Chuyển đến nội dung chính

Miếu Đậu

Phường Tích Sơn xưa có năm làng: Tiếc, Đậu, Sậu, Khâu, Hạ (các làng này hiện nay thuộc các phường Tích Sơn, Đống Đa và xã Định Trung - thành phố Vĩnh Yên) đều có đình, đền, miếu thờ Lỗ Đinh sơn thất vị Đại vương (7 anh em họ Lỗ).

Hàng năm đều đặn tổ chức lễ hội và các kỳ tiệc lệ, trong đó lớn nhất và chính hội là lễ hội mồng 3 tháng giêng hay gọi theo dân gian là tiệc khao quân, mô phỏng sự kiện Thất vị Đại vương khao quân trước khi lên đường truy kích giặc Mông Cổ. Trước đây, cả phần lễ và phần hội đều tổ chức chính ở đình Cả thuộc làng Tiếc (hay Thiếc), nhưng từ năm 1947, khi đình Cả bị phá hủy, tiệc khao quân chuyển làm ở miếu Đậu.

      Án thờ trang trí rồng chàu mặt trời, chữ "Thọ" chạm gỗ thế kỷ XIX  

Miếu Đậu nay thuộc làng Đậu, xã Định Trung. Miếu được xây dựng trên một khu đất rộng ở đầu làng, địa thế đẹp, vừa rộng vừa thoáng đãng, lại không xa nơi dân ở, thuận lợi làm nơi trung tâm cho mọi sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân trong vùng. Ngày nay, lễ hội mùng 3 tháng Giêng được tổ chức ở miếu Đậu vẫn mang tính chất hàng xã vì dân 5 làng Tích Sơn theo truyền thống cùng tham gia vào mọi nội dung công việc của lễ hội.  

Điều đặc biệt của lễ hội này là những nội dung đặc sắc, có tính quy mô với hàng loạt các nghi thức và trò diễn rất ý nghĩa diễn ra liên tục và sôi nổi trong suốt cuộc lễ: tiệc lợn, kéo cơm, giết gà, tế cờ, kéo co Việc chuẩn bị cho lễ hội mùng 3 tháng Giêng (đầu năm) hàng năm được bố trí thực hiện từ năm trước đó, năm nọ gối năm kia mà thành truyền thống. Người tham gia lễ hội là các trai đinh được sắp sếp theo thứ tự và có phân công công việc nhất định. Lợn tế, gà trống tế đều được chuẩn bị trước với những quy tắc và nghi thức tuân theo đúng tục lệ của làng, riêng lợn tế được chuẩn bị từ công đoạn chọn, bắt và nuôi từ tháng 11 (âm lịch) năm trước. Lễ hội bắt đầu từ sáng ngày mùng 2 tháng Giêng với lễ khai chuông, khai khánh rồi  trả tiền, cướp lễ. Sau đó là gieo chân keo và cuộc đại tiệc được mở đầu với nghi thức khai đao giết lợn. Tiếp theo là kéo cơm (thi cơm) và sát kê chiêm túc (giết gà tế xem chân). Cuối cùng là lễ tế cờ, kéo co Tất cả đều là các hoạt động mang tính nghi thức, nghi lễ mang tính thiêng và trang nghiêm thực hành liên tục trong 2 ngày liền. Tuy nhiên, do được thực hiện bởi tất cả các trai đinh trong làng nên đã thu hút toàn bộ dân làng vào cuộc lễ, và vì vậy mà lễ hội này mang tính cộng đồng cao. Những nét văn hóa độc đáo này cho thấy đây là một trong những lễ hội đặc sắc hiếm thấy trong vùng. Ngoài tính chất mô phỏng tiệc khao quân, những nghi thức như: giết lợn không cạo lông, nấu những nồi cơm trắng đầy ắp, làm gà tế vẫn để cả lông đuôi còn mang ý nghĩa gắn với tư tưởng cầu mưa, cầu được mùa của cư dân nông nghiệp làm lúa nước. Về bản chất, có thể coi đây cũng chính là một lễ hội dân gian tiêu biểu mang những đặc trưng văn hóa phi vật thể của vùng đồng bằng Bắc Bộ.  

  Nấu cơm thi - chấm cơm

  Lễ tế cờ mùng 2 tháng Giêng

Ở miếu Đậu, điểm đáng chú ý là tuy đã được trùng tu lớn dưới thời Nguyễn nhưng vẫn còn những phần kiến trúc và điêu khắc mang phong cách nghệ thuật Hậu Lê. Mặt bằng miếu theo kiểu chữ “công” gồm 3 tòa: tiền tế 5 gian, hậu cung 5 gian và 1 gian ống muống, quy mô khá đồ sộ nhưng vẫn rất gọn gàng, kiểu dáng đẹp. Mái gian giữa tòa tiền tế và gian giữa tòa hậu cung được làm theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái nhô cao hẳn lên. Tòa tiền tế và hậu cung có kiến trúc 4 hàng chân, thấp nhưng vững chãi; kết cấu khung gỗ về cơ bản thuộc về thời Nguyễn (khoảng giữa thế kỷ XIX) với các bộ vì theo kiểu chồng rường hoặc chồng rường  giá chiêng. Về điêu khắc: có một số bức chạm xung quanh khám thờ trang trí hình rồng chầu mặt trời, hổ phù càm chữ thọ, phượng múa, hoa lá cách điệu, tuy ít nhưng tinh tế và đặc sắc, đủ cho thấy nghệ thuật chạm khắc điêu luyện của các nghệ nhân dân gian thời xưa.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

CHÂN DUNG CÁC MỸ NHÂN SÀI GÒN TRÊN BÌA TẠP CHÍ VIỆT NAM TRƯỚC 1975

Cùng nhìn lại ảnh của các “hotgirl” Sài Gòn để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng những năm tháng cũ ấy. Tạp chí “Vietnam” là ấn phẩm quốc tế được phát hành ở Sài Gòn trước năm 1975 và có rất nhiều trang bìa chụp các người đẹp nổi danh khi ấy của đất phương Nam. Có thể kể đến những cái tên như ca sĩ nổi tiếng Phạm Thị Hiếu, hotgirl Sài Gòn Nguyễn Thi Kim Anh hay nữ nghệ sĩ Bạch Lan Thanh đều góp mặt ở đây. Hãy cùng nhìn lại các mỹ nhân thời xưa để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng của những năm tháng cũ ấy. Túy Phượng Nguyễn Thị Túy Phượng – người nhận được giải thưởngtrang phục đẹp nhất tại Liên hoan nhạc Pop tổ chức tại Sài Gòn ngày 30/1/1972. Túy Phượng tên thật là Nguyễn Thị Kim Phụng, sinh năm 1939 tại Bạc Liêu, cùng tuổi với các nữ tài tử: Thẩm Thúy Hằng, Kiều Chinh, Kim Vui và nữ nghệ sĩ Bích Sơn. Ở tuổi 14, 15 Túy Phượng đã được khán giả yêu thích qua những vai diễn nhí nhảnh, hồn nhiên. Đến tuổi 16, 17, khi nghề nghiệp đã định hình, diễn xuất có chiều sâu, Phượng thu hút người xem tr…

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …