Đặc sản da trâu nộm của người Thái: Thum thủm mà khiến vạn người mê

Da trâu tưởng như chỉ để bưng trống, nhưng với bà con người Mường, người Thái ở Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, đây lại được coi là món đặc sản.

Qua rất nhiều công đoạn chế biến, đặc sản kỳ lạ tuy có mùi còn thum thủm này lại khiến vạn người mê.

Từ bao đời nay, bà con người Thái ở đất Lai Châu vẫn luôn coi món da trâu nộm là món ăn khoái khẩu. Ngày trước, mỗi khi bản mổ trâu, mỗi gia đình lại lấy một miếng da trâu về ngâm rồi dùng dần. Ngày nay, da trâu đã trở thành món ăn bán chạy tại các quán ăn của vùng Tây Bắc.   

Món nộm da trâu là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm của người Thái.

Bà Lò Thị Tỉnh một người dân ở thị trấn Mường Tè, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu là người hay nấu các món ăn của người dân tộc Thái. Trong các đặc sản của miền Tây Bắc, bà Tỉnh cho rằng, món da trâu là độc đáo nhất, ít nơi có. Cách chế biến da trâu rất đơn giản, da trâu được cắt thành từng miếng, mang phơi nắng nửa buổi cho se lại, rồi đào hố sâu 2m chôn xuống lòng đất.

Bữa cơm của bà con người Thái có nhiều món đặc sản, trong đó món nộm da trâu luôn được người dân nơi đây ưa thích.

Da trâu chôn xuống đất được một tuần rồi đào lên. Miếng da đã bốc mùi thum thủm, tiếp đó, bà con bới da trâu lên rồi dội nước sôi, cạo sạch lớp lông trâu bám ở ngoài, cạo lớp thịt và mỡ mặt trong, đến khi da trâu trắng ngà.

Sau khi đã chuẩn bị xong nguyên liệu, đun nước sôi nhúng da trâu vào một lát, rồi vớt ra thái, bóp nộm. Món nộm gồm có lạc rang, rau húng, và rau răm. Mang các thứ này trộn đều với da trâu thái nát. Sau đó vắt chanh vào là xong. 

Món nộm da trâu giờ cũng được nhiều du khách ưa chuộng.

Ai đã một lần được thưởng thức món da trâu nộm hẳn không thể quên cảm giác ngọt ngào. Da trâu giòn sần sật, các loại gia vị cùng tạo nên hương thơm đặc trưng của món ăn dân dã mà khó quên này. 

(Theo Dân Việt)

Đặc sản lá ngón xào tỏi của dân tộc Thái: Đáng sợ nhưng độc nhất

Lai Châu - vùng đất nơi cuối trời Tây Bắc gợi bao thương nhớ, vùng đất của người Thái trắng đã gắn bó bao đời với nhiều đặc sản vô cùng hấp dẫn. Đặc biệt là món rau rừng mà chưa nơi có được: đặc sản lá ngón xào tỏi.

Rau ngón của người Thái không phải là thứ lá ngón có độc mà nhiều người cả nghĩ hay dùng nó để quyên sinh. Thứ rau ngón mọc ngoài bìa rừng của bà con người Thái có chút khác biệt, lá to hơn và dày hơn, thuộc họ dây leo, nở hoa vào đầu xuân. Lần này lên Lai Châu, anh bạn Dư Khánh Kiên - người đã gắn bó với Lai Châu cả chục năm trời đã dẫn chúng tôi đi "thưởng thức" món rau ngón xào tỏi. 

Rau ngón, được bà con người Thái gọi là "pac ngọn". Đây là món rau rừng ưa thích của người Thái ở Lai Châu. 

Quán ăn của bà Lò Thị Lan - người dân tộc Thái nằm sâu trong con phố nhỏ thuộc phường Đoàn Kết, thành phố Lai Châu. Khách ra vào tấp nập. Chỉ sau nháy mắt, bà chủ người Thái đã đon đả mang đĩa rau ngón xào tỏi xanh biếc, bốc hơi nghi ngút lên bàn.

Anh em ngồi cùng mâm cơm, ai cũng rụt rè nhìn thứ rau mà mỗi khi nghe thấy đã bủn rủn chân tay. Vốn đã quen ăn món này, anh Kiên gắp miếng rau xào ăn ngon lành. Vừa ăn, anh vừa gật gù khen ngon. Vừa ăn Kiên vừa giải thích: "Đây là rau ngón, chứ không phải loại lá ngón có độc mà nhiều người hay dùng để tự tử". 

Bữa cơm của bà con người Thái vào dịp đầu năm thường có món canh lá ngón. 

Đám thực khách ở miền xuôi lên mắt tròn, mắt dẹt nhìn mọi người ăn rau ngon ngon lành mới tin đây là món rau ăn được, không có độc. Mấy vị khách lạ gắp miếng rau ngón để ăn mà lòng vẫn đầy hoài nghi. Món lá ngón thơm lừng vừa bùi vừa có cái mùi ngai ngái của rừng mới ăn thì thấy khó, nhưng càng nhai kĩ càng ngon. 

Trong mâm cơm của bà con người Thái không thể thiếu món ăn dân dã mà hấp dẫn này. Bà con thường dùng "pac ngọn" - lá ngón để nấu canh và xào. Ngoài ra rau ngón này còn được bà con người Thái dùng để chữa bệnh gan. Do rau ngón dễ ăn lại bổ dưỡng, nhiều bà con người Thái đã trồng và nhân giống thứ rau rừng đặc sản này. 

Loại đặc sản độc nhất vô nhị này gắn liền với câu chuyện tình của đôi trai gái trẻ. Chàng trai và cô gái trót đem lòng yêu nhau nhưng chẳng may gia đình cô gái không chấp nhận vì cho rằng chàng trai mồ côi và quá nghèo.

Quá bế tắc, hai con người đang yêu quyết định tìm đến lá ngón để tự tử. Họ nắm lấy tay nhau rồi cùng cho nắm lá ngón hái được ở quả đồi bên kia bản Mường So vào miệng. Nhưng kỳ lạ thay, khi nhai thứ lá ấy, họ không cảm nhận được bất cứ biểu hiện gì của cái chết, chỉ có một mùi vị rất lạ, thoang thoảng ngái và chan chát nơi cổ họng.

Kể từ đó, dân bản ở Mường So bắt đầu biết đến loại lá ngón lạ ăn mà không chết, ngược lại rất ngon.

 

Theo Thuần Việt (Dân Việt)

Món ăn “Nò lạp”của người Giáy

Ẩm thực của người Giáy rất phong phú và đa dạng. Nhiều món ăn độc đáo và sang trọng. Cũng có món ăn rất dân dã, nhưng đôi khi lại trở thành món ăn đặc sản đối với thượng khách. Đó là món ăn thịt lợn hun khói, người Giáy gọi là “Nò lạp”. “Nò lạp” không chỉ là món ăn truyền thống của đồng bào Giáy, mà còn là món ăn cổ truyền đồng bào các dân tộc thiểu số nói chung.

Thịt lợn hun khói là món ăn dễ làm và mùa nào cũng có thể làm được. Nhưng làm thịt hun khói đúng mùa thì bao giờ cũng thơm, ngon hơn. Nếu làm trái mùa thì đôi khi thịt bị ôi và ăn không được ngon, không có mùi thơm. Vào mùa đông, người ta thường hay làm thịt hun khói. Riêng người Giáy, chỉ khi mổ lợn tết thì mới ướp thịt để hun khói.
 

Món "Nò lạp" đặc biệt của người Giáy.

Nguồn gốc người Giáy làm thịt hun khói là do rất nhiều năm về trước, ở vùng miền núi cao, nơi đồng bào Giáy sinh sống, giao thông đi lại gặp nhiều khó khăn. Việc giao lưu hàng hoá nói chung và mặt hàng thực phẩm phục vụ cho đời sống con người nói riêng không thuận lợi, nên nguồn thực phẩm nhập từ nơi khác đến hầu như không có.

Nguồn thực phẩm cung cấp cho đời sống con người chủ yếu do các gia đình tự cung, tự cấp. Vì vậy, con lợn mổ ăn tết hàng năm của các gia đình người Giáy thường to trên một tạ để dành ăn cả năm. Cho nên gia đình nào cũng chưa hết tết năm nay đã phải lo nuôi con lợn tết sang năm. Có nhà nuôi con lợn tới vài ba năm mới mổ, có nhà mổ con lợn to nặng tới tạ rưỡi, hai tạ. Nhà nào đông người và có điều kiện, tết còn mổ hai con. Để giữ được thịt ăn quanh năm mà vẫn thơm, ngon, bà con thường chế biến bằng cách hun khói.

Cách làm thịt hun khói của người Giáy như sau: khi mổ lợn xong, lấy bộ lòng ra, dội nước rửa sạch sẽ, không để tiết dính vào thịt. Sau đó lấy dao cắt miếng thịt lợn dọc theo xương sườn thành miếng dài. Cứ mỗi xương sườn một miếng thịt dài, người Giáy gọi là “Srai nò”. Các miếng thịt trước khi ướp không được dính nước lã và ướp ngay khi thịt còn hơi ấm. Các gia vị để ướp thịt hun khói gồm: muối biển, ớt khô giã nhỏ, thảo quả nướng giã nhỏ, hạt tiêu rừng...

Khi ướp xong cho vào trong thùng nhựa to hoặc thùng gỗ ướp từ 5 đến 7 ngày mới đem treo lên gác bếp sấy. Sấy đến khi nào thấy miếng thịt thật khô và mỡ bắt đầu chảy xuống là được.

Bà con thường sấy bằng củi, tốt nhất là sấy bằng bã mía phơi khô. Sấy bã mía thì miếng thịt có độ vàng óng, khi ăn có mùi thơm đặc biệt. Khi thịt đã sấy khô, bà con treo lên một chỗ để dành ăn quanh năm.

Có nhiều cách chế biến món ăn từ thịt hun khói. Nhưng cách chế biến đơn giản và ăn ngon thì làm như sau: cắt miếng thịt vừa lượng người ăn bữa đó, lấy que xiên qua miếng thịt rồi đem thui phần da của miếng thịt, khi nào thấy da quăn lại và chuyển sang mầu vàng là được. Sau đó cho vào nước rửa sạch, rồi cho vào luộc chín, đem ra thái ăn. Cách chế biến thứ hai là sau khi rửa sạch miếng thịt, đem thái nhỏ cho vào chảo xào đến khi bắt đầu chảy mỡ, miếng thịt săn lại là được. Cách chế biến thứ ba là thịt thái nhỏ rồi xào lẫn với măng riềng hoặc với măng thảo quả là được một món ăn tuyệt vời. Trong các cách trên, ngon và thơm hơn cả là cách chế biến thứ hai.

Món thịt hun khói hiện nay vẫn tiếp tục được nhiều thực khách ưa chuộng, trở thành đặc sản hấp dẫn bởi dư vị rất riêng và khó quên.
 

Theo baolaichau.vn

 

Những đặc sản độc lạ của Lai Châu ít người biết

(Kiến Thức) - Lai Châu không chỉ nổi tiếng bởi phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp mà nơi đây còn có những đặc sản độc lạ mang đậm chất núi rừng như: pa pính tộp, rêu đá, lam nhọ...



Lam nhọ: Lam là nướng và nhọ là nhừ, có nghĩa là thịt trâu hoặc thịt bò sau khi được thái lát mỏng sẽ được ướp gia vị riêng như mắc khén, gừng tỏi, bí non, quả cà rừng. Tất cả các gia vị này cùng với thịt được cho vào ống tre nướng trên bếp than hồng cho đến khi từng thớ thịt săn lại, thơm lừng.



Pa pính tộp: Đây là tên gọi của món cá nướng. Những con cá to như mè, chép, trôi sau khi được làm sạch sẽ nhét gia vị vào trong ổ bụng rồi kẹp lại bằng những thanh tre. Cá được nướng trên lửa than nên khi chín dậy mùi rất là thơm. Vị ngọt của cá tươi quyện lẫn với chút cay nồng của sả, của ớt, của mắc khén khiến cho món ăn trở nên vừa lạ miệng lại vừa ngon.



Canh tiết lá đắng: Lá đắng là một thứ lá chỉ có riêng ở vùng Lai Châu, là thành phần chủ chốt của món canh đặc sản độc lạ của Lai Châu. Để nấu món này cũng khá là đơn giản gồm phổi lợn, chút tiết, rau thơm và lá đắng. Lần đầu thưởng thức nó có lẽ nhiều người sẽ thấy khó ăn nhưng dần dần sẽ nghiện cái vị đắng đắng tê tê nơi đầu lưỡi.



Nộm rau dớn: Rau dớn là một loại rau không thể thiếu trong bữa ăn của mỗi gia đình người Thái ở đây. Rau dớn sau khi được phơi héo một chút sẽ được trộn với các nguyện liệu cơ bản như rau thơm, ớt gừng hành tỏi, lạc rang. Rau sau khi thấm gia vị sẽ có vị bùi bùi lạ miệng.



Rêu đá: Có thể nói đây là món ăn độc đáo của người dân Lai Châu. Rêu đá có thể chế biến thành nhiều món ngon khác nhau như là canh rêu, nộm rêu, rêu xào lá tỏi. Cầu kì hơn một chút chính là món rêu nướng ngon trứ danh. Rêu nướng có mùi thơm đặc biệt và cực kỳ tốt cho sức khỏe.



Cá bống vùi gio: Cá bống vùi gio là đặc sản dân dã mà chỉ có riêng ở vùng Lai Châu. Cá bống để làm ra món ăn thường được bắt ở suối Tùng Lâm, được ướp các gia vị đặc biệt của núi rừng Mường So rồi vùi trong tro nóng cho tới khi chín.



Ve sầu rán: Thoạt trông món ăn có vẻ sẽ khiến cho vài người cảm thấy hơi ghê sợ. Thế nhưng người Thái rất ưa chuộng và có cách chế biến riêng rất hấp dẫn. Những chú ve sầu mập ú sau khi cắt bỏ cánh và rút ruột thì được nhét một hạt đậu phộng vào bên trong bụng, sau đó tẩm ướp gia vị rồi đem chiên giòn.



Nộm măng đắng hoa lan: Hoa lan không chỉ để nhìn mà còn có thể ăn được, thậm chí là một món ăn rất ngon khi kết hợp cùng với măng đắng. Vị ngọt thơm của cá, vị bùi bùi là lạ của hoa lan cùng với chút đăng đắng sần sật của măng đắng. Tất đã tạo ra một món ăn không thể chối từ.



Xôi tím: Màu tím đặc trưng của món xôi được nhuộm bằng một loại cây có tên là khấu cắm. Cũng là thứ nếp hương thơm dẻo đặc trưng của núi rừng Tây Bắc nhưng qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ nơi đây, từ những nguyên liệu thân thuộc trong phút chốc trở thành một món ăn hấp dẫn. Ảnh: Internet.

Thảo Nguyên (TH)

Nghe hơi "nhọ" nhưng đây lại là món đặc sản cực ngon ở Lai Châu

NGỌC ÁNH, THEO TRÍ THỨC TRẺ 

Nghe cái tên món đặc sản Lai Châu là lam nhọ, một cảm giác có gì đó hơi lo lắng khi ăn món này nhưng nó lại rất ngon đó.

Trong số các món đặc sản của Lai Châu, lam nhọ được xem là món độc đáo bậc nhất. Không chỉ gây ấn tượng bởi cái tên khó hiểu, món ăn này còn khiến người ta thích thú bởi cách chế biến và hương vị vô cùng độc đáo.

Mới đầu, nếu nghe cái tên lam nhọ, hẳn nhiều người sẽ hình dung đến vô vàn thứ nguyên liệu lạ lẫm, phức tạp, nếu không thì cũng là sự kết hợp, cách chế biến thật... khác thường. Nhưng thật ra, nó lại lại những nguyên liệu hết sức quen thuộc đối với chúng ta như thịt trâu hay thịt bò. Sau đó, bằng sự biến tấu sáng tạo, bà con Lai Châu đã tạo nên một món ăn rất đặc biệt.

Thực chất, lam là nướng, nhọ là nhừ, lam nhọ là nướng nhừ. Giải thích như vậy thì sẽ dễ dàng hình dung được phần nào về cách người ta làm nên món ăn này. Cách làm lam nhọ không khó, nhưng lại rất mất công và đòi hỏi sự cầu kỳ vì phải nướng nhiều lần.

Đầu tiên, thịt trâu hoặc thịt bò sẽ được nướng trên than hồng cho chín. Sau đó, người ta thái mỏng ngang thớ rồi trộn cùng với các gia vị, rau củ như mắc khén, gừng, tỏi, bí non, quả cà rừng... Tiếp đó, thịt sau khi trộn sẽ được cho vào ống tre và tiếp tục nướng trên than hồng cho đến khi các thớ thịt săn lại và chín đều.

Đến đây chưa phải là xong đâu! Người ta sẽ bỏ ra và dằm cho thịt mềm ra rồi lại bỏ ống tre lên bếp nướng một lần cuối cho đến khi tất cả chín nhừ. Chính bởi vậy mà món ăn này có tên là lam nhọ - nướng nhừ. Chiếc ống tre đựng thịt cũng dễ làm chúng ta liên tưởng đến các ống cơm lam mà nhiều người từng ăn.

Lam nhọ ăn ngọt đậm vị thịt, ngấm đẫm các gia vị và hương thơm từ các nguyên liệu. Thịt được nướng nhiều lần nên mềm nhừ. Đặc biệt các nguyên liệu làm nên món đã kết dính với nhau nên có thể xắn thành từng miếng để ăn.

Với đặc trưng hương vị của núi rừng, lại có cách chế biến cầu kỳ, hiếm thấy, lam nhọ quả thật mang đậm những nét đặc biệt của núi rừng Tây Bắc nói chung và của Lai Châu nói riêng. Nếu có cơ hội, hãy ăn thử ngay món lam nhọ này nhé! Nghe tên thì "nhọ" nhưng lại rất ngon đó.

Chẩm mắc có – đậm đà bản sắc dân tộc

Ngọc Hà 

(Vanhien.vn) Trong tất cả các món ăn của đồng bào dân tộc Thái như là thịt nướng, cá nướng, cá bống vùi tro, không thể không nhắc đến món chấm được làm từ quả mắc có.

Đối với ẩm thực của Đồng bào dân tộc Thái, lâu nay trong nếp nghĩ, người ta vẫn quen mặc định với những sản vật núi rừng đã trở thành thương hiệu quen thuộc như nếp nương, gà đồi, măng rừng, thịt nướng, cá nướng, canh rêu đá, các món nộm… thì giữa bạt ngàn núi rừng của mảnh đất Lai Châu nói riêng và Tây Bắc nói chung còn điểm danh tên một loại quả thường xuyên được chọn làm gia vị trong các bữa ăn đó chính là quả mắc có, tuy cái tên có vẻ lạ lẫm nhưng vô cùng quen thuộc. Nếu đã một lần thưởng thức món chấm được làm từ quả mắc có thì dự vị đặc biệt để lại sẽ vô cùng ấn tượng, khiến người thưởng thức dù chỉ ăn một lần cũng đủ để nhớ mãi.

Mặc dù quả mắc có chỉ là gia vị gia giảm trong sinh hoạt ẩm thực, giúp cho bữa ăn thêm đậm đà và ngon miệng. Tuy nhiên, tên gọi mắc có được đồng bào dân tộc thái coi như là hiện thân của sự kiên cường và vững vàng trong thời tiết giá rét miền sơn cước, càng tô luyện, thử thách khắc nghiệt càng nhiều thì sắc, vị càng đượm hơn.

Bên cạnh đó cái tên mắc có nghe lạ lấm và vốn không truyền tải được nhiều thông điệp, tạo sự ấn tượng khi mới nhắc đến lần đầu. Tuy nhiên trong suốt quá trình học cách chế biến, và thưởng thức món nước chấm làm từ quả mắc có, chúng tôi đã cảm nhận được hương vị từ chua, chát cho đến vị ngọt hậu còn đọng lại. Và suốt bao đời nay, quả mắc có vẫn âm thầm, đều đặn, khiêm tốn đồng hành cùng những món ngon vật lạ khác trong thói quen ẩm thực của người Thái.

Lá ngón xào tỏi - món ăn dễ gây giật mình vì độ nguy hiểm nhưng ở Lai Châu lại là một đặc sản

BÁNH BAO, THEO TRÍ THỨC TRẺ

Từ trước đến nay khi nghe lá ngón ai cũng hoảng sợ vì chúng có thể gây chết người nhưng đối với vùng Mường So (Lai Châu) đây lại là một đặc sản hấp dẫn. Vì thực ra lá ngón có hai loại: có độc và không có độc

Từ bao đời nay, lá ngón luôn là cái tên khiến nhiều người sợ hãi vì độ "độc hại" của chúng. Khi nói đến loại thực vật này, ai cũng rùng mình bởi chỉ cần ăn 2 - 3 lá thôi cũng đủ "gặp tử thần" khi chất độc ngấm vào cơ thể.

Nhưng có một sự thật rất... lạ đời là ở vùng Mường So (Lai Châu), người ta lại chế biến lá ngón thành nhiều món ăn hấp dẫn và thậm chí còn trở thành đặc sản nữa đấy.

Theo lời những người lớn tuổi ở đây kể lại, lá ngón có hai loại: có độc và không có độc. Thực chất, cây lá ngón không độc đã được phát hiện từ rất lâu và được người dân nơi đây ươm trồng tại vườn để chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Thế nên nghe tên lá ngón thì sợ độc, nhưng thực chất loại lá ngón để chế biến món ăn thì không hề có độc nên chẳng có vấn đề gì cả.

Nguồn gốc của loại cây này bắt nguồn từ câu chuyện tình của đôi trai gái người Thái được người dân truyền miệng lại. Do bị gia đình cô gái ngăn cấm nên cả hai người quyết định tìm đến cái chết bằng lá ngón. Nhưng kì lạ là khi nhai thứ lá này thì họ không cảm nhận được chất độc mà ngược lại là vị ngọt ngọt, chát chát lạ lẫm. Kể từ đó, lá ngón không độc được phát hiện và trở thành loại rau xanh với nhiều công dụng trong ẩm thực.

Nhưng người ta phải quan sát thật kĩ mới nhận ra sự khác biệt của hai giống cây này vì chúng có thân leo giống nhau. Điểm đặc trưng là lá ngón không độc hình tròn và ngắn, kích thước lá to gần bằng một bàn tay. 

Người ở Mường So tận dụng loại lá ngón không độc để làm thành nhiều món ăn trong bữa cơm gia đình. Kiểu truyền thống nhất là luộc hoặc nấu canh và thưởng thức như một loại rau thanh mát, ngọt bùi. Nhưng hấp dẫn nhất chính là món xào tỏi, một đặc sản nổi tiếng được người dân dùng để tiếp đãi thực khách.

Lá ngón loại không độc sau khi rửa sạch thì sẽ được xé nhỏ và vò sơ. Trên chiếc chảo đang nóng dầu, cho lá vào xào cùng tỏi rồi nêm nếm gia vị thật vừa miệng. Đĩa lá ngón xào dậy lên mùi thơm hấp dẫn cùng với độ bóng mượt đầy kích thích. 

Youtube: Chàng Trai Lai Châu

Trông ngon lành là thế nhưng đảm bảo thực khách nào cũng phải chần chừ, sợ sệt không dám gắp bởi vì còn lo lắng về độ nguy hiểm của món ăn này. Tuy nhiên, khi thưởng thức, bạn sẽ bị ấn tượng với hương vị độc đáo, khác lạ khó mà diễn tả được. Lá ngón không độc khi xào có vị chan chát, bùi bùi, nhưng đọng lại đầu lưỡi là vị ngọt ngọt và thoảng mùi thơm dịu nhẹ.

Youtube: Chàng Trai Lai Châu

Nếu có dịp ghé thăm Tây Bắc và định thưởng thức món đặc sản này thì bạn phải thật cẩn thận, nhờ người dân có nhiều kinh nghiệm chọn mua nhé!

Về Mường So ăn đặc sản…. lá ngón

Từ muôn đời nay, ai cũng biết lá ngón là một thứ cực độc. Ấy thế nhưng ở Mường So (Lai Châu), người ta trồng lá ngón ngay trong vườn nhà để dùng như một món khoái khẩu, thậm chí là đặc sản không thể thiếu trên mâm cỗ ngày Tết.

Nếu có may mắn được tham gia phiên chợ vùng cao, du khách có thể dễ dàng bắt gặp lá ngón được bày bán như rau ở những khu chợ dưới miền xuôi. Nói đến lá ngón, không ít người rùng mình bởi sự độc hại của nó, bởi chỉ cần ăn 3 lá cũng đủ để chất độc ngấm vào cơ thể mà tử vong sau vài phút. Nhưng với người Thái trắng ở xã Mường So, món lá ngón xào tỏi lại được coi là “tuyệt ẩm”.
Theo lời những người già ở đây, cây lá ngón không độc đã được phát hiện từ rất lâu. Loại lá này nấu lên rất ngon, có mùi thơm đặc biệt nên nhà này truyền tai nhà khác kéo nhau vào rừng hái lá ngón. Về sau, người dân lấy thân cây lá ngón về trồng tại vườn để ăn dần và đãi khách phương xa như một thứ đặc sản không “đụng hàng” với bất cứ nơi đâu.

 

Lá ngón ăn được tròn, ngắn hơn lá ngón độc và to như bàn tay. (Ảnh: Internet)

Cây lá ngón không độc gắn liền với câu chuyện tình của một đôi trai gái người Thái trắng trong bản. Họ yêu nhau từ những buổi đi phát cỏ trên nương. Nhưng tiếc thay, tình cảm ấy không được bố mẹ cô gái chấp thuận và chỉ trích chàng trai nghèo mồ côi thậm tệ.
Quá bế tắc, hai con người đáng thương quyết định tìm đến lá ngón để được thề nguyện sống chết bên nhau. Họ nắm lấy tay nhau rồi cùng cho nắm lá ngón hái được ở quả đồi bên kia bản Mường So vào miệng. Nhưng kỳ lạ thay, khi nhai thứ lá ấy, họ không cảm nhận được bất cứ biểu hiện gì của cái chết, chỉ có một mùi vị rất lạ, thoang thoảng ngái và chan chát nơi cổ họng.
Kể từ đó, dân bản ở Mường So bắt đầu biết đến loại lá ngón lạ ăn mà không chết, ngược lại rất ngon. Còn câu chuyện về đôi trai gái thì được người nọ truyền tai người kia rồi biến thể thành những cái kết rất khác nhau.

 

Hoa và lá ngón xào tỏi – đặc sản của người Thái trắng. (Ảnh: Internet)

Khi đem 2 loại lá ngón ra so sánh, dân làng thấy cây lá ngón ăn được cũng có thân leo giống như cây lá ngón độc, nhưng lá của nó tròn và ngắn hơn, bản lá to như bàn tay. Thêm nữa, cây lá ngón độc thường nở hoa trong khoảng thời gian từ tháng 6 tới tháng 10, còn cây lá ngón ăn được lại nở hoa vào dịp gần Tết Nguyên đán.
Người Thái trắng ở Mường So dùng lá và hoa của cây này để luộc, nấu canh hoặc làm các món xào thay rau rừng. Món ăn này dần trở nên phổ biến và quen thuộc trong những bữa cơm của dân bản. Đặc biệt, mâm cỗ ngày Tết của họ nếu không có món lá ngón thì coi như không đầy đủ, trọn vẹn.
Thực khách lần đầu ngồi trước đĩa lá ngón không tránh khỏi cảm giác rờn rợn, chần chừ không muốn gắp. Nhưng khi đã được làm ấm người bởi những chén rượu ngô cay nồng, miếng lá ngón xào lại trở thành thứ đưa đẩy khiến mâm cơm có sức hấp dẫn lạ kỳ.

 

Lá ngón có thể kết hợp với các nguyên liệu khác làm món xào hoặc nấu canh. (Ảnh: Internet)

Thật khó có thể diễn tả vị ngon của nó. Lá ngón xào có mùi vị ngọt bùi như rau rừng nhưng lại thơm, ngọt hơn. Nếu dùng lá ngón để gói thịt chua thì rất hợp và dậy mùi. Giá một bó lá ngón là 4.000 đồng, nấu canh được hai bữa, xào thì đầy một đĩa to.
Người dân cứ hái lá ngón đem ra chợ bán bao nhiêu là hết bấy nhiêu. Nhiều hôm, còn có người đến tận nhà hỏi mua bằng được. Người Thái ở Mường So bảo nhau rằng, lá ngón không độc còn có công dụng chữa bệnh gan nhiễm mỡ và cả ung thư gan.
Trong lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu (lễ hội ẩm thực) của người Thái Mường So ngày xuân thì chắc chắn phải có lá ngón. Đây là dịp để người dân tạ ơn thần linh, ông bà, tổ tiên đã ban phúc cho một vụ mùa bội thu.

 

Mường So từ lâu đã nổi danh là vùng đất có nhiều mỹ nữ. (Ảnh minh họa)

Không chỉ nổi tiếng với món lá ngón ăn được, Mường So còn nức danh là miền gái đẹp. Không ít khách phương xa đến đây đã không thể cầm lòng được với vẻ đẹp của những bông hoa rừng hoang sơ toát ra từ các thiếu nữ Thái ở vùng này.

Theo Hoàng Ngọc (Dân Trí)

6 đặc sản Lai Châu nên thử trên đường du lịch

Lợn cắp nách, cá nướng, rêu đá... là những món ăn mang phong vị núi rừng mà bạn nên thử nếu có dịp du lịch đến Lai Châu.

• 
  

Những món ăn thú vị ngay từ tên gọi, có vẻ lạ tai ấy lại là đặc sản địa phương, rất ngon và tốt cho sức khỏe, được người Lai Châu tự hào giới thiệu đến du khách.

Lợn cắp nách

Lợn cắp nách là loại lợn đặc sản của vùng cao Tây Bắc. Giống lợn này được bà con dân tộc thả rông trong rừng, tự đi kiếm ăn nên mỗi con chỉ nặng chừng 10 - 15 kg. Do ăn các loại lá cây, rau cỏ trong rừng nên thịt của chúng rất chắc và thơm ngon. Lợn cắp nách được chế biến thành nhiều món ngon như hấp, nướng, nấu giả cầy, hầm, nấu canh… Món nào cũng được tẩm ướp và nấu cùng các loại lá, hạt mang phong vị núi rừng, mang lại cảm giác lạ miệng, đặc biệt cho du khách lần đầu thưởng thức.

Lợn cắp nách nướng hay quay đều nhồi lá mắc mật bên trong, bên ngoài da giòn vàng rụm, bên trong khi chín thịt ngọt, dai và thơm. Ảnh: Bạch Vân

Cá bống vùi tro

Nếu có dịp đến với huyện Phong Thổ, bạn chớ bỏ qua món cá bống vùi tro - đặc sản của đồng bào dân tộc Thái. Cá bống có sẵn ở các con sông, suối, sau khi bắt về được sơ chế sạch sẽ và tẩm ướp với các gia vị đã được băm nhỏ như sả, ớt, gừng, hạt tiêu, mắc khén, húng, hom… Sau khi ướp khoảng 15 - 30 phút, cá sẽ được gói gọn trong lá dong và vùi vào tro nóng, khoảng 30 phút lại lật lại một lần, cứ như thế vài lần cá sẽ chín.

Đây là món nhậu khoái khẩu của cánh mày râu và là món ăn dinh dưỡng trong mâm cơm gia đình, thường dùng với cơm nóng hoặc xôi. Ảnh: Lê Bích

Pa pỉnh tộp

Pa pỉnh tộp (cá gập nướng) là món ăn khá cầu kỳ, thường được dùng trong các bữa ăn khi gia đình có khách quý. Người ta chọn những con cá chép tươi, còn nguyên con để nướng. Sau khi sát qua chút muối cùng ớt bột khô để khử mùi tanh cho cá, người làm tẩm ướp gia vị là các loại rau thơm như quả mắc khén (một loại hạt tiêu rừng), gừng, tỏi, sả, hành, rau thơm rừng, ớt bột... băm nhỏ, trộn lẫn với nhau và sát đều lên mình, đồng thời nhồi vào trong bụng cá.

Người Thái sẽ gấp đôi mình con cá theo chiều ngang, kẹp vỉ hoặc que nướng bằng tre tươi để giữ và nướng đều trên bếp than hoa. Khi cá chín, những gia vị được tẩm ướp và kẹp trong bụng cá sẽ thấm dần, giúp món ăn tỏa mùi thơm hấp dẫn.

Món ăn ngày nay khá phổ biến và được khách du lịch yêu thích bởi hương vị thơm ngon đậm đà. Ảnh: Huyền Vũ

Xôi tím

Là món ăn truyền thống của người dân tộc vùng cao Lai Châu, xôi tím thể hiện sự khéo léo của đôi bàn tay trong cách chế biến của người phụ nữ. Gạo nếp nương được ngâm kỹ từ 6 -8 tiếng trước khi đem đồ.

Màu tím đặc trưng và hấp dẫn của xôi được nhuộm bằng loại cây có tên là "khẩu cắm" (một loại lá rừng). Cành và lá cây khẩu cắm được lấy và đem luộc, khi nước chuyển sang màu tím, sánh lại thì lấy nước đó để ngâm gạo. Theo kinh nghiệm của người bản địa, cây khẩu cắm ngoài dùng đồ xôi còn có tác dụng chữa bệnh đường ruột và bồi bổ sức khỏe rất tốt.

Đồ xôi tím phải chú ý lửa đều, đồ đến khi hạt gạo chín nục, xới từng lớp xôi thấy màu tím tươi, bóng, hạt xôi dẻo mà không dính, có mùi thơm ngào ngạt mới đạt yêu cầu.

Rêu đá nướng

Rêu đá là loại rau sạch của người dân Lai Châu. Người ta phải rất kỳ công khi lấy chúng về từ các tảng đá bên suối để chế biến thành các món ăn ngon cho gia đình như nấu canh, nướng, xào... Khi sơ chế rêu, người làm cần vớt rêu cho vào rổ, rửa qua nước sạch nhằm loại bỏ cát và các chất bẩn, bỏ lên một tảng đá to, hoặc thớt rồi dùng một khúc gỗ to để đập, cứ làm như thế vài lần thì mới có thể đem nấu.

Rêu nướng tẩm với các gia vị như sả, gừng, bột ớt, hạt dổi, quả muối, hạt sẻn…rồi được gói vào lá dong và vùi trong tro nóng. Món ăn mang lại sự tò mò và thích thú cho du khách khi lần đầu thưởng thức bởi sự mềm, ngậy và hương vị đặc trưng. Ảnh: Thanhnien

Nộm rau dớn Rau dớn mọc ở khắp nơi trong vườn nhà, bờ ao, bờ suối nên thường có mặt trong bữa cơm hằng ngày của người Thái ở Lai Châu. Cách làm món này cũng khá đơn giản: chọn những ngọn non rửa sạch, phơi nắng cho khô rồi đồ chín, sau đó trộn đều cùng rau thơm, ớt, gừng, tỏ, mì chinh, muối và vắt thêm chút chanh tươi, Để khoảng 5 phút cho ngấm gia vị, sau đó cho lạc rang giã nhỏ vào là có thể ăn ngay được. Khi ăn bạn sẽ cảm nhận được mùi thơm mát đặc trưng của rau dớn, vị chua ngọt của gia vị và bùi bùi của lạc. Ảnh: Tịnh Tâm

Lê Thương

10 đặc sản Lai Châu ăn một lần là nhớ suốt đời

Ngọc Phạm 

(Dân Việt) Lai Châu không chỉ nổi tiếng bởi thiên nhiên tươi đẹp mà nơi đây còn có những món ăn độc đáo mang đậm chất núi rừng như : pa pính tộp, rêu đá, lam nhọ...

Lam nhọ

 

Chỉ nghe cái tên thôi là chúng ta đã tò mò không biết đây là món ăn nào mà lạ lùng thế, nó có ngon không, muốn nếm thử quá. Lam là nướng và nhọ là nhừ, có nghĩa là thịt trâu hoặc thịt bò sau khi được thái lát mỏng sẽ được ướp gia vị riêng như mắc khén, gừng tỏi, bí non, quả cà rừng cuối cùng nướng trên bếp than hồng cho đến khi từng thớ thịt săn lại, thơm lừng.
Thịt trâu sấy

 

Ở vùng núi Tây Bắc ta có thể dễ dàng thấy được thịt trâu là một trong những đặc sản không thể thiếu. Tùy từng vùng mà người ta có cách chế biến riêng để tạo ra những món ăn có hương vị rất đặc trưng của vùng đất đó. Khác với món thịt trâu gác bếp của người Sơn La thì thịt trâu sấy cũng được ướp gia vị trong vòng 2 tiếng và phải nướng trên than củi thì thịt mới dậy mùi được. Còn gì tuyệt vời hơn khi trong những buổi chiều se lạnh được nhâm nhi ly rượu ngô cùng với món thịt trâu này nhỉ.
Pa pính tộp

 

Đây là tên gọi của món cá nướng. Những con cá to như là mè, chép, trôi sau khi được làm sạch sẽ nhét gia vị vào trong ổ bụng rồi kẹp chúng lại bằng những thanh que, cá được nướng trên lửa than nên khi chín dậy mùi rất là thơm. Cái vị ngọt của cá tươi quyện lẫn với chút cay nồng của sả, của ớt, của mắc khén khiến cho món ăn trở nên vừa lạ miệng lại vừa ngon .
Canh tiết lá đắng

 

Lá đắng là một thứ lá chỉ có riêng ở vùng Lai Châu, là thành phần chủ chốt của món canh đặc sản nơi đây. Canh lá đắng. Để nấu món này cũng khá là đơn giản gồm phổi lợn, chút tiết, rau thơm và lá đắng. Lần đầu thưởng thức nó có lẽ nhiều người sẽ thấy khó ăn nhưng dần dần sẽ nghiện cái vị đắng đắng tê tê nơi đầu lưỡi. Quả là một món ăn không thể bỏ qua khi tới Lai Châu
Nộm rau dớn

 

Rau dớn là một loại rau không thể thiếu trong bữa ăn của mỗi gia đình người Thái ở đây. Rau dớn sau khi được phơi héo một chút sẽ được trộn với các nguyện liệu cơ bản như rau thơm, ớt gừng hành tỏi, lạc rang. Rau sau khi thấm gia vị sẽ có vị bùi bùi lạ miệng. Ngoài việc làm nộm thì rau dớn còn được chế biến thành món rau dớn xào tỏi, rau dớn xào măng chua rất là hấp dẫn.
Rêu đá

 

Có thể nói đây là món ăn cực kỳ độc đáo của người dân Lai Châu. Nó đã trở thành một món ăn truyền thống và không thể nào thiếu trên mâm cổ hứa hôn của các đôi trai gái. Rêu đá có thể chế biến thành nhiều món ngon khác nhau như là canh rêu, nộm rêu, rêu xào lá tỏi. Cầu kì hơn một chút chính là món rêu nướng ngon trứ danh. Rêu nướng có mùi thơm đặc biệt và cực kỳ tốt cho sức khỏe.
Nộm măng đắng hoa lan

 

Hoa lan nay không chỉ để nhìn mà còn có thể ăn được, thậm chí là một món ăn rất ngon khi kết hợp cùng với măng đắng. Măng đắng cắt nhỏ, ngâm nước muối cho bớt độ đắng. Sau khi đã ráo nước trộn với thịt cá suối nướng. Để có một món nộm ngon chắc chắn nước sốt phải thật đậm đà. Phải là người có tay nghề thì mới pha ra được bột bát nước sốt ngon. Trộn thật đều tay cho đến khi gia vị thấm đều là được. Vị ngọt thơm của cá, vị bùi bùi là lạ của hoa lan cùng với chút đăng đắng sần sật của măng đắng. Tất đã tạo ra một món ăn không thể chối từ
Xôi tím

 

Màu tím đặc trưng của món xôi được nhuộm bằng một loại cây có tên là khấu cắm. Cũng là thứ nếp hương thơm dẻo đặc trưng của núi rừng Tây Bắc nhưng qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ nơi đây, từ những nguyên liệu thân thuộc trong phút chốc trở thành một món ăn hấp dẫn. Để có được món xôi không chỉ ngon mắt mà còn phải ngon miệng người ta không đồ bằng cây chõ thông thường mà phải là từ gỗ sung thì xôi khi nấu ra sẽ có mùi thơm lừng, hạt dẻo, không dính.
Ve sầu rán

 

Thoạt trông món ăn vài có vẻ sẽ khiến cho vài người cảm thấy hơi ghê sợ. Thế nhưng người Thái rất ưa chuộng và có cách chế biến riêng rất hấp dẫn. Nững chú ve sầu mập ú sau khi cắt bỏ cánh và rút ruột thì được nhét một hạt đậu phộng vào bên trong bụng, sau đó tẩm ướp gia vị rồi đem chiên giòn. Chao ôi, những chú ve vàng óng ánh mỡ tỏa hương ngào ngạt khiến cho ai nấy đều không kìm lòng được. Cắn một phát vị béo ngậy xen lẫn vị bùi bùi của đậu phộng thơm lừng khiến người ta cứ muốn ăn mãi.
Cá bống vùi gio

 

Cá bống vùi gio là đặc sản dân dã mà chỉ có riêng ở vùng Lai Châu. Cá bống sau khi được sơ chế sạch sẽ, tẩm ướp gia vị đầy đủ sẽ được gói trong lá dong rồi vùi vào tro nóng, cứ 30 phút lật lại một lần cho cá chín đều. Cá chín ta sẽ nhận thấy ngay mùi thơm rất riêng của các loại cây, quả được ướp hoàn hảo. Vị ngậy bùi của cá hòa quyện cùng mùi thơm lừng của lá dong và tro than quả thật chỉ khiến cho thực khách phải ăn thêm vài chén cơm nóng thì mới hết thèm được.