TTO - Nằm trong quần thể du lịch của huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, từ lâu Bích Động đã được biết đến với danh xưng “Nam thiên đệ nhị động” (động đẹp thứ nhì ở trời Nam sau động Hương Tích).
 |
| Cổng chùa tam quan cổ kính ẩn hiện sau tán cây rậm rạp - Ảnh: Nguyễn Thắng |
Trong tiết trời mát mẻ một ngày đầu thu, quãng đường hơn 100km từ Hà Nội về Bích Động dường như không lấy đi bao nhiêu sức lực của nhóm du khách trẻ. Nhìn từ xa, ngôi chùa thấp thoáng ẩn hiện trong tán cây rậm rạp của ngọn núi Ngũ Nhạc Sơn.
Phải đến thật gần, đi qua một hồ sen cổng chùa tam quan cổ kính mới hiện ra trước mắt. Con đường lát gạch đỏ râm mát làm mọi người cảm thấy khoan khoái vô cùng. Chùa Bích Động xây dựng theo kiểu "Tam" Hán tự, ba tòa không liền nhau, tam cấp dọc theo sườn núi, dựa vào thế núi từ thấp lên cao thành ba ngôi chùa riêng biệt: Hạ, Trung và Thượng.
Điều độc đáo của chùa Bích Động là núi, động và chùa bổ sung cho nhau, lại ẩn hiện giữa những cây đại thụ xanh biếc làm chùa chiền hòa nhập với cảnh trí thiên nhiên ngoạn mục. Ba ngôi chùa xây trên sườn núi cao, dưới gầm có động Xuyên Thủy. Giữa bức tranh núi rừng hùng tráng dát lên một phù điêu là những ngôi chùa cổ kính, mái ngói rêu phong, có đủ 8 cảnh đẹp mà người xưa từng gọi ''Bích sơn bát cảnh''.
 |
| Chùa Hạ với mái uốn cong chia làm hai phần - Ảnh: Nguyễn Thắng |
 |
| Những bậc thang men theo vách núi lên chùa Trung - Ảnh: Nguyễn Thắng |
Chùa Hạ có 5 gian xây trên một nền cao dưới chân núi. Trong chùa thờ Phật, kiến trúc chùa theo kiểu chữ Đinh. Vì kèo, xà ngang, xà dọc bằng gỗ lim. Mái chùa là hai tầng mái uốn cong, gồm 8 mái.
Sau khi tham quan chùa Hạ, trở ra sân quay về hướng bắc, bước khoảng 80 bậc đá men quanh sườn núi, tới lưng chừng núi là đến chùa Trung, kiến trúc bán mái phía ngoài.
Đây là một chùa rất độc đáo ít nơi có được, một nửa gắn vào hang động, một nửa lộ thiên. Chùa có 3 gian thờ Phật. Lễ Phật xong ở thượng điện, bước lên 21 bậc đá là đến Động Tối. Đây là động chính, thâm nghiêm, tĩnh mịch, thiên nhiên đã miệt mài bao đời trau chuốt tỉ mỉ vô cùng tinh tế, sắc sảo đến từng chi tiết nhỏ để tạo nên những ông tiên, cô tiên, tiểu đồng, rồng lượn, rùa bơi, voi chầu, hổ phục...
Lên chùa Thượng, khách lữ hành phải bước gần 40 bậc đá theo sườn núi. Chùa Thượng còn gọi là chùa Đông, thờ Phật bà Quan Âm. Đây là ngôi chùa nằm ở vị trí cao nhất, gần đỉnh núi Bích Động.
Đứng từ trên chùa Thượng thả tầm mắt bao quát quang cảnh núi non xen kẽ ruộng đồng như một bức tranh sơn thủy.
 |
| Chùa Trung nằm ở lưng chừng núi với kiến trúc bán mái phía ngoài - Ảnh: Nguyễn Thắng |
 |
| Khung cảnh thâm nghiêm, tĩnh mịch trong động tối - Ảnh: Nguyễn Thắng |
 |
| Chùa Thượng tọa lạc ở vị trí cao nhất gần đỉnh núi - Ảnh: Nguyễn Thắng |
 |
| Hình dạng độc đáo của những nhũ đá trong động Xuyên Thủy - Ảnh: Nguyễn Thắng |
Sau khi tham quan quần thể chùa độc đáo, cả nhóm hứng thú đi thuyền khám phá hang động Xuyên Thủy ngay dưới chân ba ngôi chùa.
Vừa vào trong mọi người đã choáng ngợp bởi vẻ đẹp của những nhũ đá rủ xuống từ trần hang. Những nhũ đá đủ hình dáng, màu sắc tạo thành vô số hình thù lạ mắt: lúc như một nụ sen, lúc như bầu sữa mẹ, có khi lại là hình một con cá sấu...
Đắm chìm trong không gian đẹp đến huyền hoặc, những ưu phiền lo lắng trong cuộc sống bỗng chốc như biến mất. Cả khi kết thúc hành trình, cảm giác yên bình vẫn còn lắng lại suốt trong lòng...
Năm 1705, có hai vị hòa thượng pháp danh là Trí Kiên và Trí Thể đều có lòng mộ đạo, muốn đi nhiều nơi để truyền bá đạo Phật và xây dựng các ngôi chùa. Đến đây, thấy núi Bích Động có địa thế tuyệt đẹp và đã có chùa nên hai nhà sư quyết định dừng chân, tự mình sửa sang chùa cũ, đi quyên giáo xây dựng lại thành 3 ngôi chùa: Hạ, Trung và Thượng để tu hành.
Năm Đinh hợi (1707), hai nhà sư Trí Kiên và Trí Thể đã đúc một quả chuông lớn, hiện còn treo ở Động Tối. Khoảng năm Giáp Ngọ (1774), Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm (1767-1782) đã đến thăm chùa và đặt tên cho chùa là Bích Động.
|
NGUYỄN THẮNG
Nét yên bình nơi chùa cổ "tinh khiết như ngọc"
Chùa Bích Động còn có tên "Bạch Ngọc Thanh Sơn Đồng", nghĩa là ngôi chùa bằng đá đẹp và trong trẻo như ngọc ở chốn thâm sơn cùng cốc.
Với kiến trúc theo kiểu chữ "Tam" trong Hán tự, ngôi chùa gồm ba tòa không liền nhau, tam cấp dựa vào thế núi từ thấp lên cao thành ba ngôi chùa riêng biệt là chùa Hạ, chùa Trung và chùa Thượng.
Để đến được chùa đầu tiên - chùa Hạ - du khách phải đi qua một chiếc cầu bằng đá với hai bên là hồ sen. Đây là ngôi chùa lớn nhất được xây bằng đá tảng mài nhẵn trên khối nền kè đá cao gần 2m. Cột thềm, lan can cũng chủ yếu được tạo dựng bằng đá. Ở bên trái và phải ngôi chùa có trồng hai cây thị và mít thế kỷ.
Cổng chùa Hạ lấp ló sau những lùm cây cả trăm năm tuổi. Ảnh: Tuấn Đào.
Từ chùa Hạ lên chùa Trung phải đi qua 120 bậc thang theo đường hình chữ S được đục bằng đá. Hai bên có nhiều cây xanh phủ bóng mát. Ngay phía trước chùa, cũng là cửa động có khắc hai chữ Hán "Bích Động".
Trong số ba chùa, đây là ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất với một nửa gắn vào hang động và một nửa lộ thiên. Đây cũng là động chính, thâm nghiêm, tĩnh mịch và có nhiều chi tiết trang trí cầu kỳ và tinh xảo như cô tiên, hổ phục, rùa bơi...
Sau khi tham quan chùa Trung, bạn có thể đi vòng qua hang Tối có chuông cổ, tượng Phật bằng đồng để tới chùa cuối cùng, là chùa Thượng. Ngay lối lên có nhiều cây lâu năm mọc bám rễ trên những tảng đá to. Từ đây, chỉ cần trèo thêm 22 bậc là tới nơi.
Ngôi chùa này được xây trên điểm cao chót vót gần đỉnh núi. Xung quanh có nhiều cây đại cổ thụ tô điểm thêm cho khung cảnh chùa. Với những ai ưa mạo hiểm và khám phá, có thể tiếp tục trèo lên đỉnh núi để ngắm toàn cảnh Bích Động.
Chùa Bích Động không chỉ thu hút khách du lịch bởi kiến trúc độc đáo mà còn bởi khung cảnh hữu tình, thơ mộng xung quanh. Sau khi khám phá, bạn hãy dành thời gian để chiêm ngưỡng cánh đồng lau xung quanh, trải dài đến tận các chân núi.
Xem thêm ảnh của chùa cổ Bích Động
Chùa Hạ là điểm dừng chân đầu tiên của du khách.
Cây hồng tổ trước chùa Hạ.
Chùa Hạ còn nổi tiếng với cây thị thế kỷ.
Chùa Trung nằm kề cửa động. Trên vách núi có khắc chữ Hán “Bích Động”.
Hang Tối, nơi có các bức tượng Phật bằng đồng và chiếc chuông cổ.
Các bậc cầu thang được đẽo gọt từ đá
Chùa Thượng được xây dựng gần đỉnh núi cao chót vót.
Những cây đại cổ thụ tô điểm thêm cho phong cảnh của chùa Thượng. Từ đây, du khách có thể bao quát khung cảnh cả một vùng Bích Động.
Đối diện chùa là cánh đồng lau, vào mỗi buổi chiều, hàng nghìn con cò bay về đây khiến nhiều người thích thú.
Quang cảnh chùa nhìn từ bên ngoài.
Tuấn Đào
Ngôi chùa trong hang động độc nhất vô nhị ở Ninh Bình
(Kiến Thức) - Với địa thế tuyệt đẹp, cảnh sắc thiên nhiên ngoạn mục và kiến trúc tuyệt mỹ, chùa Bích Động là một ngôi chùa độc nhất vô nhị ở Việt Nam.
Nằm trên dãy núi đá vôi Trường Yên thuộc xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư tỉnh Ninh Bình, chùa Bích Động là ngôi chùa cổ độc đáo và nổi tiếng bậc nhất của mảnh đất Ninh Bình. Ảnh: Cổng tam quan chùa Bích Động
Chùa Bích Động vốn được hình thành từ năm 1428, đầu thời Hậu Lê với quy mô là một ngôi chùa nhỏ ở trên đỉnh núi. Ảnh: Chùa Hạ, một trong ba chùa của quần thể chùa Bích Động, nằm dưới chân núi Bích Động.
Năm 1705, có hai vị hoà thượng Trí Kiên và Trí Thể quê huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định gặp nhau kết nghĩa làm anh em. Hai nhà sư đều có lòng mộ đạo, muốn đi nhiều nơi để truyền bá đạo Phật và xây dựng các ngôi chùa. Ảnh: Bia công đức ở chùa Hạ
Đến đây, thấy núi Bích Động có địa thế tuyệt đẹp và đã có chùa, nên hai nhà sư quyết định dừng chân, tự mình sửa sang chùa cũ, đi quyên giáo xây dựng lại thành 3 ngôi chùa: Hạ, Trung và Thượng để tu hành. Ảnh: Khánh đá cổ và tháp Tổ sau chùa Hạ
Lúc đó, ngôi chùa mang tên "Bạch Ngọc Thạch Sơn Đồng"- nghĩa là ngôi chùa bằng đá đẹp và trong trắng như ngọc ở chốn thâm sơn cùng cốc. Ành: Các bậc thang dẫn từ chùa Hạ lên chùa Trung.
Năm 1774, chúa Trịnh Sâm đã đến thăm chùa, nhìn toàn cảnh núi, động, sông nước, đồng ruộng, cây cối đều xanh tươi, chùa như hội tụ nền xanh chùa nên đã đặt tên cho chùa là Bích Động. Ảnh: Chùa Trung.
Vể tổng quan, chùa Bích Động được xây dựng theo kiểu chữ "Tam", gồm ba toà không liền nhau, tam cấp dọc theo sườn núi, dựa vào thế núi từ thấp lên cao thành 3 ngôi chùa riêng biệt: Hạ, Trung và Thượng. Ảnh: Chính điện chùa Trung.
Cả ba ngôi chùa đều dựng bằng gỗ lim, mái lợp bằng ngói ta không có mấu, mũi lượn tròn, các góc của mái đều có đầu đao cong vút lên như hình lưỡi đao, điển hình của kiến trúc chùa Việt. Ảnh: Chùa Thượng.
Bên cạnh các công trình kiến trúc cổ, Bích Động là nơi có một hệ thống hang động độc đáo, gồm động Tối phía sau chùa Trung và động Xuyên Thủy xuyên qua gầm núi chùa Bích Động. Ảnh: Một góc động Tối.
Đây chính là nét độc đáo của chùa Bích Động là núi, khi động và chùa bổ sung cho nhau, lại ẩn hiện giữa những cây đại thụ xanh biếc, làm cho chùa hoà nhập với cảnh trí thiên nhiên ngoạn mục. Ảnh: Lối vào động Tối bên chùa Trung.
Trong sử sách nhà Nguyễn, Bích Động được mệnh danh là "Nam Thiên đệ nhị động", có nghĩa là động đẹp thứ nhì của trời Nam. Ảnh: Một phần kiến trúc của chùa Trung nằm trong động Tối
Xét về thế đất, thế núi, Bích Động là một ngôi chùa độc nhất vô nhị ở Việt Nam.
Đứng trên chùa Thượng, điểm cao nhất của Bích Động có thể phóng tầm mắt bao quát được toàn bộ cảnh đẹp của núi Bích Động.
Chùa Bích Động cũng là nơi lưu giữ cổ vật, tác phẩm điêu khắc có giá trị thuộc nhiều triều đại khác nhau
Ngày nay, ngôi chùa là một di tích lịch sử văn hóa thuộc Quần thể danh thắng Tràng An Tam Cốc - Bích Động đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt và UNESCO công nhận là di sản thế giới.
Có thể nói, chùa Bích Động là một danh thắng tiêu biểu mà du khách không thể bỏ qua khi ghé thăm đất Ninh Bình
Quốc Lê
..