Chuyển đến nội dung chính

Những kiêng kị khi dựng nhà mới của người Mường

(LV) - Trong đời sống, sinh hoạt của người Mường Hoà Bình, ngôi nhà sàn là một phần quan trọng nhất. Nếp nhà không chỉ là nơi che chở, nghỉ ngơi của đồng bào mà còn chứa đựng trong đó nhiều giá trị văn hoá riêng, độc đáo. Chính vì vậy đồng bào Mường có những kiêng kỵ nhất định khi làm nhà.

Một số nghi thức cầu cúng
Khi chủ nhà có ý định làm nhà trên một khoảng đất nào đó chủ nhà phải tiến hành nhờ thầy Mo chuẩn bị lễ gồm có một trai rượu trắng, một đĩa xôi và một miếng thịt lợn luộc để trên đĩa để thầy Mo tiến hành làm lễ cầu xin thổ thần ở nơi đó đồng ý cho chủ nhà được sử dụng khoảng đất đó để làm nhà. Thầy Mo vừa khấn bái vừa sử dụng đồng tiền xu tung trên đĩa tung đến khi nào đồng tiền ngữa mặt phải là có nghĩa thổ địa nơi đó đã đồng ý.
Người Mường trước đây rất coi trọng việc này họ cho rằng làm nhà mà không được thổ địa cho đất thì gia đình đó sẽ không gặp may mắn, không được thổ địa bảo vệ và sẽ bị ma quỷ quấy rối. Chính vì thế đây là khâu quan trọng nhất của nghi thức cầu cúng khi làm nhà.
Khi đã chọn được đất chủ nhà chọn ngày để dựng nhà, ngày đầu dựng nhà chủ nhà mời thầy Mo đế để làm lễ cảm ơn Thổ Công, ma rừng, ma cây. Lúc này đồ lễ sẽ có một con gà trống, ba bát lưng cơm tẻ, một trai rượu trắng và ba cái chén uống rượu. khi làm lễ thầy Mo sẽ rót rượu ra ba cái chén rồi mới cầu khấn khi cầu khấn song thầy Mo đổ lần lượt ba chén rượu đó xuống đất. song nghi thức này của thầy Mo thì chủ nhà bắt đầu khởi công dựng nhà. Khi ngôi nhà đã dựng song chủ nhà lại làm một lễ gọi là lễ khao nhà mới.
Lễ cúng trong tập quán dựng nhà của người Mường
Lễ cúng trong tập quán dựng nhà của người Mường.
Lễ khao nhà mới có mặt đông đủ anh em họ hàng làng xóm những người đã góp công góp sức cùng với chủ nhà dựng nhà. Trong lễ khao nhà mới tùy vào điều kiện kinh tế chủ nhà mà làm cỗ, có thể là mổ lợn, thịt gà, làm những món ăn truyền thống ăn trong một ngày. Nếu điều kiện kinh tế chủ nhà khó khăn chỉ tiến hành ăn uống trong một bữa và cỗ bàn thì chủ nhà có sao mọi người ăn vậy, nhưng dù to hay nhỏ mọi người đều rất vui vẻ. Những người có mặt đều chúc những lời chúc tốt đẹp đến chủ nhà. Trong lễ khao nhà mới chủ nhà phải sửa soạn một mâm cỗ thật chu đáo để báo cho gia tiên biết ngôi nhà mới của mình để họ biết mà trở về phù hộ cho những người trong ngôi nhà đó, cũng trong ngày này chủ nhà làm lễ báo cho Thổ Công biết ngôi nhà mới đã làm song mời Thổ Công về để canh giữ đánh đuổi tà mà ra khỏi ngôi nhà..
Một số kiêng kỵ khi làm nhà
Khi làm nhà người Mường rất coi trọng xem tuổi để làm nhà. Người được chọn xem tuổi phải người con trai trong gia đình chủ yếu là người chồng nếu là con trai thì phải là người đã lập gia thất thì mới được chọn. Người Mường ở đây không đi mượn tuổi để làm nhà vì họ cho rằng nếu mượn tuổi người khác để làm nhà điều đó có nghĩa ngôi nhà đó sẽ không là của mình như thế tổ tiên sẽ không về để phù hộ cho họ. Vì thế việc xem tuổi để làm nhà được người Mường xem xét rất cẩn thận.
Theo quan niệm của người Mường trước đây họ không làm nhà ngược hướng với đồi núi vì hướng đồi núi là hướng mở làm nhà theo hướng đó sẽ tạo không gian thông thoáng, hơn nữa đồi núi là nơi để họ lao động kiếm sống, cuộc sống canh tác nương rẫy gắn liền với đồi núi, nếu làm nhà ngược hướng đồi núi họ quan niệm làm ăn sẽ không tốt, nếu ngôi nhà cùng hướng với đồi núi, dựa vào lưng đồi núi thì ngôi nhà đó sẽ vững chắc.
Người Mường dựng nhà mới
Người Mường dựng nhà mới.
Trong quá trình làm nhà mà trong nhà có người mang thai mà bị đẻ non hoặc trong nhà có người ốm liên tục họ sẽ phải dừng công việc dựng nhà lại vì họ cho rằng việc làm nhà của họ không được thần linh đồng ý hoặc trong quá trình làm nhà đã xúc phạm đến thần linh. Nếu gặp trường hợp này chủ nhà phải nhờ thầy Mo làm lễ cầu xin. Nếu được thì họ mới làm tiếp nếu không xin được họ sẽ chọn một khoảng đất khác để làm.
Ngoài ra còn một số kiêng kỵ liên quan khác như: Khi chọn, gỗ, tre nứa dùng làm nhà phải không được cụt ngọn, không bị sâu hay bị đốt cháy dở. Khi bắc đòn tay thì ngọn phải quay về gian cuối, gốc ở gian đầu nơi có cầu thang lên xuống, cùng một số kiêng kỵ liên quan đến việc bố trí sinh hoạt, tiếp khách trong ngôi nhà sàn của người Mường.
Minh Thùy

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…