Chuyển đến nội dung chính

Bánh Khẩu xén : Đặc sản Điện Biên

Nguồn: VTV.vn

Bánh khẩu xén đã trở thành một món ăn vặt quen thuộc của người dân tộc ở Điện Biên. Món bánh này có quy trình sản xuất đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Sắn là nguyên liệu chính để tạo ra món bánh khẩu xén - đặc sản ở huyện Mường Lay, tỉnh Điện Biên. Được trồng trên những vách đá nhưng do phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng nên cây sắn tại đây phát triển rất mạnh mẽ. Người trồng không cần chăm bón quá nhiều nhưng luôn phải thu hoạch sắn vào sáng sớm để kịp chế biến trong ngày.
Trong những năm gần đây, để phát triển đặc sản bánh khẩu xén, các hộ dân đã liên kết với nhau trong quá trình sản xuất và đưa bánh đi tiêu thụ. Sắn thu hoạch được gọt vỏ, rửa sạch, loại bỏ những phần hỏng để đảm bảo những củ được chọn có chất lượng, nhiều tinh bột.
Sau đó, sắn được cho vào máy xát nhỏ rồi được trộn với gấc để tạo màu. Bánh có bốn màu chủ đạo là trắng, đỏ, vàng và tím đều được tạo ra từ những nguyên liệu tự nhiên. Sau khi được đồ chín, sắn được xay nhuyễn và trộn với đường, sữa. Từ đó, hỗn hợp sắn được cán mỏng, phơi khô và cắt tạo hình. Cuối cùng, bánh được rán lên thơm ngon, trở thành món ăn vặt với hương vị hấp dẫn./. 

Khẩu xén thơm hương

ĐBP - Trong cái giá lạnh của vùng sông nước Đà giang những ngày cuối năm , vượt gần trăm cây số chúng tôi đã có mặt ở thị xã Mường Lay. Đón chúng tôi tại đầu bản Bắc II (xã Lay Nưa) là chị Sìn Thị Ngân, Trưởng nhóm liên kết sản xuất bánh khẩu xén. 
Vừa dẫn chúng tôi đi một vòng thăm những hộ làm bánh khẩu xén trong bản, chị Ngân vừa kể chuyện làm khẩu xén cuối năm. Chị Ngân cho biết, giờ thì nhà nào nhà nấy bận rộn vô cùng để kịp cho “ra lò” những mẻ bánh theo đơn đặt hàng của khách. Ở đây chẳng nhiều thì ít nhưng trong ngày xuân mỗi nhà đều có đĩa bánh khẩu xén mời họ hàng, người thân khi đến thăm vui chúc tết. Biết chúng tôi muốn tìm hiểu về bánh xén, chị Ngân hóm hỉnh trả lời: Chả biết tự khi nào bánh khẩu xén ra đời nhưng chắc cũng chỉ... mới như người Thái mình biết bắt cá trên dòng Đà giang mà thôi!
Theo chị Ngân, bánh khẩu xén lúc đầu chỉ đơn thuần là phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày. Nguyên liệu làm bánh khá đa dạng, dễ kiếm từ sắn tươi cho đến gạo nếp các loại. Hình thức, màu sắc cũng trở nên hấp dẫn vô cùng từ khuôn hình răng cưa tứ giác, cánh hoa nhỏ xinh với các sắc màu tím, vàng, trắng, sẫm... nhờ đôi bàn tay khéo léo của chị em nơi đây pha chế sắc màu từ gấc và các loại lá cây. Cũng vì thế mà bánh khẩu xén được người Thái trắng Mường Lay xem là nguồn lương thực dự phòng khi đói bữa giáp hạt cũng như hiện diện trong lúc trong lễ hội, cuộc sống ấm no. Và khi cuộc sống ngày càng sung túc hơn dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quan tâm của Chính phủ, của tỉnh nhưng với người dân nơi đây thì bánh xén vẫn được gìn giữ như để nhớ về quá khứ để biết chắt chiu, làm lụng ngày một ấm no hơn và vừa phát triển thành nghề truyền thống để giới thiệu món đặc sản này đến với nhiều người để cùng thưởng thức. Vượt qua địa bàn thị xã, vài năm trở lại đây bánh khẩu xén đã có mặt tại các sạp hàng, siêu thị, đại lý trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ, huyện Điện Biên và có mặt tại một số nhà hàng đặc sản Tây Bắc ở Hà Nội.
 
Một trong những nguyên liệu làm bánh khẩu xén – đặc sản của người Thái trắng ở TX. Mường Lay.
Nhanh tay đẩy củi vào bếp đồ sắn làm nguyên liệu bánh khẩu xén, má hây hây đỏ, chị Lường Thị Vân - thành viên nhóm liên kết sản xuất bánh khẩu xén chia sẻ kinh nghiệm: Bánh khẩu xén bằng nguyên liệu sắn là khó làm hơn cả vì đòi hỏi quy trình phức tạp hơn vì phải bóc vỏ, ngâm rửa sạch sẽ đợi ráo nước mới cho vào chõ đồ. Đặc biệt muốn bánh thơm ngon thì phải chọn được loại sắn nạc để làm và quan trọng nhất là khâu đồ để sắn chín tới không bị nồng. Sau đó trộn gấc rồi đưa vào xay hoặc giã nhuyễn, dàn ra mâm cán mỏng để khi nướng hay chiên chín đều, màu đẹp. Ăn vào miệng giòn rụm, thơm ngon.
 
Phụ nữ bản Bắc II (xã Lay Nưa) làm bánh khẩu xén.
Nghề làm bánh khẩu xén có “tổ chức” hơn và hoạt động rộn ràng hơn kể từ đầu tháng 9/2016 vừa qua khi Hội Liên hiệp Phụ nữ TX. Mường Lay trực tiếp hướng dẫn các chị em trong bản xây dựng mô hình “Nhóm duy trì mô hình làm bánh khẩu xén” theo hình thức liên kết sản xuất. Nhóm đăng ký hoạt động với UBND xã Lay Nưa; đồng thời được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh hỗ trợ tìm thị trường tiêu thụ sản phẩm. Nhóm cũng là nơi trao đổi kinh nghiệm sản xuất - kinh doanh mặt hàng truyền thống này nên bước đầu hoạt động khá thuận lợi. Chị Lò Thị Thanh Nhàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TX. Mường Lay cho biết: Từ món ăn trong đời sống hàng ngày, bằng bàn tay và khối óc sáng tạo của chị em, bánh khẩu xén trở thành nghề truyền thống vừa giữ nghề vừa phát triển sản xuất, tạo việc làm tăng thu nhập. Không chỉ riêng bản Bắc II chị em mới biết làm bánh khẩu xén mà phụ nữ trên địa bàn thị xã đều biết làm nghề, nhưng tập trung đông hơn cả vẫn ở bản Bắc II. Ngoài số thành viên tham gia nhóm liên kết sản xuất, thì các hộ trong bản vẫn giữ làm nghề. Nhờ hương vị đặc trưng thơm bùi, béo ngậy nên bánh khẩu xén được khá nhiều người ưa thích. Để sản phẩm có mặt không chỉ trong tỉnh mà giới thiệu được đến du khách gần xa, Hội Liên hiệp Phụ nữ TX. Mường Lay phối hợp với Ban Gia đình - Xã hội (Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh) đang sớm hoàn thiện các thủ tục đăng ký thương hiệu bánh, quy trình sản xuất để được cấp giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm... giúp nhóm liên kết có bản quyền “thương hiệu” hàng hóa, dễ giới thiệu trong các hội chợ, siêu thị, nhà hàng trong và ngoài tỉnh nhằm ổn định đầu ra cho sản phẩm.
...Tiếng lành đồn xa, đơn đặt hàng bánh khẩu xén ngày càng nhiều hơn không chỉ duy trì được nghề truyền thống mà còn tạo việc làm cho chị em trong bản. Nhóm hiện có 10 thành viên tham gia nhưng khi việc nhiều thì đều hợp đồng với chị em trong bản cùng làm để đảm bảo tiến độ, chất lượng theo đơn hàng. Với giá thành khá hợp lý làm bằng nguyên liệu gạo nếp là 40.000 đồng/kg, làm bằng sắn là 30.000 đồng/kg. Cách chế biến sử dụng khá đơn giản chiên phồng hoặc nướng trên than hồng rồi nhâm nhi cùng chút tương ớt bên bếp lửa bập bùng trong cái lạnh cuối năm thì vô cùng tuyệt diệu!
Xuân này mời bạn lên với Mường Lay để cùng thưởng thức vị đậm đà của khẩu xén và ngắm cảnh sắc của thị xã mộng mơ!
Bài, ảnh: Gia Kiệt

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…