Chuyển đến nội dung chính

Đa dạng vị chẳm chéo trong bữa ăn của người Tây Bắc

Ngoài chẳm chéo cơ bản từ mắc khén, muối hạt, ớt, tỏi, đồng bào Thái ở Tây Bắc còn tạo ra nhiều loại chẳm chéo phù hợp với từng món ăn như chéo cá, chéo gan gà, chéo nước chua, chéo rau mùi...

Đến với vùng rừng núi Tây Bắc, ngoài các đặc sản như rau rừng, măng đắng, cá suối, cơm lam..., du khách còn bắt gặp một loại gia vị thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn. Người dân nơi đây gọi đó là chẳm chéo (chẩm chéo), gia vị quyện mùi thơm của mắc khén với vị cay của ớt và vị nồng của tỏi. Trong ẩm thực của người Thái Tây Bắc, bất cứ món ăn nào cần tới đồ chấm luôn có sự góp mặt của chẳm chéo. 
da-dang-vi-cham-cheo-trong-bua-an-cua-nguoi-tay-bac
Mắc khén là nguyên liệu chính của chẳm chéo. Ảnh: Bizmedia.
Chẳm chéo có nhiều loại, mỗi loại lại có một hương vị riêng, phù hợp với từng món ăn nhưng bát chẳm chéo cơ bản bao giờ cũng có vị chung là hương thơm của các loại lá, vị cay của ớt và vị thơm ngọt của mắc khén. Các nguyên liệu không thể thiếu để làm nên đặc sản này gồm ớt, tỏi, mắc khén và muối hạt. Ban đầu, ớt (có thể tươi hoặc khô) và mắc khén được nướng lên cho thơm, rồi giã chung với tỏi và muối. Riêng tỏi, có người giã tỏi sống, có người lại đem nướng qua tro nóng hoặc than nóng để bát gia vị thêm dậy mùi.
Hỗn hợp trên sau khi giã đều sẽ tạo nên một bát chẳm chéo cơ bản. Để phù hợp với từng loại món ăn, người Thái lại chế ra nhiều loại chéo với hương vị khác nhau,góp phần làm tăng độ đậm đà. Do vậy, trong mâm cơm của người Thái, ngoài chéo cơ bản còn có thêm chéo cá, chéo gan gà, chéo nước chua, chéo rau mùi...
da-dang-vi-cham-cheo-trong-bua-an-cua-nguoi-tay-bac-1
Chẳm chéo từ mắc khén, tỏi, ớt, muối và rau mùi. Ảnh: bepque.
Chéo cá là chéo cơ bản trộn với cá suối nhỏ được nướng vàng và giã nhỏ, dùng để chấm món măng, rau luộc. Chéo gan gà là chéo được trộn thêm gan gà hoặc gan vịt đã luộc chín rồi nướng qua để khử mùi tanh, sau đó thêm ít lá chanh thái sợi rồi đánh đều, dùng trong chấm thịt gà, vịt luộc. Chéo rau mùi lại được thêm vị rau mùi để chấm với thịt lợn luộc; còn chéo chua dùng chấm rau cải non. Ngoài việc dùng làm gia vị để chấm xôi, rau luộc, thịt luộc, rau sống, đồ nướng..., chẳm chéo còn có thể ăn kèm với một số loại quả chua như nhót, mận, xoài...
Chẳm chéo là loại gia vị lành bụng, dùng kèm được với bất kỳ thức ăn nào, từ đồ nướng, nấu chín hay đồ sống, tái. Với đồng bào Tây Bắc, món ăn nào có thêm chút chẳm chéo cũng tạo được độ đậm đà và hương vị thơm ngon hơn.
Quy trình làm chẳm chéo của bà con dân tộc Thái ở Điện Biên: 
 Từ Ngọc Anh

Chẩm chéo - gia vị chấm cổ truyền của ẩm thực Tây Bắc

Chẩm chéo mang hương vị độc đáo của núi rừng, được chế biến từ mắc khén, sả, gừng, ớt, tỏi, muối và đường. Đây là món chấm chính trong bữa hàng ngày của người Thái ở Điện Biên.


Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …