Chuyển đến nội dung chính

Thăng trầm nghề làm ngói âm dương

Nghề làm ngói máng (ngói âm dương) ở xã Tự Do, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng đã có từ hàng trăm năm nay và trải qua biết bao thăng trầm.

Dọc hai bên đường ở xã Tự Do, là những lán trại được dựng lên để làm ngói bên cạnh những lò nung ngói được xây bằng đá. Ông Hoàng Văn Cầu, ở xóm Lũng Rì, người có kinh nghiệm gần 50 năm làm ngói tự hào kể: Nghề làm ngói máng có từ hơn 200 năm trước ở xóm Lũng Rì và Lũng Các, sau đó lan xuống xóm Kéo Rỏn.
Khâu làm đất rất vất vả để cho ra lò những viên ngói tốt.
Gia đình tôi trải qua 5 đời làm ngói máng. Thời kỳ hưng thịnh nhất là từ năm 1979 - 2000. Thời điểm đó, cả xã có khoảng 150 hộ làm ngói, tập trung ở 3 xóm: Kéo Rỏn, Lũng Rì, Lũng Các. Mỗi hộ làm từ 2 - 4 vạn viên ngói/năm. Sản phẩm làm ra không đủ đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Theo ông Cầu, để làm ra sản phẩm ngói máng đạt chất lượng tốt phải trải qua rất nhiều công đoạn phức tạp mất cả tháng trời. Khuôn làm ngói máng có hình tròn, đường kính khoảng 25cm. Sau khi cho đất vào khuôn, người thợ dùng một dụng cụ bằng gỗ có bề mặt phẳng rồi khéo léo miết quanh thành khuôn cho đều đặn rồi mang khuôn ngói ra sân phơi khô, sau đó đem xếp ngói vào lò nung. Mỗi lò sẽ cho ra khoảng 15.000 - 18.000 viên ngói. Ngói máng sản xuất ở Tự Do có chất lượng tốt, khi lợp mái nhà nếu không bị gió lốc làm vỡ hay bị lá cây rơi xuống làm ẩm ướt nhiều thì độ bền có thể lên đến vài chục năm.


Anh Lâm Văn Bào, Trưởng xóm Lũng Rì, cho biết: Trước đây, cả xóm có trên 60 hộ làm ngói. Nghề làm ngói máng đã giúp nhiều hộ dân thoát khỏi đói nghèo, thế nhưng khoảng 2 - 3 năm gần đây, tình hình tiêu thụ sản phẩm có xu hướng giảm mạnh, do sản phẩm không cạnh tranh được; hiện nay cả xóm chỉ còn khoảng 10 hộ duy trì. 
Người dân xóm Lũng Rì, xã Tự Do (Quảng Uyên) làm ngói máng.
Ông Lương Văn Câu, Phó Chủ tịch HĐND xã Tự Do cho biết: “Gia đình tôi từ đời cụ đã làm ngói máng, bản thân tôi cũng biết làm ngói máng từ năm 16 tuổi nên rất hiểu những thăng trầm của nghề làm ngói máng. Dù là nghề phụ những lúc nông nhàn, nhưng nghề làm ngói máng từng đem lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân. Thế nhưng, vài năm trở lại đây, các sản phẩm gạch ngói cùng loại tiện dụng, giá thành lại rẻ cùng với các loại tôn đang ngày càng chiếm lĩnh thị trường khiến cho các sản phẩm ngói làm bằng thủ công của người dân nơi đây bị mất dần vị trí. Cả xã chỉ còn khoảng 20 hộ làm ngói ở xóm Lũng Rì và Lũng Các, nhưng các hộ cũng sản xuất ít, mỗi năm khoảng 1 lò”.

Mong mỏi của bà con nơi đây là nghề làm ngói được các cơ quan, ban ngành chức năng quan tâm, hỗ trợ để vực dậy, tìm đầu ra cho sản phẩm ngói máng, như vậy làng nghề làm ngói máng truyền thống mới tồn tại và phát triển bền vững. Thời gian tới, để tiếp tục duy trì, phát triển và bảo tồn nghề truyền thống làm ngói máng của ông cha để lại, các bộ xã sẽ tuyên truyền cho những thợ làm ngói chịu khó học hỏi kinh nghiệm làm ngói ở các tỉnh, thành trong cả nước để cải tiến mẫu mã, tạo ra sản phẩm phong phú, chất lượng hơn mới đủ sức cạnh tranh trên thị trường.
Bài và ảnh: Minh Phúc

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…