Chuyển đến nội dung chính

Đa dạng vị chẳm chéo trong bữa ăn của người Tây Bắc

Ngoài chẳm chéo cơ bản từ mắc khén, muối hạt, ớt, tỏi, đồng bào Thái ở Tây Bắc còn tạo ra nhiều loại chẳm chéo phù hợp với từng món ăn như chéo cá, chéo gan gà, chéo nước chua, chéo rau mùi...

Đến với vùng rừng núi Tây Bắc, ngoài các đặc sản như rau rừng, măng đắng, cá suối, cơm lam..., du khách còn bắt gặp một loại gia vị thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn. Người dân nơi đây gọi đó là chẳm chéo (chẩm chéo), gia vị quyện mùi thơm của mắc khén với vị cay của ớt và vị nồng của tỏi. Trong ẩm thực của người Thái Tây Bắc, bất cứ món ăn nào cần tới đồ chấm luôn có sự góp mặt của chẳm chéo. 
da-dang-vi-cham-cheo-trong-bua-an-cua-nguoi-tay-bac
Mắc khén là nguyên liệu chính của chẳm chéo. Ảnh: Bizmedia.
Chẳm chéo có nhiều loại, mỗi loại lại có một hương vị riêng, phù hợp với từng món ăn nhưng bát chẳm chéo cơ bản bao giờ cũng có vị chung là hương thơm của các loại lá, vị cay của ớt và vị thơm ngọt của mắc khén. Các nguyên liệu không thể thiếu để làm nên đặc sản này gồm ớt, tỏi, mắc khén và muối hạt. Ban đầu, ớt (có thể tươi hoặc khô) và mắc khén được nướng lên cho thơm, rồi giã chung với tỏi và muối. Riêng tỏi, có người giã tỏi sống, có người lại đem nướng qua tro nóng hoặc than nóng để bát gia vị thêm dậy mùi.
Hỗn hợp trên sau khi giã đều sẽ tạo nên một bát chẳm chéo cơ bản. Để phù hợp với từng loại món ăn, người Thái lại chế ra nhiều loại chéo với hương vị khác nhau,góp phần làm tăng độ đậm đà. Do vậy, trong mâm cơm của người Thái, ngoài chéo cơ bản còn có thêm chéo cá, chéo gan gà, chéo nước chua, chéo rau mùi...
da-dang-vi-cham-cheo-trong-bua-an-cua-nguoi-tay-bac-1
Chẳm chéo từ mắc khén, tỏi, ớt, muối và rau mùi. Ảnh: bepque.
Chéo cá là chéo cơ bản trộn với cá suối nhỏ được nướng vàng và giã nhỏ, dùng để chấm món măng, rau luộc. Chéo gan gà là chéo được trộn thêm gan gà hoặc gan vịt đã luộc chín rồi nướng qua để khử mùi tanh, sau đó thêm ít lá chanh thái sợi rồi đánh đều, dùng trong chấm thịt gà, vịt luộc. Chéo rau mùi lại được thêm vị rau mùi để chấm với thịt lợn luộc; còn chéo chua dùng chấm rau cải non. Ngoài việc dùng làm gia vị để chấm xôi, rau luộc, thịt luộc, rau sống, đồ nướng..., chẳm chéo còn có thể ăn kèm với một số loại quả chua như nhót, mận, xoài...
Chẳm chéo là loại gia vị lành bụng, dùng kèm được với bất kỳ thức ăn nào, từ đồ nướng, nấu chín hay đồ sống, tái. Với đồng bào Tây Bắc, món ăn nào có thêm chút chẳm chéo cũng tạo được độ đậm đà và hương vị thơm ngon hơn.
Quy trình làm chẳm chéo của bà con dân tộc Thái ở Điện Biên: 
 Từ Ngọc Anh

Chẩm chéo - gia vị chấm cổ truyền của ẩm thực Tây Bắc

Chẩm chéo mang hương vị độc đáo của núi rừng, được chế biến từ mắc khén, sả, gừng, ớt, tỏi, muối và đường. Đây là món chấm chính trong bữa hàng ngày của người Thái ở Điện Biên.


Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

PHỤ NỮ SÀI GÒN XƯA ĐẸP VÀ SÀNH ĐIỆU NHƯ THẾ NÀO?

Váy suông, bó sát, váy xòe… du nhập vào các đô thị miền Nam những năm 60, 70 và nhanh chóng được phụ nữ đón nhận. Nhiều người đến Sài Gòn lúc ấy đều ngạc nhiên về nét đẹp hiện đại và ăn mặc hợp mốt của những quý cô thành thị. Thời trang của phụ nữ Sài Gòn xưa Phụ nữ Sài Gòn – Đi về phía trước
Đôi mắt to sáng lấp lánh, khuôn miệng nhỏ xinh lanh lợi và đôi má bầu bĩnh là nét đẹp
đặc trưng của thiếu nữ Sài Gòn xưa. Đội thêm một chiếc mũ bê rê được ưa chuộng
thời điểm này làm tăng nét cá tính cho cô gái trẻ. Phong cách của người phụ nữ xinh đẹp trong bộ váy xòe chấm bi bồng bềnh, thắt
eo gọn cùng kiểu tóc sang trọng vẫn không hề lỗi mốt cho đến bây giờ. Nữ sinh lớp Đệ Tam (tương đương lớp 10) trường Quốc Gia Nghĩa Tử, Sài Gòn năm 1968. Áo dài nữ sinh trên đường Lê Lợi, đoạn trước Công ty xe hơi Kim Long
(bên cạnh thương xá Tax) năm 1965. Phụ nữ Sài Gòn năm 1963. Thời đó, vào mỗi chiều cuối tuần,
phụ nữ Sài Gòn thường đi dạo, bát phố trên đường Lê Lợi, Tự Do. Ảnh chụp vào tháng 12 năm 1967.

CHÂN DUNG CÁC MỸ NHÂN SÀI GÒN TRÊN BÌA TẠP CHÍ VIỆT NAM TRƯỚC 1975

Cùng nhìn lại ảnh của các “hotgirl” Sài Gòn để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng những năm tháng cũ ấy. Tạp chí “Vietnam” là ấn phẩm quốc tế được phát hành ở Sài Gòn trước năm 1975 và có rất nhiều trang bìa chụp các người đẹp nổi danh khi ấy của đất phương Nam. Có thể kể đến những cái tên như ca sĩ nổi tiếng Phạm Thị Hiếu, hotgirl Sài Gòn Nguyễn Thi Kim Anh hay nữ nghệ sĩ Bạch Lan Thanh đều góp mặt ở đây. Hãy cùng nhìn lại các mỹ nhân thời xưa để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng của những năm tháng cũ ấy. Túy Phượng Nguyễn Thị Túy Phượng – người nhận được giải thưởngtrang phục đẹp nhất tại Liên hoan nhạc Pop tổ chức tại Sài Gòn ngày 30/1/1972. Túy Phượng tên thật là Nguyễn Thị Kim Phụng, sinh năm 1939 tại Bạc Liêu, cùng tuổi với các nữ tài tử: Thẩm Thúy Hằng, Kiều Chinh, Kim Vui và nữ nghệ sĩ Bích Sơn. Ở tuổi 14, 15 Túy Phượng đã được khán giả yêu thích qua những vai diễn nhí nhảnh, hồn nhiên. Đến tuổi 16, 17, khi nghề nghiệp đã định hình, diễn xuất có chiều sâu, Phượng thu hút người xem tr…

Vị bánh cuốn gốc Bắc hơn nửa thế kỷ ở Sài Gòn

Dĩa bánh nóng hổi, thơm phức được tráng theo công thức truyền thống của một gia đình gốc Bắc di cư vào Sài thành từ những năm 50.

Bánh cuốn là món ăn có tiếng ở miền Bắc, đặc biệt là đất Hà thành. Từ thôn quê, thứ bánh dân dã len lỏi vào giữa phố xá, trở thành món "ruột" của người thành thị. Không rõ món ăn này du nhập vào Sài Gòn chính xác từ khi nào, tôi chỉ biết trong một con hẻm nhỏ có quán bánh cuốn do một gia đình gốc Bắc lập ra, từ khi vào Sài Gòn ngót nghét hơn 63 năm trước. Quán bánh tên Song Mộc, mở cửa chính xác vào năm 1954. Những túp lều xanh cạnh bên những tán cây tại quán Song Mộc. Ảnh: Phong Vinh. Bánh cuốn ở quán luôn nóng hổi vì người đứng bếp chỉ tráng bánh khi có khách. Lớp bánh được tráng chín tới, có độ mỏng vừa phải, mềm dai nhưng không dễ rách. Nhân bên trong không mướt như thường thấy mà hơi khô, được nêm nếm theo công thức gia truyền nên có vị khác lạ. Sau khi bánh cuốn nhân xong thì được xếp gọn ghẽ trên dĩa, rắc thêm một nhúm hành phi giòn, vàng …