Chuyển đến nội dung chính

Đến xứ chè Tô Múa chén chuột “tô nụ vại”


(BSL) - Xã Tô Múa cách trung tâm huyện Mộc Châu trên 40km đèo dốc quanh co khá đẹp, không chỉ nổi tiếng về chè cổ thụ, mà còn có món chuột đá rán ròn chỉ đãi khách quý.

< Đường vào xứ chè Tô Múa quanh co uốn lượn.

Tô Múa là tên gọi chệch từ câu “tò mua”, tiếng Thái nghĩa là vùng đất trông chờ, vùng đất dễ làm ăn, không phải lo nghĩ nhiều, trồng cây gì, nuôi con gì cũng được ăn. Thời chống Pháp, nơi đây thuộc vùng căn cứ kháng chiến Mộc Hạ.

Gái Mường Tè, chè Tô Múa

Nằm trên độ cao 1.080m so với mực nước biển, Tô Múa hầu như quanh năm sương mù, mây phủ trắng rừng. Với hơn 4.500 nhân khẩu, đồng bào thu nhập chủ yếu từ chè, ngô và dong riềng. Tô Múa có trên 400 ha chè, mỗi năm sản lượng trên 2.100 tấn chè búp tươi. Đặc biệt, ở bản Cho Đáy có gần 4 ha chè cổ thụ.
Dulichgo
Chủ tịch UBND xã Lường Văn Ương, cho biết giống chè cổ thụ này xuất xứ từ Trung Quốc với đặc điểm lá to, búp dày, được những bậc tiền nhân trong bản mang từ Đà Bắc (Hòa Bình) về trồng tới nay đã 5 - 6 đời.


< Giống chè cổ thụ ở Tô Múa.

Mỗi lần thu hoạch, người dân phải bắc thang lên hái lá, có cây cho tới gần 2 cân chè búp tươi trong một lần hái. Thứ chè này sao xong, đem ép vào ống nứa như ống cơm lam để dễ vận chuyển và bảo quản. Mỗi lần pha chỉ cần một đoạn ngắn là có ngay một ấm chè.
Dulichgo
Chè Tô Múa ngon nổi tiếng, mới có câu: Gái Mường Tè, chè Tô Múa, lúa Tú Nang, hàng Song Khủa... Ở đây còn có loại chè “đung đưa”, được hái từ những cây chè cổ, sao qua một lượt, vò xong rồi gác gác bếp. Trong khói bếp có khói từ nhiều cây thuốc vô tình từ bếp bám vào lá chè, và bỗng nhiên chè “đung đưa” trở thành thứ chè thuốc, khi uống có mùi khói. Với nhiều người, chè Tô Múa đã trở thành vần điệu mời chào: “Chưa quen đã mặn lời chào/Chè chưa thấm giọng đã ngào ngạt hương”!

"Tô nụ vại” rán ròn

< Trồng chè là nguồn thu chủ yếu của người dân Tô Múa.

Theo con đường đất đỏ gập ghềnh, chúng tôi tới bản Đá Mài, vào thăm nhà anh Bàn Văn Dầm dân tộc Dao. Tiết trời cuối đông ở đây vẫn lạnh, bên bếp lửa nhìn ra ngoài trời chỉ thấy mây mù che phủ. Nhà anh Dầm làm theo lối truyền thống của người Dao, tuy thấp nhưng vững chãi và ấm cúng.

Chuồng lợn được làm trong núi đá gần nhà nhưng trống trơn. Hóa ra, lợn nái “bận” vào rừng đẻ. Vài hôm nữa, nó sẽ tự dẫn đàn con về chuồng. Có lẽ từ một phần hoang dã của tự nhiên nên có đặc sản “lợn mán Đá Mài”.

Có khách đến nhà, anh Dầm vui lắm. Bữa tối, chủ nhà làm một món món thịt rán giòn, thơm nức mũi kèm lời giới thiệu: “Đặc sản chỉ đãi khách quý”! Hỏi thịt gì, anh cho biết đó là thịt... chuột! Thấy khách ngại ngùng nhìn miếng thịt còn đỏ au, anh Dầm trấn an ngay: “Đây không phải là chuột nhà, chuột cống, mà là loài chuột đá, người Thái gọi là tô nụ vại”!
Dulichgo
Loài chuột này không dám gần người, ăn rễ thảo mộc, quả trên rừng, không phá hoại mùa màng, không đào hang làm tổ mà suốt đời ở trong hang đá, nên có tên chuột đá. Con to nhất nặng khoảng 6 lạng, mỗi lứa chỉ đẻ 2 con trong ổ lót lá cây. Chuột đá rất khôn, đi săn cả đêm may mới kiếm được một, hai con. Gặp ánh đèn, hai mắt chúng đỏ như hai hòn than, không ít lần khiến người ta giật mình tưởng gặp thú dữ.
Còn chúng tôi nhận thấy, tô nụ vại rất ngọt!

Thú vị cách đặt tên đất

Từ đời sống sinh hoạt - lao động, đồng bào ở Tô Múa dựa vào đặc điểm đặt tên cho bản làng, nương rẫy, con đường để dễ phân biệt. Ví dụ, ngày xưa ở một bản có tranh chấp đất đai mới tổ chức vật nhau (tiếng Thái gọi là pắm đáy), ai thắng sẽ được đất. Sau này người dân gọi lái thành bản Cho Đáy. Còn ở bản Pàn có cây lá han, chạm vào là mẩn ngứa nổi hạch lên, đồng bào gọi là Hàng Pàn, là cây như con bọ nẹt, sau gọi tắt là bản Pàn.
Dulichgo
Về nương rẫy có nương mang tên Khắp Khòm: Khắp là nhạc, khòm là mõ gió; sau khi làm nương xong, đồng bào treo những cái mõ để đuổi gấu, khỉ khỏi phá nương. Hay là trên một nương có những hòn đá vỡ tung ra như động đất, đồng bào đặt tên là nương Dàn Tạch (nghĩa là đá vỡ)...

Theo Báo Sơn La

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Theo dấu xưa, chuyện cũ: Trăm năm phủ thờ họ Cao

Chia sẻ Mặt tiền ngôi nhà và bộ tượng bằng gốm trên đầu cột bị kẻ trộm cưa mấtẢNH: HOÀNG PHƯƠNG Phủ thờ tộc họ Cao tại số 90, đường Đống Đa, là một trong những ngôi nhà có tuổi thọ hơn trăm năm còn sót lại ở TP.Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu với lối kiến trúc hỗn hợp Hoa - Việt. Đây là nơi khai sinh một nhà cách mạng nổi tiếng ở miền Tây Nam bộ thời chống Pháp. Ngôi nhà xưa độc đáo Mặt tiền phủ thờ giống như kiến trúc hội quán của người Hoa, nhưng bên trong bố trí theo kiểu nhà xưa Nam bộ của người Việt. Từ bộ giàn trò đến cửa võng, bao lam, hoành phi, liễn đối đều trang trí theo kiểu người Việt. Gian chính có ba bàn thờ. Các khánh thờ bằng gỗ quý được chạm trổ tinh xảo với hình lưỡng long tranh châu và các loại mai, tùng, trúc, cúc… cẩn ốc xà cừ. Bà Cao Tuyết Lệ, 79 tuổi, cháu nội của chủ nhân ngôi nhà, cho biết phủ thờ đã xuống cấp từ năm 1980. Cách đây không lâu, kẻ trộm leo rào vô cưa lấy mất bộ tượng ông mặt trời, bà mặt trăng bằng gốm trang trí ở đầu cột mặt tiền nhà. Mấy năm nay, Bảo tà…