Chuyển đến nội dung chính

Luật hồi tỵ phòng chống tham nhũng quyền lực

Vua Minh Mạng thực hiện rất nghiêm luật hồi tỵ  /// Ảnh: tư liệu
Vua Minh Mạng thực hiện rất nghiêm luật hồi tỵẢNH: TƯ LIỆU
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Trung Tiến, kéo bè kéo cánh hay cả nhà làm quan chính là tham nhũng quyền lực. Và Luật hồi tỵ xưa đã hạn chế điều đó.
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Trung Tiến, ĐH Khoa học Huế, thời Lê và thời Nguyễn là hai triều đại sử dụng Luật hồi tỵ rất nghiêm ngặt. “Có thể hiểu tinh thần của hồi tỵ chính là việc ngăn chặn để không kéo bè kéo đảng, nâng đỡ người thân quen. Do đó luật không cho phép một người được làm quan trên quê quán của mình. Nó cũng không cho phép những người thân như anh em, cha con, thầy trò, người cùng quê… được làm quan cùng một chỗ. Nó cũng được áp dụng chặt chẽ trong các kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình, kiểu như con thi thì cha không được làm, không được tổ chức thi cùng một nơi”, ông Tiến nói.
Cũng theo ông Tiến, việc tham nhũng thời nào cũng có, vì thế vấn đề là làm sao có chính sách để hạn chế tham nhũng hiệu quả. Từ góc độ đó, ông Tiến đánh giá Luật hồi tỵ là luật hiểu con người rất rõ. “Luật không chủ quan mà bỏ qua phần người của con người, rất hiểu tâm lý muốn lạm quyền, muốn tư lợi của con người. Do đó, người xưa đã tránh ngay từ đầu việc lạm quyền, tham nhũng quyền lực bằng giải pháp hạn chế cục bộ địa phương, gia đình chủ nghĩa như vậy”, ông Tiến chia sẻ.
TS Bùi Huy Khiên, Học viện Hành chính quốc gia, cho biết vua Lê Thánh Tông thực hiện chế độ hồi tỵ ngay từ việc cắt đặt xã quan ở các làng xã, nơi các quan hệ xã hội bị ràng buộc bởi nhiều mối quan hệ gia đình, bà con, họ hàng. Năm 1488, nhà vua xuống dụ quy định hễ là anh em ruột, anh em con chú, con bác, bác cháu, cậu cháu với nhau thì chỉ cho một người làm xã trưởng, không được cho cả hai cùng làm để trừ mối tội bè phái hùa nhau.
Cũng theo ông Khiên, tới thời Nguyễn, vua Minh Mạng còn mở rộng phạm vi, đối tượng áp dụng và bổ sung những quy định mới về hồi tỵ. Chẳng hạn, quan lại ở các bộ, trong kinh và ở các tỉnh, huyện hễ có bố, con, anh em ruột, chú bác, cô dì cùng làm một chỗ đều phải đổi đi chỗ khác. Vua Minh Mạng cũng quy định quan lại ở các nha thuộc phủ, huyện, ai là người cùng làng thì phải chuyển đi nha môn khác làm việc. Quan lại cũng không được làm quan ở chính quê hương mình, quê vợ mình, thậm chí cả nơi đi học lúc còn trẻ…
Ngoài những quy định về hồi tỵ như trên, vua Lê Thánh Tông và vua Minh Mạng còn đề ra những quy định rất cụ thể về các hình thức xử phạt nếu quan lại nào vi phạm các quy định về Luật hồi tỵ. Trong chỉ dụ năm 1488, vua Lê Thánh Tông nhấn mạnh: “Nếu ai man trá sẽ bị nghiêm trị”.
“Đưa người thân, người quen làm quan chính là tham nhũng quyền lực. Việc thực hiện đúng Luật hồi tỵ cũng là một trong những nguyên nhân giúp thời nhà Lê và Nguyễn trở thành hai triều đại mà tính thống nhất về mặt nhà nước, pháp quyền được thực thi cao nhất”, ông Tiến đánh giá.
Trinh Nguyễn

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Bản đồ tỉnh Gia Lai

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Theo dấu xưa, chuyện cũ: Trăm năm phủ thờ họ Cao

Chia sẻ Mặt tiền ngôi nhà và bộ tượng bằng gốm trên đầu cột bị kẻ trộm cưa mấtẢNH: HOÀNG PHƯƠNG Phủ thờ tộc họ Cao tại số 90, đường Đống Đa, là một trong những ngôi nhà có tuổi thọ hơn trăm năm còn sót lại ở TP.Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu với lối kiến trúc hỗn hợp Hoa - Việt. Đây là nơi khai sinh một nhà cách mạng nổi tiếng ở miền Tây Nam bộ thời chống Pháp. Ngôi nhà xưa độc đáo Mặt tiền phủ thờ giống như kiến trúc hội quán của người Hoa, nhưng bên trong bố trí theo kiểu nhà xưa Nam bộ của người Việt. Từ bộ giàn trò đến cửa võng, bao lam, hoành phi, liễn đối đều trang trí theo kiểu người Việt. Gian chính có ba bàn thờ. Các khánh thờ bằng gỗ quý được chạm trổ tinh xảo với hình lưỡng long tranh châu và các loại mai, tùng, trúc, cúc… cẩn ốc xà cừ. Bà Cao Tuyết Lệ, 79 tuổi, cháu nội của chủ nhân ngôi nhà, cho biết phủ thờ đã xuống cấp từ năm 1980. Cách đây không lâu, kẻ trộm leo rào vô cưa lấy mất bộ tượng ông mặt trời, bà mặt trăng bằng gốm trang trí ở đầu cột mặt tiền nhà. Mấy năm nay, Bảo tà…