Chuyển đến nội dung chính

Tận mắt cuộc gọi "Nàng Tiên Trăng" nhập hồn nhảy múa giữa đêm ở Nghệ An

Đối với người Thái ở miền Tây Nghệ An, lúc Nàng Tiên Trăng nhập hồn nhảy múa cũng là lúc mọi người bày tỏ ước mong nàng ban phước lành.
Vượt hơn 180km từ thành phố Vinh theo hướng Tây Nam, chúng tôi tới thị trấn Hòa Bình (Tương Dương, Nghệ An) lúc trời sẩm tối. Theo chỉ dẫn của một số người dân sống dọc quốc lộ 7, men theo con đường ngoằn ngoèo sát những đỉnh đồi tầm 40km, bản Bón (xã Yên Na) hiện ra trước mắt chúng tôi.
Với vỏn vẹn mấy chục nóc nhà nằm san sát nhau bên dòng suối Chà Hạ chảy từ xã Yên Tĩnh qua các xã Yên Na và Yên Hòa (huyện Tương Dương), bản Bón là nơi cộng đồng người dân tộc Thái sinh sống. Cư dân nơi đây sinh sống lâu đời bằng nghề canh tác lúa nước và đãi vàng dọc suối Chà Hạ.
Theo quan sát, nơi đây vẫn giữ được nguyên vẹn những giá trị truyền thống dân tộc về phong tục tập quán, trò chơi dân gian của người bản xứ.
Nàng tiên trăng nhập hồn nhảy múa giữa đêm
Đang bị mê hoặc bởi những ngôi nhà sàn được sắp xếp ngay hàng thẳng lối trong cái ánh sáng mập mờ đèn điện, chúng tôi chợt “tỉnh giấc” khi những tiếng í ới gọi nhau, có già, có trẻ cứ thế văng vẳng bên tai.
Video: Rùng mình trò chơi gọi "Nàng Tiên Trăng" nhập hồn nhảy múa giữa đêm

Chẳng biết chuyện anh Trường kể có hay không, song vẻ hoang sơ của các ngôi nhà sàn huyền bí, ẩn mình dưới ánh trăng, cộng thêm sự háo hức của già trẻ trong bản, càng khiến chúng tôi mỗi lúc thêm tò mò.Anh Lô Văn Trường, một người bản địa thông thạo tiếng Kinh, chỉ tay về phía đám người đằng xa và nói với chúng tôi: “Trăng xuống rồi, người ta gọi nhau đi xem Nàng Tiên Trăng (tiếng Thái là Tạ nang xoòng) nhập hồn nhảy múa đấy. Nói bằng tiếng Thái, các cô chú không hiểu được đâu”.
Theo chân anh Trường, chúng tôi đi xem Nàng Tiên Trăng nhập hồn nhảy múa.
“Đằng kia, các cô chú thấy ngôi nhà sàn đấy không? Hôm nay mọi người trong bản sẽ tập trung về đấy để cùng nhau vui chơi, trò chuyện với Nàng Tiên Trăng”, chỉ tay về phía ngôi nhà sàn nhỏ ẩn mình dưới rặng cây, anh Trường cho nói với chúng tôi.
Dù cách hàng trăm mét, chúng tôi vẫn nghe rõ những câu hát gọi Nàng Tiên Trăng bằng tiếng Thái của dân bản. Lời hát được nhóm chơi xướng lên sau đó đám trai gái lặp lại. Đôi khi các nhóm trai gái dự khán thay phiên nhau tiếp nối lời xướng.
Bài hát được anh Trường dịch sang tiếng Kinh: "Này này Nàng Tiên Trăng/ Nàng tiên sáng nàng tiên trong/ Múa trong tà áo mềm mại/ Mẹ của nàng múa trên chòi rẫy người kìa/ Mẹ của nàng múa trên chòi canh ruộng người đó/ Con trai mong nàng lắm/ Con gái mơ thấy hằng đêm/ Đêm nay đêm sáng tỏ/ Đêm mai đêm sáng trong…".
Bước vào khoảng sân rộng rãi nhất bản, được biết là nơi đặt địa điểm nhà văn hóa cộng đồng và sân bóng chuyền. Nơi đây thường chỉ nhộn nhịp vào buổi chiều tối, nhưng đêm nay chợt đông vui, náo nhiệt lạ thường.
Trước mắt chúng tôi, 40 người dự khán và nhóm tổ chức trò chơi đã tề tựu về đây, mọi người đứng vây quanh một tốp phụ nữ gồm 6 người ngồi quây quần với nhau. Họ cùng nhau nâng trên cả hai tay một chiếc hình nộm  đang lắc lư không ngớt. Chiếc hình nộm được mọi người gọi là “Nàng Tiên Trăng”.
19427730_839782742837634_543314254_n
Tốp phụ nữ gồm 6 người ngồi quây quần với nhau cùng nâng Nàng Tiên Trăng.
Một lúc sau, “nàng tiên” bắt đầu nhảy múa trên tay của 6 người phụ nữ, hai cánh tay liên tục gõ cộp cộp vào nền gạch. “Nàng” gõ mỗi lúc một nhanh, nhảy múa càng lúc càng mạnh.

Một người trong nhóm chơi hỏi: “Nàng ơi, tôi hỏi cái nào. Nàng đến từ đâu ạ?”. Sau một hồi lâu lưỡng lự, chiếc hình nộm quay một cánh tay hướng về phía mặt trăng. Mọi người cùng reo hò: “Ồ, vậy đúng là Nàng Tiên Trăng rồi”.“Vậy là Nàng Tiên Trăng đã xuống chơi cùng dân bản rồi đấy”, anh Trường vỗ vai chúng tôi rồi chỉ vào chiếc hình nộm.
Một người khác trong nhóm chơi lại hỏi: “Cô là ai? Nếu là nàng Cả gõ một cái, nàng Hai thì 2 cái, nàng Út thì 3 cái nhé”. Nàng Tiên Trăng liền nghiêng người gõ cánh tay xuống đất 3 cái. Sau đó "nàng" lại nhảy múa và tiếp tục gõ cộp cộp hai cánh tay xuống mặt sân. Mọi người lại ồ lên: “Đúng là nàng Út, còn trẻ, múa nhiệt tình quá”.
Một người khác trong nhóm điều khiển cuộc chơi chợt bảo: “Này, múa vừa thôi, đứng lại tôi hỏi cái này? Trong nhóm chúng tôi cô thương ai nhất thì cụng đầu với người ấy nhé”. Nàng Tiên Trăng lập tức thể hiện tình cảm bằng cách cụng đầu với một bà cụ khả kính nhất hội chơi.
Những cuộc hỏi đáp cứ thế diễn ra cho đến gần nửa đêm. Người thì hỏi xem năm nay mẹ mình có khỏi bệnh không? Người thì hỏi tình duyên của mình với người yêu có tốt không? Người lại hỏi bao giờ thì mình lập gia đình? Năm nay làng bản có được yên vui, làm ăn có thuận lợi không?...
Theo quy tắc cứ một vòng một người chỉ được hỏi một câu có các nội dung là những mơ ước mong muốn cá nhân trong cuộc sống... cả những chuyện đã xảy ra và những chuyện chưa xảy ra với điều kiện câu hỏi phải rõ ràng và phù hợp với lứa tuổi.
ddd 3
Nàng Tiên Trăng nhập hồn nhảy múa.
Nhận được câu hỏi, Nàng Tiên Trăng sẽ trả lời rất rõ ràng dễ hiểu bằng cách đứng hoặc qua số lần gõ xuống mặt sân để mọi người suy đoán. Nếu nàng trả lời đúng và hay, mọi người cùng reo vui tán thưởng, nếu câu trả lời sai và không hay cả đám lại vỗ tay cổ vũ nàng trả lời tiếp.
Cứ thế cuộc hỏi - đáp mỗi lúc lại thêm hào hứng sôi nổi kéo dài cho đến lúc trăng khuya đã bắt đầu chếch bóng, nhóm tổ chức hát bài tiễn Nàng Tiên Trăng. Lúc nàng chợt rùng mình tức là nàng đã về trời. Cuộc vui kết thúc, mọi người về nhà với hẹn đêm mai lại tiếp tục..
Lời hát tiễn nàng tiên trăng về trời: "Nàng đến cùng sương thì đi cùng sương nhé/ Nàng đến cùng mưa thì về với mưa gió rì rào/ Về với mây và gió núi/ Đừng đem theo hồn vía người về đồi cát/ Đừng gọi vía người theo gấu áo/ Đừng gọi vía cả bản cùng nàng về nhé…".
Nguồn gốc trò chơi gọi Nàng Tiên Trăng nhập hồn nhảy múa
Theo cụ Vi Thị Luyến, một trong 6 người cầm trịch trò chơi cho biết, cũng như các dân tộc anh em cư trú ở lưu vực sông Lam, người Thái ở huyện Tương Dương sống chủ yếu bằng nghề công nghiệp lúa nước. Trước kia, họ sống trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, sản xuất nông nghiệp và đời sống con người phụ thuộc nhiều vào tự nhiên.

Để chuẩn bị cho trò chơi, trước hết phải tạo hình Nàng Tiên Trăng. Công việc chuẩn bị này thường được làm trước 2 ngày rằm do một người đàn ông trong bản đảm nhiệm. Ông sẽ vào rừng chặt cây nứa để làm nguyên liệu. Để hình Nàng Tiên Trăng đẹp, phải chọn những cây nứa không quá già cũng không quá non.Bởi thế, những người nông dân hiền lành chất phát nơi đây dành trọn niềm tin của mình vào những yếu tố tự nhiên như mặt trời, mặt trăng để ước mong một cuộc sống no ấm, bình yên. Và trò chơi gọi Nàng Tiên Trăng nhập hồn nhảy múa ra đời, như một sự chở che của họ sau những giờ lao động vất vả.
“Trò chơi thường được tổ chức vào 3 ngày 14, 15 và 16 âm lịch, là lúc trăng tròn, sáng và đẹp nhất. Đây là một trò chơi mang tính văn hóa tâm linh những năm xa xưa, từng rất phổ biến trong các bản làng miền núi Nghệ An.
Đến nay, trò chơi này gần như không còn thấy trong sinh hoạt văn hoá bản làng và chỉ còn đọng lại trong ký ức những người già trong vùng. Gần đây những người già chúng tôi cùng nhau khôi phục lại trò chơi này, với mục đích giữ gìn nét văn hóa, truyền thống của dân tộc”, cụ Luyến chia sẻ.
19449218_839782539504321_884850240_o
Trò chơi gọi hồn Nàng Tiên Trăng là lúc để mọi người bày tỏ ước mong Nàng Tiên Trăng ban phước lành.
Cũng theo cụ Luyến, trò chơi một khi đã tổ chức là phải liên tục 3 ngày liền. Nếu hôm nay gọi nàng Út thì 2 ngày sau phải gọi hết lần lượt từng Nàng Tiên Trăng. Cách tổ chức và các bài hát xướng thì nội dung như nhau.
“Đôi lúc, Nàng Tiên Trăng mải chơi, tiễn mãi không chịu về trời thì đêm đó cả bản không ai ngủ được. Vì nếu nàng không về trời, nàng sẽ nhập vào một người bất kỳ trong bản. Nàng là thần tiên, nhập vào người thường thì chắc chắn người đó không thể bình thường được”, chỉ về phía mặt trăng đang dần khuất hẳn, cụ Luyến cho hay.
Ở mỗi vùng khác nhau, con người lại có những cách khác nhau thể hiện sự tôn sùng, thành kính với mặt trăng. Đối với người Thái ở miền Tây Nghệ An cũng thế, trò chơi gọi hồn Nàng Tiên Trăng là lúc để mọi người bày tỏ ước mong Nàng Tiên Trăng ban phước lành cho dân bản, cho cuộc sống ấm no bình an, cho những ước mong thầm kín của mọi người.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

PHỤ NỮ SÀI GÒN XƯA ĐẸP VÀ SÀNH ĐIỆU NHƯ THẾ NÀO?

Váy suông, bó sát, váy xòe… du nhập vào các đô thị miền Nam những năm 60, 70 và nhanh chóng được phụ nữ đón nhận. Nhiều người đến Sài Gòn lúc ấy đều ngạc nhiên về nét đẹp hiện đại và ăn mặc hợp mốt của những quý cô thành thị. Thời trang của phụ nữ Sài Gòn xưa Phụ nữ Sài Gòn – Đi về phía trước
Đôi mắt to sáng lấp lánh, khuôn miệng nhỏ xinh lanh lợi và đôi má bầu bĩnh là nét đẹp
đặc trưng của thiếu nữ Sài Gòn xưa. Đội thêm một chiếc mũ bê rê được ưa chuộng
thời điểm này làm tăng nét cá tính cho cô gái trẻ. Phong cách của người phụ nữ xinh đẹp trong bộ váy xòe chấm bi bồng bềnh, thắt
eo gọn cùng kiểu tóc sang trọng vẫn không hề lỗi mốt cho đến bây giờ. Nữ sinh lớp Đệ Tam (tương đương lớp 10) trường Quốc Gia Nghĩa Tử, Sài Gòn năm 1968. Áo dài nữ sinh trên đường Lê Lợi, đoạn trước Công ty xe hơi Kim Long
(bên cạnh thương xá Tax) năm 1965. Phụ nữ Sài Gòn năm 1963. Thời đó, vào mỗi chiều cuối tuần,
phụ nữ Sài Gòn thường đi dạo, bát phố trên đường Lê Lợi, Tự Do. Ảnh chụp vào tháng 12 năm 1967.

CHÂN DUNG CÁC MỸ NHÂN SÀI GÒN TRÊN BÌA TẠP CHÍ VIỆT NAM TRƯỚC 1975

Cùng nhìn lại ảnh của các “hotgirl” Sài Gòn để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng những năm tháng cũ ấy. Tạp chí “Vietnam” là ấn phẩm quốc tế được phát hành ở Sài Gòn trước năm 1975 và có rất nhiều trang bìa chụp các người đẹp nổi danh khi ấy của đất phương Nam. Có thể kể đến những cái tên như ca sĩ nổi tiếng Phạm Thị Hiếu, hotgirl Sài Gòn Nguyễn Thi Kim Anh hay nữ nghệ sĩ Bạch Lan Thanh đều góp mặt ở đây. Hãy cùng nhìn lại các mỹ nhân thời xưa để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng của những năm tháng cũ ấy. Túy Phượng Nguyễn Thị Túy Phượng – người nhận được giải thưởngtrang phục đẹp nhất tại Liên hoan nhạc Pop tổ chức tại Sài Gòn ngày 30/1/1972. Túy Phượng tên thật là Nguyễn Thị Kim Phụng, sinh năm 1939 tại Bạc Liêu, cùng tuổi với các nữ tài tử: Thẩm Thúy Hằng, Kiều Chinh, Kim Vui và nữ nghệ sĩ Bích Sơn. Ở tuổi 14, 15 Túy Phượng đã được khán giả yêu thích qua những vai diễn nhí nhảnh, hồn nhiên. Đến tuổi 16, 17, khi nghề nghiệp đã định hình, diễn xuất có chiều sâu, Phượng thu hút người xem tr…

Vị bánh cuốn gốc Bắc hơn nửa thế kỷ ở Sài Gòn

Dĩa bánh nóng hổi, thơm phức được tráng theo công thức truyền thống của một gia đình gốc Bắc di cư vào Sài thành từ những năm 50.

Bánh cuốn là món ăn có tiếng ở miền Bắc, đặc biệt là đất Hà thành. Từ thôn quê, thứ bánh dân dã len lỏi vào giữa phố xá, trở thành món "ruột" của người thành thị. Không rõ món ăn này du nhập vào Sài Gòn chính xác từ khi nào, tôi chỉ biết trong một con hẻm nhỏ có quán bánh cuốn do một gia đình gốc Bắc lập ra, từ khi vào Sài Gòn ngót nghét hơn 63 năm trước. Quán bánh tên Song Mộc, mở cửa chính xác vào năm 1954. Những túp lều xanh cạnh bên những tán cây tại quán Song Mộc. Ảnh: Phong Vinh. Bánh cuốn ở quán luôn nóng hổi vì người đứng bếp chỉ tráng bánh khi có khách. Lớp bánh được tráng chín tới, có độ mỏng vừa phải, mềm dai nhưng không dễ rách. Nhân bên trong không mướt như thường thấy mà hơi khô, được nêm nếm theo công thức gia truyền nên có vị khác lạ. Sau khi bánh cuốn nhân xong thì được xếp gọn ghẽ trên dĩa, rắc thêm một nhúm hành phi giòn, vàng …