin. Nếu được thì họ mới làm tiếp nếu không xin được họ sẽ chọn một khoảng đất khác để làm.
Ngoài ra còn một số kiêng kỵ liên quan khác như: Khi chọn, gỗ, tre nứa dùng làm nhà phải không được cụt ngọn, không bị sâu hay bị đốt cháy dở. Khi bắc đòn tay thì ngọn phải quay về gian cuối, gốc ở gian đầu nơi có cầu thang lên xuống, cùng một số kiêng kỵ liên quan đến việc bố trí sinh hoạt, tiếp khách trong ngôi nhà sàn của người Mường.
Minh Thùy

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Theo dấu xưa, chuyện cũ: Trăm năm phủ thờ họ Cao

Chia sẻ Mặt tiền ngôi nhà và bộ tượng bằng gốm trên đầu cột bị kẻ trộm cưa mấtẢNH: HOÀNG PHƯƠNG Phủ thờ tộc họ Cao tại số 90, đường Đống Đa, là một trong những ngôi nhà có tuổi thọ hơn trăm năm còn sót lại ở TP.Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu với lối kiến trúc hỗn hợp Hoa - Việt. Đây là nơi khai sinh một nhà cách mạng nổi tiếng ở miền Tây Nam bộ thời chống Pháp. Ngôi nhà xưa độc đáo Mặt tiền phủ thờ giống như kiến trúc hội quán của người Hoa, nhưng bên trong bố trí theo kiểu nhà xưa Nam bộ của người Việt. Từ bộ giàn trò đến cửa võng, bao lam, hoành phi, liễn đối đều trang trí theo kiểu người Việt. Gian chính có ba bàn thờ. Các khánh thờ bằng gỗ quý được chạm trổ tinh xảo với hình lưỡng long tranh châu và các loại mai, tùng, trúc, cúc… cẩn ốc xà cừ. Bà Cao Tuyết Lệ, 79 tuổi, cháu nội của chủ nhân ngôi nhà, cho biết phủ thờ đã xuống cấp từ năm 1980. Cách đây không lâu, kẻ trộm leo rào vô cưa lấy mất bộ tượng ông mặt trời, bà mặt trăng bằng gốm trang trí ở đầu cột mặt tiền nhà. Mấy năm nay, Bảo tà…

Vịt lộn um bầu – món ngon đậm tình quê

Hột vịt lộn từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trong nền văn hóa ẩm thực Việt Nam. Thường các vùng đều có cách thưởng thức trứng vịt lộn giống nhau đó luộc chín trứng rồi gỡ vỏ ăn cùng với rau răm, gừng. Nhưng món trứngvịt lộn um bầu chỉ phổ biến ở một vài nơi. Trứng vịt lộn um bầu không những là món nhậu ngon mà còn có thể  ăn với cơm gạo thơm  nóng hổi. Nguyên liệu nấu  rất đơn giản gồm một trái bầu nhỏ, gọt sạch vỏ, cắt vừa ăn; một ít rau răm, hành, ớt đỏ…. và vài quả trứng vịt lộn. Trứng đập ra tô, hành, ớt băm nhỏ. Thế là đã sẵn sàng để trổ tài một món canh ngon cho mùa hè. Phi hành với dầu vừa vàng thơm, cho bầu  vào xào đảo  đều tay khoảng vài  phút sao cho bầu chỉ chín 50 %. Sau đó  vớt bầu ra, cho trứng vào, đổ ít nước đã đun sôi, nêm các loại gia vị trên cho vừa ăn, đậy kín nắp cho trứng chín. Thơm ngon canh vịt lộn um bầu. Trứng vừa chín tới cho bầu vào, nước sôi trở lại cũng là lúc bầu chín, trở nên trắng trong. Dùng đũa khuấy nhẹ để bầu chín đều nhưng hộtvịt không bị ná…