Chuyển đến nội dung chính

Thưởng thức đặc sản “made in” Mộc Châu thứ thiệt

Chẩm chéo chấm nhót xanh, cá nướng kèm hạt mắc kén, chả nướng lá dong… những món ăn đặc biệt của người Thái ở Mộc Châu mới chính là đặc sản thứ thiệt mang đậm bản sắc của vùng cao nguyên này, chứ không phải là các món ăn được bày bán ở quán xá bên đường.
25/02/2017, 10:36
Bài TRẦN GIÁP Ảnh
PIN
Mộc Châu là điểm du lịch nổi tiếng của Tây Bắc Việt Nam bởi tính đa sắc. Sắc màu của Mộc Châu thay đổi theo bốn mùa trong năm. Mùa xuân với những khu rừng đào, mận nở thắm cả đồi để khi mùa hạ về là lúc hái quả chín ngọt, mùa thu với bạt ngàn hoa dã quỳ cùng đồi chè xanh mát. Mùa đông là mùa của cải trắng, tím, vàng trên khắp các triền núi.
Mang vẻ đẹp của thiên nhiên ban tặng như vậy nên Mộc Châu luôn là điểm đến du lịch của nhiều gia đình trẻ vào dịp cuối tuần bởi nó chỉ cách Hà Nội chừng 185km cộng thêm đường sá lại rất dễ đi.
_img_8828-copy
Một mâm cơm với những món ăn đặc trưng của người Thái ở Mộc Châu
Ẩm thực cũng là một nét rất đặc sắc của vùng đất cao nguyên Mộc Châu. Có hàng chục quán ăn ven đường với biển hiệu xanh đỏ ghi chi tiết các món đặc sản như Bê chao, cá hồi, cải mèo, xôi nương, canh sọ mán…
Dĩ nhiên, đại đa số khách du lịch gần như chỉ biết đến những cái tên quen thuộc vốn được bày sẵn đó mà quên đi rằng Mộc Châu còn giữ trong mình nhiều món ăn cực kỳ độc đáo mà không nơi nào có được. Đó là những món ăn của người Thái – một trong những dân tộc sinh sống nhiều tại Sơn La. Đẹp giới thiệu với bạn đọc các món ăn này để lần sau, nếu có lên Mộc Châu thì hãy thử một lần xem nhé. Tất nhiên, nó không dành cho những ai muốn ăn uống nhanh gọn qua loa.
img_0007-copy
Mùa Xuân ở Mộc Châu là sự pha quyện của nhiều sắc màu
Xuýt xoa với “chẳm chéo nhót xanh”
Nếu ai đã lên Tây Bắc, ngồi với người Thái ở Sơn La, Điện Biên thì sẽ biết món Chẳm chéo (Chẩm chéo tùy cách phiên âm) là một từ chung để chỉ gia vị chấm xôi, món luộc, đồ nướng, rau sống. Chúng được làm từ ớt tươi, muối, mắc khén, tỏi, hạt dổi, gừng, hung, rau thơm, sả… Nhưng thứ mà Đẹp muốn nói tới lại là món ăn rất đặc biệt mang tên Chẳm chéo nhót xanh.
Nó đặc biệt bởi bạn gần như chỉ được thưởng thức vào một khoảng thời gian ngắn trong năm khi quả Nhót còn xanh (thường là tháng 1,2) mà thôi.
img_2805-copy
Không phải ai cũng biết tới món Chẳm chéo nhót xanh rất đặc biệt này
Quả nhót có hình bầu dục, ngoài mặt có nhiều vảy, tiếp đến là lớp thịt, phía trong cùng có một hạch cứng (còn gọi là hạt), khi chín quả có màu đỏ trông rất bắt mắt. Nhót có thể ăn được cả khi xanh và khi chín. Khi ăn phải chú ý rửa sạch phần vảy bên ngoài nếu không rất dễ bị viêm họng do vảy nhót bám vào.
Bắp cải được trồng trong vườn, nhót hái trên cây, các gia vị hòa lẫn đâm nhuyễn và pha chế tạo nên nước chấm Chẳm chéo. Thực khách lấy cho mình một lá bắp cải để lên lòng bàn tay, trên đó là một khúc lá tỏi tươi, rau thơm, và một nửa hoặc cả quả nhót xanh đã bỏ hạt, cuộn chặt và chấm với Chẳm chéo rồi thưởng thức.
Vị mát của bắp cải, lẫn chút cay của lá tỏi, nhai thêm sẽ thấy vị chát chua của Nhót với dư vị hơi ngọt phía sau, chút bùi bùi của các loại rau thơm. Tất cả chúng hòa quyện với ánh lửa bập bùng giữa nhà, với chén rượu ngô khi ngoài trời sương giăng mờ mịt thì tôi tin rằng bạn khó lòng mà không “say” cho được.
Hít mà mùi xôi nếp nương ăn với quả cọ
Xôi là món ăn quá quen thuộc với người dân Việt, có hàng chục món ăn khác nhau được chế biến từ xôi. Một trong những yếu tố để tạo nên một món xôi ngon là thứ nếp phải dẻo, thơm, không dính tay, ngọt bùi.
Thông thường, thứ nếp này được trồng trên các nương rẫy, ruộng bậc thang của người dân tộc vì thế mà thường có tên là xôi nếp nương. Nhưng thứ xôi nếp nương của người Thái ở Mộc Châu lại đặc biệt hơn. Chúng đặc biệt bởi ba yếu tố: loại nếp để làm xôi có thể là nếp cốm, đồ trong chõ bằng gỗ và ăn với quả cọ.
img_8827-copy
Quả cọ được luộc chín để ăn cùng với xôi
img_8725-copy
Chiếc chõ xôi bằng gỗ này đã theo chủ nhà hơn 40 năm từ ngày đi lấy chồng
img_2836-copy
Quả cọ được tách ra để ăn cùng với xôi
Bếp lửa bập bùng cháy giữa nhà không bao giờ tắt, cả chủ lẫn thực khách ngồi quây quần sưởi ấm và cùng nhìn vào chõ xôi đang tỏa khói thơm phức trên bếp. Chỉ khi nào gần ăn xôi mới được đồ chứ không đồ trước đó, sau khi đồ xong được rải ra mân để một ít hơi nước bay đi rồi bỏ vào các giỏ bằng tre đan để cho vào mâm cơm.
Quả cọ được hái trên rừng, chọn kỹ, luộc chín. Cách thưởng thức món ăn này là bạn bóp nát quả cọ ra, bỏ hạt và phần vỏ phía ngoài chỉ để lại phần thịt quả màu vàng chứa đầy dầu cọ ấy rồi trộn với nắm xôi dàn mỏng giữa lòng bàn tay. Cái dẻo thơm của nếp cốm quyện cùng thứ dầu tinh khiết của tự nhiên mang lại vị béo mà không ngầy, ăn ở miệng mà thơm tận mũi.
Đậm đà thịt chả nướng lá dong
Món ăn không thể thiếu trong những ngày Tết của bà con người Thái ở Mộc Châu là thịt chả băm nướng lá dong. Thịt (lợn hoặc bò) được băm nhỏ (phải băm bằng tay) trộn với các gia vị đặc trưng như mắc khén, sả,… rồi gói trong lá dong và nướng trên bếp than hồng.
img_8700-copy
Thịt được gói trong lá dong nướng trên than hồng
img_8816-copy
Khi được bày lên đĩa cho thực khách
Khi lớp lá dong ngoài cùng cháy sém và mùi thơm của mắc khén đã dậy khắp bếp báo hiệu thịt đã chín. Thịt được cho ra đĩa, cắt thành các miếng nhỏ rất vừa miệng. Bạn có thể ăn không món này hoặc ăn cùng với xôi hoặc cơm đều được.
Cá nướng mắc khén cay nồng
Không riêng gì ở Mộc Châu, món cá nướng này cũng thường gặp ở vùng lòng hồ Hòa Bình. Hạt cây Mắc Khén được bà con dân tộc vùng Tây Bắc dùng rất nhiều trong các bữa ăn, để tẩm ướp hoặc cho vào nước chấm giống như người dưới xuôi dùng hạt tiêu vậy. Các gia vị như sả, mắc khén, muối, … được nhồi vào từng khứa thịt của cá sau đó nướng trên than hồng. Cá trắm ở hồ sông Đà thường được dùng để làm nên món ăn này. Vị ngọt của cá lẫn vị bùi cay nồng của Mắc khén khiến thực khách cứ muốn ăn mãi.
img_8690-copy
Mắc khén là gia vị không thể thiếu trong mỗi món ăn của người Thái ở Mộc Châu
img_8695-copy
Cá được kẹp vào que tre và nướng trên than hồng
img_8810-copy
Rất thơm và ngon
Rau rừng, măng đắng, cà luộc
Nếu người dưới xuôi có món rau thập cẩm (hay còn gọi là tập tàng) thì người Thái ở Mộc Châu có món rau rừng rất thú vị. Nó là hỗn hợp của nhiều loại rau được lấy trên rừng như rau Dớn, Tầm bóp… được rửa sạch, xào lẫn với nhau. Một món ăn khác là món măng đắng xào hoặc luộc cũng có thể khiến nhiều người thích thú. Món cà luộc với vị mát ngọt cũng rất đáng để thưởng thức.
img_8817-copy
Món rau rừng xào
img_8811-copy
Cà cùng quả su su non luộc chấm với sả băm
img_8819-copy
Món nộm hoa chuối với dừa
Ngọt chát với quả móc nương
Không phải dễ dàng gì để bạn thưởng thức được món móc nương này bởi chúng được lấy từ phần gốc của cây Móc nương trên rừng. Ruột cây có màu trắng, ăn vào rất mát, bùi, một chút hơi chát và vị ngọt ở sau cùng.
img_2965-copy
Móc nương là món ăn không dễ kiếm đối với thực khách
Một số món ăn khác
Ngoài các món ăn kể trên, bạn cũng có thể thưởng thức nhiều món ăn khác như Nậm Pịa, Thắng cố, Cá hấp lá đu đủ, Canh lá sắn, Cá suối chiên…
img_8843-copy
Bài và ảnh:Trần Giáp

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Bản đồ tỉnh Gia Lai