Thứ Sáu, 30 tháng 12, 2011

Chuyện người tiều phu ở chốn bồng lai

Vượt hàng ngàn bậc thang lên đỉnh núi Két (Anh Vũ Sơn) để tìm chủ núi Nguyễn Văn Sơn (Sơn Đào, 60 tuổi ngụ thị trấn Nhà Bàng, huyện Tịnh Biên), người mà tôi đã từng nghe danh trước đây để tìm hiểu thực hư về gã tiều phu lên rừng gánh mướn, đốn củi lại quyết định lên núi sống “ẩn dật” khi kinh tế gia đình đã khá hơn.

Chọn non cao…
 
Hôm leo núi Két được một đoạn dốc thẳng đứng khoảng 1km, chúng tôi đã thấy cảm giác ngán ngẫm, bỗng gặp gã tiều phu Sơn Đào tay cầm thanh tre lội bộ băng băng xuống núi, trông dáng vẻ gấp gáp lắm. Ông nói: “Hổm rài trời nắng gắt, cộng hưởng với gió bấc làm cây rừng khô dần nên Kiểm lâm mời đến UBND thị trấn Nhà Bàng họp triển khai kế hoạch PCCC rừng mùa khô. Xuống núi dự khoảng chiều mới lên…”.
 Ông Sơn Đào
 
Ngồi trên tảng đá lớn, trò chuyện chưa được 5 phút thì ông Sơn Đào đã lội nhanh xuống núi cho kịp giờ. Ông nói, các chú cứ leo lên gặp vợ tui cũng đang cư ngụ trên đỉnh Bồng Lai. Nằm cặp Tỉnh lộ 948, thuộc thị trấn Nhà Bàng, núi Két là một trong những ngọn núi cao (gần 230 mét) trong dãy Thất Sơn huyền bí, với nhiều dốc dựng đứng, hang núi ăn sâu.
 
Sở dĩ có cái tên núi Két là do ở giữa lưng chừng núi có tảng đá khổng lồ giống như cái đầu con két. Ngoài ra, cũng có giai thoại cho rằng xưa kia ở nơi này có vô số loài két rừng trú ngụ nên được người dân gọi là núi Ông Két.
 
Chia tay ông Sơn Đào, chúng tôi tiếp tục leo lên tới đỉnh. Tấp vào trong quán, tiếp chúng tôi bà Nguyễn Thị Hòa Liên, vợ ông Sơn Đào cho biết, hồi trước, còn ở dưới chân núi gia đình sống nghèo khổ, ổng thường lên núi gánh su, gánh điều mướn cho nhà vườn. Thi thoảng, ông còn kiếm củi về bán, kiếm sống lây lất qua ngày.
 
Về sau, tích lũy được số vốn, ông Sơn Đào đã chuyển sang mở doanh nghiệp khai thác đá. Làm ăn ngày càng khấm khá, Sơn Đào đã lên núi sang đất lại từ những chủ vườn đang bỏ trống do trồng trọt không hiệu quả.
 
“Ban đầu ổng mua được 7 công nằm gần mỏ ông Két. Hễ nghe ai bán là đến đặt cọc. Đến nay, ông xã tôi đã sang được hơn 20 héc-ta đồi núi tại núi Ông Két. Lúc đó, ổng đầu tư ai cũng chê…”- bà Liên kể về cách làm táo bạo của chồng.
 
Đầu tư du lịch
 
Bà Liên nói rằng, hồi còn trẻ làm lụng cật lực vì con cái. Lúc trở về già muốn tìm nơi yên tĩnh, tạm gác lại chuyện bon chen ngoài đời để sống thoải mái hơn. Ngoài xây nhà ở, ông Sơn Đào còn đầu tư xây dựng nhiều điểm du lịch hấp dẫn y như chốn bồng lai tiên cảnh.
 
Người dân dưới chân núi thường ví von, ông Sơn Đào giống như một tu sĩ sống ẩn dật. Nói là “cảnh tiên” cũng không sai, bởi khu vực này có khí hậu mát mẽ, còn có những tảng đá tự nhiên chồng chất lên nhau, cứ như có một bàn tay siêu nhiên dựng lên từ thời sơ khai. Bước lên điện A Di Đà nhìn quanh đỉnh núi là một quần thể kiến trúc đá trông rất kỳ bí.
 
 Giếng Tiên núi Két

Đến sân Tiên, nếu không tận mắt nhìn giếng Tiên nằm ẩn mình trong hang núi thì thiệt uổng. Theo vợ ông Sơn Đào kể lại, giếng này có nước trong vắt mát lạnh quanh năm, cũng nhờ đó mà ông có nước sinh hoạt và xây dựng những điểm du lịch trên núi Két. Ngoài ra, giếng Tiên còn đem lại nguồn nước uống quanh năm cho các loài thú rừng trên núi như: Khỉ, rắn, chồn…
 
Đặc biệt, hiện nay trên núi Két vẫn còn một số lượng quần thể khỉ khá nhiều, với khoảng 60 con được ông Sơn Đào bảo vệ nghiêm ngặt không cho ai léng phéng săn bắt. “Những ngày rằm lớn, khách mang trái cây lên đây cúng, cả bầy lũ lượt kéo về lấy trái cây trong miếu để ăn…
 
Tay cầm chiếc đèn pin, ông Hai (người giữ các miếu thờ trên núi Két) dẫn chúng tôi đến tham quan điện U Minh- thờ Diêm Vương. Theo ông Hai đi xuống vực, cảnh đầu tiên làm chúng tôi hãi hùng là ở 2 miệng hang có cặp rắn hổ mang chúa bằng đá phùng mang, miệng đang nuốt thi thể con người. Đi qua một đoạn nữa đến điện U Minh tối mịt, thờ Diêm Vương, rồi cảnh Phán Quan đang tra sổ sinh tử, tranh Mục Liên đi tìm mẹ…
 
Vợ chồng gã tiều phu Sơn Đào sống trên núi Két đang góp phần bảo tồn thiên nhiên và làm kỳ bí thêm những câu chuyện núi non…
Theo THÀNH CHINH (An Giang Online)

Núi Cậu, nhiều giai thoại thuyền bí

Một ngày cuối năm, tôi theo chân đoàn khách vượt qua ngàn dốc đá cheo leo đến tận đỉnh núi Cậu tọa lạc tại xã An Phú (Tịnh Biên-An Giang). Tuy ngọn núi không cao chỉ khoảng 250m so với mực nước biển nhưng cảnh thiên nhiên vẫn còn nguyên vẹn. Vào những ngày lễ, Tết, rằm lớn trong năm, núi Cậu thu hút hàng trăm ngàn lượt khách đến hành hương và ngắm “cảnh tiên”…

Chinh phục núi Cậu
 
Con đường mòn độc đạo dẫn đoàn khách lên núi toàn đá hòn, đá cục được chất thành dãy quanh co, uốn lượn, khiến cho du khách càng thấy thích thú và cố hết sức chinh phục tận đỉnh. Leo được một đoạn, mệt đừ, đầu toát mồ hôi, tôi liền bẻ một nhánh tầm vông ven đường dùng làm gậy tiếp sức cho hành trình leo núi.
 
Đến tảng đá lớn, dừng lại nghỉ chân, ông Đoàn Văn Đương, một du khách ở Bạc Liêu cho biết: “Hôm nay, đoàn 25 người đến đây khoảng 8 giờ sáng. Chúng tôi ghé cúng chùa Đông Lai Thiền Viện (Phật tử thường gọi là chùa Phật Nằm). Sau đó, cả đoàn rủ nhau leo núi Cậu cho biết “cảnh tiên”. Cũng nghe những người đi trước về kể, ở đây núi non cảnh đẹp nên cả đoàn cùng đi. Leo núi tuy mệt nhưng bù lại hít thở được không khí trong lành, toàn thân như nhẹ nhõm…”
 
Bàn chân tiên khổng lồ ở núi Cậu.
 
Thật lạ mắt, ven theo tuyến đường mòn, những hòn đá xếp từng bậc toàn là đá cỡ lớn. Người lớn tuổi sống gần đó cho biết, lúc mới về đây lập nghiệp đã có những hòn đá to như thế. Trong lúc lên rừng đốn củi, hái trái cây, người dân đi riết thành đường mòn. Từng đoàn khách nối bước nhau đi qua những hòn đá to tướng, mất khoảng 40 phút mới chinh phục được đỉnh núi.
 
“Cảnh tiên” kỳ bí
 
Sân Tiên núi Cậu rộng khoảng 2.000m2, cạnh đó có cái quán cóc bán nước giải khát cho du khách. Tấp vào bên trong, một số người chọn cho mình chiếc võng để nghỉ lưng hứng gió núi lộng vi vu, thật dễ chịu. Số còn lại quanh quẩn sân Tiên nghiền ngắm những dấu tích thiên nhiên từ thuở sơ khai còn in lại.
 
Ông Võ Văn Tuấn, chủ quán cho biết: “Một năm, khách đi đông nhất là vào ngày 16 và ngày 19 tháng giêng. Khách đến đông nghẹt, quán không còn chỗ để ngồi. Nhiều đoàn ở Bến Tre, Cà Mau, Bạc Liêu còn mang heo quay, trái cây, bánh… đến đây cúng trăng vào ban đêm.
 
Mấy năm trước, bà Bảy ở Châu Đốc thuê người khuân vác gạch, xi măng lên xây ngôi miếu thờ ông Cậu, chứ trước đây chỉ có một cái miếu nhỏ, với chiếc lư hương đìu hiu hoang vắng đặt cạnh cây bồ đề”.
 
Bàn cờ tiên

Điều độc đáo và huyền bí ở đây là tại giữa sân Tiên có một chiếc bàn bằng đá ngang khoảng 1,5m, dài hơn 2m được kê kích bởi 5 chân bằng những tảng đá nhỏ. Không biết ngày trước, ông bà dùng cách nào để chẻ đá thành một mảnh lớn và kê kích được như vậy?
 
Trước đó là bàn chân tiên (chân phải) khổng lồ gấp 10 lần chân người bình thường vẫn còn in rõ mồn một trên mặt đá. Đồng thời cạnh bàn thờ ông Cậu và quanh sân Tiên còn có 11 hang tích trữ nước quanh năm… Quá nhiều điều kỳ bí đối với du khách!
 
Theo cụ Trần Văn Mẹo (85 tuổi), nhà dưới chân núi Cậu, những người già ở đây hay kể sân Tiên trên núi ngày xưa là nơi để các vị tiên đến vui chơi, trong đó có trò chơi chọi gà. Cạnh sân Tiên có nhiều giếng nước tự nhiên dùng để tắm gà, vỗ gà… Còn bàn thờ ở giữa sân tiên đó chính là bàn cờ để các tiên ông giải trí. Phía trước có bàn chân tiên, hồi xưa ông Cậu bước qua năm non, bảy núi nên vẫn còn in dấu chân trên đá. Điều này càng làm núi Cậu thêm kỳ bí!

 
Theo THÀNH CHINH (An Giang Online)

Giếng Tiên giữa trời

Ở núi Dài nhỏ (Ngũ Hồ Sơn), trên tảng đá lớn khoảng chục mét vuông nhưng có đến 5 giếng nước trong vắt. Do giếng ăn sâu và có đường thông vào các ngõ ngách nên nước đọng quanh năm, sơn dân gọi là giếng Tiên giữa trời.

Căn chòi giữa lưng chừng núi
Từ thuở xa xưa, người dân sống dưới chân núi đã đặt tên cho ngọn núi Dài nhỏ để phân biệt với núi Dài lớn (Ngọa Long Sơn) ở huyện Tri Tôn.
Núi Dài nhỏ, ngọn núi cao thứ tư trong dãy Thất Sơn, với 265m, chu vi khoảng 8.700m, có năm giếng nước trên núi, nên còn gọi là Ngũ Hồ Sơn, thuộc thị trấn Nhà Bàng, vách phía tây và đông thuộc địa phận xã An Phú, Văn Giáo (Tịnh Biên).
Núi Dài nhỏ không như các ngọn núi khác dốc đứng cheo leo mà có độ dốc thoai thoải. Men theo con đường đất khoảng 3km, chúng ta sẽ bắt gặp những vườn cây rợp bóng với đủ các loại cây ăn trái như xoài, mít, chuối, hồng quân… cho trái quanh năm.
Tấp vào căn chòi của Nguyễn Văn Quang (Quang liều) hớp ca nước mưa trong vắt, ngọt lịm để giải khát mới biết, người dân đặt cho ông cái tên Quang liều là bởi tính khí ông ngang ngạnh, liều lĩnh, một mình lại dám che lều sống ở lưng chừng núi chống chọi với thiên nhiên hà khắc và tiềm ẩn nhiều thú rừng hung dữ.
Vào ban đêm, ông cũng chẳng ngại chuyện một mình lội bộ xuống núi mỗi khi có chuyện gấp. Ông đi rừng như “ăn cơm bữa”, chẳng sợ thứ gì cho dù là rắn độc.
Gặp chúng tôi, Quang liều kể: “Hồi trước khu vực núi Dài có nhiều hổ, beo, mển, khỉ, tôi lên đây khai phá nương rẫy, lập vườn ai cũng cho là mình liều. Đặc biệt là rắn hổ mang, hổ chuối, hổ sơn thì khỏi phải nói, nhiều người đi rừng lâu lâu bị “phập” vào chân chết không kịp đến bệnh viện.
Sống ở đây lâu năm nên có kinh nghiệm, muốn đi rừng vào ban đêm phải mang đôi ủng ngang gối đề phòng giẫm phải rắn, bị rắn mổ vào chân. Nếu lỡ bị rắn độc cắn tốt nhất dùng bật lửa đốt ngay vết cắn cho nọc tụ lại một chỗ không để chạy về tim thì mới mong giữ được mạng sống…”.
5 giếng nước trên một tảng đá
Từ chòi của ông Quang, chúng tôi tiếp tục đi khoảng 400 mét đường rừng nữa là tới giếng Tiên. Thật lạ kỳ, trên một tảng đá lớn lại có đến 5 miệng giếng lớn nhỏ, cái to nhất bằng mặt bàn, còn nhỏ nhất bằng miệng thau. Nước giếng trong xanh, mát lạnh. Dùng một thanh cây cắm xuống một miệng giếng, khi rút lên đo độ sâu khoảng 1,5m. Cạnh đó, người dân có xây một ngôi miếu thờ sơn thần.
Theo người dân cho biết, 5 cái giếng ăn sâu vào vách đá đã có từ lâu. Trước đây, bộ đội cũng lấy nước từ 5 cái giếng này mới có thể bám trụ trên núi... Cây trái ở khu vực này xanh tốt cũng nhờ có nguồn nước giếng tưới.
Ông Huỳnh Văn Thông (70 tuổi) người đã lên núi Dài lập vườn hơn 20 năm cho biết, lúc mới lên đây đã thấy 5 cái giếng có đầy nước, bà con rất mừng vì nó là nguồn sống của những người làm vườn. Có lẽ mạch nước ngầm trong đá luôn rỉ ra nên nguồn nước giếng vô tận.
“Theo truyền thuyết, ngày xưa 5 cái giếng đầy nước quanh năm, các nàng Tiên trên trời thường hay xuống tắm… Cũng có giai thoại cho rằng, hồi mới khai sơn lập địa, ở 5 miệng giếng mọc 5 đài hoa sen rực rỡ cùng năm con thú quý canh giữ. Chính vì sự huyền bí ấy mà đã thu hút đông đảo du khách đến đây chiêm ngưỡng, cúng viếng. Mỗi lần chinh phục núi Dài, khách đến viếng 5 giếng đầu tiên, rồi leo qua cúng điện Bà, điện Ông…” – ông Huỳnh Văn Thông kể. 
Lúc lên đây, tôi chọn những khu đất gần giếng tiên để khai khẩn trồng trọt cây trái kiếm cơm. Mỗi lần dọn cỏ là thấy rắn hổ sơn nằm trước mặt. Đứa con gái 16 tuổi của tôi không gặp may, trong một lần giẫy cỏ bị rắn hổ chuối bổ ngay bắp chân, sùi bọt mép chết tại chỗ. Bởi vậy, dân làm rẫy trên rừng tụi tôi ví von “ăn của rừng rưng rưng nước mắt”. Có nhiều kinh nghiệm dạy cho mình chống chọi với thiên nhiên để từ đó mới biến nơi sỏi đá thành cơm…”- ông Thông kể.
Theo THÀNH CHINH (An Giang Online)


“Giếng tiên” Bảy Núi


Vùng Bảy Núi - An Giang có hàng chục “giếng tiên”. Điều kỳ lạ là các giếng này đều nằm trên những đỉnh núi cao chót vót, ăn sâu vào lòng đá nhưng quanh năm luôn đầy ắp nước

Về vùng Bảy Núi, chúng tôi nghe những người cao tuổi kể rất nhiều về những điều kỳ bí ở đây, trong đó có chuyện “giếng tiên” trên những đỉnh núi cao chót vót.

Không bao giờ cạn nước

Núi Ba Thê ở thị trấn Óc Eo, huyện Thoại Sơn - An Giang là một trong những nơi có nhiều “giếng tiên” nhất xứ Thất Sơn. Hàng chục năm trước, khi Ba Thê còn là vùng hoang sơ, quanh chân núi đã có nhiều nhà dân sinh sống. Trong một lần lên núi, ông Mai Đức phát hiện trên sườn phía Đông có một giếng đầy ắp nước mát lạnh và trong vắt.

Mỗi đêm trăng sáng, dưới đáy giếng này lung linh những hạt cát vàng óng ánh nên người dân địa phương đã đặt tên là giếng Vàng. Trên đỉnh núi Ba Thê, cạnh một phiến đá cheo leo bên phải chùa Chân Tiên cũng có một “giếng tiên” hình tam giác quanh năm không bao giờ cạn nước. Không ai biết giếng này bắt nguồn từ đâu. Giếng vô danh nên người ta gọi theo tên của chùa Chân Tiên.

Không ai thống kê được vùng Bảy Núi có bao nhiêu “giếng tiên” như vậy, nhưng hầu như trên mỗi ngọn núi đều có một vài giếng mà người dân vô tình phát hiện được. Đỉnh núi Két ở thị trấn Nhà Bàn, huyện Tịnh Biên – An Giang cũng có một “giếng tiên” trên phiến đá cao nhất.

Giếng Chân Tiên trên đỉnh núi Ba Thê quanh năm đầy ắp nước

“Thấy giếng nằm trên một phiến đá cheo leo mà lại có nước ngọt và nhiều người tới viếng, nên tôi đã làm hàng rào bảo vệ an toàn cho khách” - ông Nguyễn Văn Sơn, sống trên đỉnh núi Két, cho biết. “Giếng tiên” này chỉ rộng khoảng 0,5 m, ăn sâu vào lòng đá. Càng ăn sâu, lòng giếng càng nhỏ lại nhưng không biết nước từ đâu cứ dâng lên khi vừa vơi bớt.

Những người thường xuyên đến viếng thăm vùng Thất Sơn không ai có thể bỏ qua núi Dài Năm Giếng, còn gọi là Ngũ Hồ Sơn ở thị trấn Nhà Bàn, đối diện núi Két. Trên 5 đỉnh của núi này ở độ cao hàng trăm mét có 5 giếng nước. Còn ở Núi Cấm tại xã An Hảo, huyện Tịnh Biên, khó đếm hết có bao nhiêu “giếng tiên”.

Trong đó, “giếng tiên” dồi dào nguồn nước quanh năm được người dân nhắc đến nhiều nhất là ở vồ Đá Vàng. Giếng Đá Vàng là mạch nước lớn nhất vùng. Từ trong lòng đá, nước cứ dâng đầy. Thấy nguồn nước xanh mát, quanh năm không bao giờ cạn, những người sống trên núi đã xây dựng vách ngăn như một bể chứa để nước không chảy tràn lãng phí.

Nguồn sống cho hàng ngàn hộ dân

Không chỉ cung cấp nước sinh hoạt cho hàng ngàn hộ dân trên các ngọn núi cao, những “giếng tiên” này còn là nguồn nước tưới tiêu cho cây trồng và là nơi giải khát của thú rừng.

Anh Trần Văn Thảo ở ấp Vồ Bà, xã An Hảo trồng hơn 5 ha quýt hồng trên núi Cấm. Nhờ nguồn nước ở giếng Đá Vàng mà vườn nhà anh luôn xanh tốt. Lúc gia đình anh đem giống quýt hồng về trồng trên núi, điều trăn trở nhất là nguồn nước tưới.

Trong một lần đi bẫy thú rừng trên vồ Đá Vàng, anh Thảo lội theo dấu chân heo rừng tìm đến một mạch nước lớn ở đây. Mệt lả người, anh đưa tay hớt một bụm nước uống cho đỡ khát thì thấy nước ngọt lịm. Anh về bàn với cha tìm cách đưa nước về tưới cây trồng ở vườn nhà.

Thấy mạch nước dồi dào quanh năm, cha con anh Thảo vận động một số hộ dân trên núi đem vật liệu lên xây vách ngăn như một miệng giếng để trữ nước. Bà Hai Mính, trồng 2 ha bưởi da xanh phía trên vườn quýt của anh Thảo, cũng học cách dẫn nước từ giếng Đá Vàng về tưới xanh vườn bưởi.
Cũng nước lớn, nước ròng
Ông Võ Văn Oanh ở ấp Tha Lót, xã An Hảo, huyện Tịnh Biên, An Giang trồng một rẫy rau xanh lớn trên vồ Đá Bạc, núi Dài Lớn, huyện Tri Tôn - An Giang. “Chính nhờ “giếng tiên” trên vồ Đá Bạc mà cư dân núi ở Chót Ông Còn mới sống nổi. Ăn uống, tắm giặt, tưới cây... đều nhờ nước giếng đó” - ông Oanh cho biết.
Ông Nguyễn Văn Đa, ở xã Văn Giáo, huyện Tịnh Biên, khoe với chúng tôi vừa mua được 30 công đất rừng trên vồ Đá Bạc để trồng rau xanh và một vườn xoài. “Nghĩ cũng lạ thật, nước ở đâu không thấy, miễn múc cạn thì một lúc sau lại tự dâng đầy trở lại. Lâu ngày để ý, tôi thấy mực nước trong giếng thay đổi lên xuống theo 2 buổi sáng - chiều trong ngày. Người dân làm rẫy xem đây là cách báo hiệu thời gian để xuống núi. Khi thấy nước lớn, dâng đầy giếng thì mọi người biết đã xế chiều để xuống núi” - ông Đa giải thích. Từ đó, ông Đa theo dõi và nhận thấy “giếng tiên” ở vồ Đá Bạc cũng có nước lớn, nước ròng xoay theo con trăng hằng tháng.
Bài và ảnh: QUỐC DŨNG

Thăm làng hoa phố núi

TTO - Thành phố Đà Lạt nổi tiếng với ba làng hoa truyền thống có “thâm niên” gần nửa thế kỷ qua. Trồng hoa không chỉ là một nghề mưu sinh của những người dân nơi đây mà còn góp phần làm đẹp cho đời, tạo nên thương hiệu “hoa Đà Lạt” nổi tiếng khắp nơi.
Vườn hoa cúc vàng rực tại làng hoa Thái Phiên - Ảnh: Nguyễn Dũng

Nói đến nghề trồng hoa ở Đà Lạt, nếu không nhắc đến những cái tên Thái Phiên, Hà Đông và Vạn Thành sẽ là một thiếu sót. Đây chính là ba làng hoa được mệnh danh là cái nôi của nghề trồng hoa phố núi. Những làng hoa có gốc tích hàng chục năm và nổi tiếng với những loài hoa cúc, hoa hồng, đồng tiền, ly ly… khiến không ít người mê mẩn, đắm say.
Điều đặc biệt, ba làng hoa này không nằm xa nội ô thành phố Đà Lạt nên du khách có thể dễ dàng tìm đến tham quan, tìm hiểu.
Trong gió trời se lạnh, chút nắng hanh vàng mùa đông phố núi, du khách có thể thoải mái chụp hình trong những vườn hoa cúc vàng rực ở làng hoa Hà Đông, Thái Phiên. Nếu không thích sắc màu rực rỡ ở những vườn cúc “thập cẩm” đủ màu vàng, tím, trắng… bạn cũng có thể tìm đến những vườn cúc trắng tinh khiết mà người dân quen gọi với cái tên rất sang trọng: cúc kim cương cũng rất hấp dẫn.
Một góc làng hoa Vạn Thành - Ảnh: H.TR.
Ở làng hoa Thái Phiên - Ảnh: H.TR.
Sắc hoa dại điểm tô thêm cho làng hoa - Ảnh: H.TR.

Có truyền thống khá lâu đời, hai làng hoa Thái Phiên và Hà Đông xuất hiện từ khi người miền Bắc di cư vào Đà Lạt từ những năm 1950 - 1960. Gặp đất lành, những lớp người di cư đầu tiên đã chọn nghề trồng hoa ở quê hương thử nghiệm trên miền đất mới và hình thành những làng nghề như ngày nay.
Người trồng hoa bản tính dễ dãi, chân chất nên chỉ cần bạn giữ ý không bẻ hoa, làm gãy cành hay giẫm lên hoa là có thể thoải mái ghi lại những hình ảnh yêu thích. Đến tham quan vườn hoa, bạn còn có thể được người làm vườn giới thiệu sơ về kỹ thuật trồng hoa trong nhà kính, lịch sử hình thành những làng hoa truyền thống - nơi họ đã gắn bó hàng chục năm để mưu sinh.
Phố núi cũng rất nổi tiếng với hoa hồng. Để được thỏa thích ngắm loài hoa này, bạn có thể đi theo đường thác Cam Ly, về làng hoa hồng Vạn Thành - nơi trồng hoa hồng nhiều nhất tại Đà Lạt. Từ trên cao nhìn xuống, làng hoa trườn theo thung lũng dài dọc con suối Cam Ly màu mỡ. Đây là vương quốc của hoa hồng với những vườn hoa hồng nhung, hồng ánh trăng, hồng cánh sen… rộng hàng hecta trong những ngôi nhà kính hiện đại, tránh nắng gió.
Hoa hồng trổ bông quanh năm nên bạn có thể đến tham quan bất cứ lúc nào. Đến đây, bạn sẽ được tận mắt chứng kiến người dân thu hoạch hoa hồng vào sáng tinh mơ hay buổi chiều chập choạng, cách họ chăm sóc hoa hay khung cảnh nhộn nhịp đóng gói, chuyển hàng cho các xe đến thu gom hoa chuyển đi các tỉnh tiêu thụ...
Những vườn hoa cúc đủ màu sắc tại làng hoa Hà Đông - Ảnh: Nguyễn Dũng
Hoa hồng Vạn Thành nổi tiếng nhất Đà Lạt - Ảnh: Nguyễn Dũng
Sắc màu hoa đồng tiền - Ảnh: Nguyễn Dũng

Đặc biệt hơn, trong dịp diễn ra Festival hoa Đà Lạt (30-12-2011 - 3-1-2012) sẽ có một “tour du lịch hoa” dành cho những du khách yêu hoa. Không chỉ dừng lại ở những điểm đến làng hoa truyền thống, tour du lịch hoa còn được mở rộng với những điểm đến mà mới chỉ nghe đã rất hấp dẫn. Đó là những công trình bằng hoa được các khu du lịch, đơn vị doanh nghiệp tự thiết kế nhằm hưởng ứng nhu cầu tham quan của du khách trong dịp festival.
Có thể kể đến một số điểm đến rất lãng mạng như Ngôi nhà hoa hồng (khu du lịch Đồi Mộng Mơ), Ngôi nhà tình yêu, Vườn hoa giai nhân (khu du lịch Thung Lũng Tình Yêu), Đồi hoa bất tử rộng 1 ha, Đồi hoa tím hai mộ (khu du lịch Hồ Than Thở)…
Ngoài ra tour du lịch này cũng có một số điểm mới, khá lạ lẫm đang chờ du khách khám phá đến phút chót như thiền hoa ở thiền viện Trúc Lâm, khám phá cà phê Hoa Bách Hợp (khu du lịch Rừng hoa Đà Lạt), khách sạn hoa (khách sạn Ngọc Lan)…
Thu hoạch hoa cẩm chướng ở làng hoa Vạn Thành - Ảnh: H.TR.
Chăm sóc nụ hoa chờ ngày thu hoạch ở làng hoa Thái Phiên - Ảnh: H.TR.
Thu hoạch hoa cúc - Ảnh: Nguyễn Dũng


NGUYỄN DŨNG
Thăm làng hoa layơn Hiệp An
TTO - Đến Đà Lạt những ngày này, những ai yêu hoa, thích ngắm hoa sẽ có thêm một điểm đến hấp dẫn. Đó là làng hoa layơn Hiệp An (xã Hiệp An, Đức Trọng, Lâm Đồng) ở ngay cửa ngõ của TP Đà Lạt.
Thu hoạch hoa layơn ở thôn K'Long, xã Hiệp An - Ảnh: Võ Trang

Từ Đà Lạt, xuôi hết đèo Prenn, bạn có thể bắt gặp những cánh đồng hoa layơn xanh tít tắp. Càng giáp tết, làng hoa lay ơn Hiệp An càng nhộn nhịp và cực kỳ tất bật đúng với câu nói “kinh điển”: vui như tết!
Đối với những người yêu hoa, Hiệp An là một địa chỉ không thể bỏ qua trong những ngày cận tết. Đồng thời, đây cũng là một nơi tuyệt vời cho những ai muốn xem hoa và mua hoa về chưng tết.
Những ngày này, dọc cả đoạn đường dài hai bên quốc lộ 20, không khí thu hoạch, đóng gói, vận chuyển hoa vụ tết diễn ra sôi nổi và hối hả như chạy đua với thời gian. Trên khắp các cánh đồng hoa layơn với tổng diện tích hàng trăm hecta không ngớt bóng dáng những người nông dân đang hối hả cắt hoa, đóng gói và chuyển đến các điểm tập kết hai bên đường rồi đưa lên xe đông lạnh, chở đi tiêu thụ.
Mảnh đất Hiệp An bình thường vốn im ắng và khiêm nhường nhưng nay trỗi dậy với mùa thu hoạch layơn lớn nhất trong năm. Đến đây, bạn có thể thả hồn vào những vườn layơn ngút ngàn, tận mắt xem người nông dân thu hoạch hoa dễ như thế nào, ghi lại những khuôn hình đẹp nhất giữa cánh đồng hoa… chưa nở.
Không nhà kính, nhà lưới như các làng hoa trên Đà Lạt, layơn Hiệp An cứ “trơ gan cùng tuế nguyệt” với đất trời, sinh sôi mạnh mẽ ngay dưới ngọn núi Voi hùng vĩ. Những cành hoa layơn đỏ Pháp, vàng chanh, đỏ… mập mạp, cao đến nửa người đang hé nụ vàng, nụ đỏ như ẩn chứa điều gì rất hấp dẫn không thể lý giải.
Thăm làng hoa, bạn có thể tự tay chọn từng cành lay ơn ưng ý nhất với giá rất hữu nghị so với thị trường. Nếu may mắn còn được nhà vườn khuyến mãi tặng những cành layơn đã bung nở rất đẹp. Đây không hẳn là hàng loại, vì hoa nở sớm nên các nhà vườn không thể đóng hàng đi nên dành tặng khách lẻ đến mua hoa sớm.
Nếu có ý định khám phá làng hoa Hiệp An, bạn nên xách xe máy và máy chụp hình bắt đầu chuyến du ngoạn ngay từ bây giờ.
Một vòng làng hoa từ khi còn nắng sớm đến tận chiều tối có thể bạn vẫn chưa đi hết các cánh đồng hoa để trải nghiệm nhưng cũng để lại ít nhiều dư vị mùa xuân trong lòng.
Niềm vui được mùa - Ảnh: Võ Trang

Nhiều người chọn đi thăm làng hoa và mua hoa giá rẻ tại vườn - Ảnh: Nguyễn Dũng

NGUYỄN DŨNG

Thứ Năm, 29 tháng 12, 2011

Men nồng Phiêng Luông

Sẽ là thiếu nếu khi du khách đến với Mộc Châu mà lại bỏ qua Phiêng Luông. Nơi đây vào mỗi độ hoa cúc quỳ đua nhau nở rực rỡ, du khách sẽ có cơ hội được thưởng thức món đệ nhất nơi cửa ngõ Tây Bắc này.

Rượu hoẵng, thịt chua. Đó là những món đặc trưng chỉ có trong những ngày “đại tiệc” của gia đình người Dao. Tức là ngày làm lễ đặt tên, hay còn gọi là Lễ Lập Tĩnh của người Dao. Họ tổ chức cho con trai có độ tuổi từ 10 trở lên và đã là con trai thì ai cũng phải qua lễ này. Lễ này to như lễ cưới, vui hơn tết xuân.
Việc tổ chức thì không có quy định mùa nào, tháng nào, nhưng người Dao tiền ở Phiêng Luôn, Mộc Châu thường làm vào dịp đúng độ hoa cúc quỳ nở rộ. Ấy cũng là dịp mà công việc trên nương đã vãn, chủ yếu chuẩn bị cho một mùa xuân mới sắp tới.

Các công đoạn chuẩn bị cho một mẻ rượu hoẵng

Rượu hoẵng được nấu bằng gạo nếp nương, sau khi ủ ngấu đúng độ thì cắm ống vầu, ống nứa vào để nó tự nhỏ xuống vò gỗ những giọt trắng đục như nước vo gạo, sánh như mật ong rừng. Phải nhiều chum lớn, vại to để ủ hàng tạ gạo mới cho được vài chục lít nước hoẵng quý và thơm nồng. Rượu làm vừa dân dã, lại vừa tỉ mẩn. Thịt chua cũng vậy.
Nó đã được gia chủ bày ra lá chuối rồi thì đến ngay cả người sành ăn cũng khó mà chê được. Thịt lợn phải do gia chủ tự nuôi vài năm, chỉ cho ăn lá rừng và đồ nhà trồng được. Khi mổ lợn, thớ thịt còn giật lách tách thì ướp muối hạt với gia vị của người Dao tự kiếm, rồi cuốn lá chuối thật kín, đưa vào chum gắn nhựa trám lại, hạ thổ nơi đất dốc khô ráo. Thịt chua để càng lâu càng ngon, thời gian có thể tính bằng năm thịt mới gọi là “đạt chuẩn”.
Khách đến Phiêng Luông đúng dịp này, thì lạ cũng như quen, thân cũng như thường, ai ai cũng được gia chủ coi như khách quý. Họ kéo vào rồi thì phải cạn xong bát rượu hoẵng, sau đó muốn nói gì thì nói. Cho đến khi nồng say rồi, gia chủ sẽ nhường cho nơi ấm nhất để khách ngả lưng.
Tỉnh giấc dậy khách có thể chia tay gia chủ để tiếp tục hành trình khám phá mới. Khách có thể quên hay nhớ còn gia chủ thì luôn coi khách như người nhà, cho dù chỉ qua một bát rượu hoẵng nồng say.
Theo An ninh Thủ đô

Lịch tiết của người Tà ôi

(Dân Việt) - Dân tộc Tà ôi định cư chủ yếu ở 2 huyện Hướng Hóa (Quảng Trị) và A Lưới (Thừa Thiên- Huế), gồm 3 nhóm chính là Tà ôi, Pa kô và Pa hi, có văn hóa, ngôn ngữ tương đồng.

Lịch tiết của người Tà ôi tương tự như âm lịch Việt Nam, được tính toán dựa trên sự chuyển động của Mặt trời, Trái đất và Mặt trăng. Đối với người Tà ôi, chuyển động của con trăng theo chiều khuyết - tròn - khuyết - khuất, được ghi nhận mỗi chu kỳ như thế tương ứng với một tháng trong năm.

Người Tà ôi lên nương thu hoạch lúa, chuẩn bị ăn Tết cơm mới.

Nhìn Mặt trời biến chuyển trong ngày, người Tà ôi nhận diện các giờ trong một ngày. Họ tính giờ dựa vào sự chuyển động của Mặt trời, bằng cách quy định chung chung qua việc quan sát. Bà con thường lấy bóng của mái nhà, bóng cây và có khi là bóng của chính con người để tính thời gian trong một ngày.
Khi Mặt trời đã lặn, người Tà ôi tính thời gian căn cứ vào tiếng gà gáy. Họ chỉ có đơn vị thời gian cụ thể từ 1 giờ đến 18 giờ, còn lại khoảng thời gian từ 19 giờ đến 24 giờ thì không tính. Còn từ 1 giờ sáng đến 5 giờ sáng, họ dựa vào tiếng gà gáy. Khi gà trống gáy lần thứ nhất 1 hơi dài là 1 giờ; gáy lần thứ hai, 2 hơi khá dài là 2 giờ sáng... và khi gà gáy 5 hơi liên tục là báo hiệu 5 giờ.
Trong lịch của người Tà ôi chỉ có tháng đủ và tháng thiếu, không có tháng nhuận. Họ cũng tính thời vụ dựa vào hình dạng khác nhau của Mặt trăng, để vạch ra thời điểm trồng trỉa phù hợp với thời vụ.
Do chỉ chuyên canh hai loại cây lương thực chủ yếu là ngô và lúa, nên khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 4 người Tà ôi trồng ngô. Họ bắt đầu trỉa hạt từ tháng 1, hễ thấy lá ngô non mơn mởn là biết cuối tháng 1, ngô trổ đòng kết trái là tháng 2, tháng 3 và khi bắp ngô thu hoạch chất đầy nhà là vào tháng 4. Sau đó, họ xác định các tháng còn lại nhìn vào cây lúa.
Mùa lúa, họ gieo hạt vào tháng 5 và thu hoạch vào tháng 10. Khi mùa rẫy mới bắt đầu, công đoạn gieo hạt thóc giống đã xong là biết hết tháng 4 và tháng 5 đã đến. Cuối tháng 5 là lúc nhà nông nghỉ ngơi, chuyển sang công việc vào rừng săn bắn. Tháng 7 và tháng 8 họ làm cỏ mùa để giúp cho cây lúa tốt tươi. Tháng 9 khi cây lúa già bông và chín hạt. Tháng 10 là lúc cả làng lên nương rẫy thu hoạch và chuẩn bị ăn cái Tết cơm mới (Aza). Vì vậy, trong lịch thời vụ của người Tà ôih có 2 mùa ngô và lúa, tất cả chỉ có 10 tháng.
Khi tính mùa họ căn cứ vào 4 yếu tố quan trọng nhất là pir (hoa), atooq (nóng), tưm/yur pang (mát/rụng lá), và a- oot (lạnh). Từ đó họ tính một năm có bốn mùa. Mùa xuân (nno piar) từ tháng 1 đến tháng 3. Mùa hè (nno atooq) từ tháng 4 đến tháng 6. Mùa thu (nno uk) từ tháng 7 đến tháng 9. Mùa đông (nno alsăm) chỉ có duy nhất một tháng 10, dài gấp ba lần so với các tháng khác trong năm. Khi thấy hoa rừng đua nở, cây rừng đâm chồi nảy lộc, các bản làng Tà ôih nhộn nhịp khai hội đón mùa xuân mới.

Yên Tử – sử cũ, người xưa (phần 3)

Ninh Hạ


Huyền Quang (1254–1334) – thi sĩ thiền sư, mặc áo Bụt ở với ma


Ai là Tổ thứ ba kế thừa Pháp Loa?

Thiền sư Huyền Quang cận kề, hỏi pháp bên giường bệnh của Pháp Loa trước giờ lâm chung. Nhưng Pháp Loa có truyền y bát truyền thừa rõ ràng để trở thành Tổ thứ ba của Trúc Lâm Yên Tử, như đã được viết trong Việt Nam Phật Giáo Sử Lược của Thích Mật Thể, lại là một câu hỏi. Một vài điểm cần được giải thích

–Vua Trần Anh Tông rất kính trọng và có mối liên hệ rất tốt với Pháp Loa tuy rằng sư còn trẻ. Với Huyền Quang lại không được như vậy. Bằng chứng là đã cho cung nữ tín cẩn dụ dỗ Huyền Quang để thử thách về đạo hạnh lúc sư đã ở tu trong núi và đã 60 tuổi (sẽ nói rõ sau).

–Vua Anh Tông là người chủ trì việc trao y bát cho Pháp Loa từ tay vua cha, Sơ tổ Ðiều Ngự Giác Hoàng, để trở thành tổ thứ hai. Anh Tông chắc chắn sẽ rất lưu tâm về việc chọn tổ thứ ba. Nhưng khi sắp chết, Anh Tông không chịu gặp Pháp Loa. Lý do gì? Bất đồng về việc chọn người kế truyền chăng?

–Vua Trần Minh Tông, kế vị vua cha Trần Anh Tông, giữ mối liên hệ với Pháp Loa còn tốt hơn. Bằng chứng đã đến thăm, cho thái y chạy chữa khi Pháp Loa bệnh nặng sắp mất. Sau khi chết lại cấp vàng xây mộ tháp. Lần gặp sau cùng này, với trách nhiệm đối với đất nước, với đạo pháp và nhất là với sơ tổ Trần Nhân Tông, vua không thể không hỏi Pháp Loa về người truyền thừa ngôi tổ. Nếu tổ thứ ba Pháp Loa chọn là Huyền Quang, thì sao không công khai truyền y bát. Lại nữa, nếu đã rõ ràng như vậy thì lúc sắp chết vua Trần Minh Tông đã không gọi sư Kim Sơn là Trúc Lâm Thiền Tổ Thứ Ba (Trúc Lâm Tam Ðại Thiền Tổ)

Sở dĩ có sự rối rắm thắc mắc, suy diễn này chỉ vì bản Tổ Gia Thực Lục, sách ghi rõ tiểu sử của ba vị tổ của Trúc Lâm đã bị lấy mất.

Thử đọc lại đoạn sử ly kỳ liên quan đến quyển sách này. Nhà Minh lúc sang đánh chiếm Việt Nam vào năm 1407–1428, vơ vét sách vở và tất cả đồ quý đem về Kim Lăng, trong số đó có bản Tổ Gia Thực Lục. Vị thượng thư nhà Minh là Hoàng Phúc, khoảng 1426–1435, là người nhận sách và giữ sách.

Trong suốt thời gian giữ sách trong nhà, ông thường mơ thấy sư Huyền Quang hiện ra đòi ông đem trả sách về cho Việt Nam. Chưa có cách nào trả lui, ông cho làm chùa ở làng mình lấy tên là Chùa An Nam, Thiền sư Huyền Quang, để phụng thờ. Chùa rất linh ứng khi con cháu cầu đảo.

Ðến khoảng năm 1522 – 1558, tức là hơn một trăm năm sau, Tô Xuyên Hầu Lê Quang Bí, triều Lê, đi sứ sang Tàu. Ðến năm 1569, mười chín năm sau, mới trở về nước. Cháu bốn đời của Hoàng Phúc là Hoàng Thừa Tổ lại nằm mơ thấy sư nhắc chuyện trả sách đúng theo lời tổ phụ lưu truyền. Hoàng Thừa Tổ tìm đến tiễn sứ và trả sách Tổ Gia Thực Lục để sứ đem về.

Trong sách này trang cuối ghi rõ Huyền Quang được phong là “Trúc Lâm thiền sư đệ tam đại, đặc phong tự pháp Huyền Quang tôn giả”.

Căn cứ trên Tổ Gia Thực Lục, vào thế kỷ 18 Ngô Thời Nhiệm đã viết nên tác phẩm “Tam Tổ Thực Lục”. Từ đó chính thức thừa nhận ba tổ của Trúc Lâm Thiền phái là Ðiều Ngự Trần Nhân Tông, Pháp Loa và Huyền Quang. Bản thân Ngô Thời Nhiệm, một trí thức hàng đầu, một sử gia lừng lẫy của Việt Nam theo giúp vua Quang Trung, cuối đời cũng vào Trúc Lâm tu học, lấy pháp danh là Hải Lượng. Tự xưng là “Trúc Lâm đệ tứ tôn”.

Theo bước Nhân Tông.

Sư tên là Lý Ðạo Tải, cha thuộc dòng dõi quan liêu. Khác với Hiện Quang và Pháp Loa dung mạo tuấn tú, Huyền Quang hình dung kỳ dị (nói gọn là xấu trai) nhưng rất đỗi thông minh. Mới 21 tuổi đã thi đậu trạng nguyên, được bổ làm quan ở Hàn Lâm Viện và đi sứ Trung Hoa. Có nơi thì nói là tiếp sứ.

Ông nổi tiếng về tài văn thơ khi ứng xử nên được nể phục. Không những những người giàu sang, thượng quan triều đình đòi gả con, mà An Sinh Vương (Thân sinh của Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn) cũng đòi gả cháu là công chúa Liễu Nữ. Ông từ chối nhất định sống độc thân.

Một hôm theo vua Trần Anh Tông đến chùa Vĩnh Nghiêm nghe Thiền sư Pháp Loa thuyết pháp, ông giác ngộ. Từ quan xuất gia theo hầu Ðiều Ngự và Pháp Loa với pháp hiệu Huyền Quang do chính thượng hoàng đặt cho. Kể từ đó cho đến khi Ðiều Ngự mất, ba thấy trò cùng nhau đi khắp nơi để truyền pháp cho đại chúng.

Lúc gặp Pháp Loa, ông bước qua tuổi năm mươi, tuổi để biết trời cho được gì – ngũ thập tri thiên mệnh. Với Pháp Loa, so về tuổi tác ông vào hàng cha chú. Về học vấn, văn thơ thế tục thì cũng vượt xa. Sau cùng về từng trải và kinh nghiệm đời thì khỏi cần nói đến. Thế mà chỉ nghe Pháp Loa giảng kinh, ông bỗng tỉnh thức bước theo con đường tìm giác ngộ. Pháp Loa quả thật là một thiền sư xuất chúng.

Sư mất tại Côn sơn ngày 23 tháng Giêng năm Giáp Tuất. Thọ 80 tuổi.

Mặc áo Bụt ở với ma.

Sử thần Ngô Thời Sĩ nhận xét về Huyền Quang: “Cuộc đời của sư đạm bạc giản dị đơn sơ”. Khi trú trì ờ chùa Hoa Yên (1) kế tục Pháp Loa, hàng nghìn tăng ni theo học. Ngoài việc in kinh, lập chùa, sư nổi tiếng nhân đức vì việc làm bố thí. Từ thượng quan đến cùng đinh dân dã đều ngưỡng mộ đạo hạnh của sư, không ai nghi ngờ. Chỉ trừ một người: Trần Anh Tông.

Chùa Hoa Yên (núi Yên Tử)
Nguồn: i152.photobucket.com
Nếu những việc khác trong sự nghiệp trị nước, vua được cho là sáng nên được liệt vào hàng minh quân. Nhưng có nhiều việc làm, đặc biệt cho cung phi vào núi dụ dỗ để thử Huyền Quang lúc sư đã 60 tuổi thì rõ ràng ông có hành động ấu trĩ nông nổi của một u quân. Một dạng thức bệnh tâm lý.

Về nhà Trần, các nhà sử học cho rằng một trong những điều rất hay là chế độ vua cha nhường ngôi cho con, lui về làm thượng hoàng. Như vậy vua trẻ có thời gian thực tập công việc trị nước dưới sự cố vấn, giám sát và giáo dục nghiêm khắc của vua cha. Nếu không có việc này thì có lẽ nhà Trần đã nhiều phen mất ngôi. Một trong những ví dụ là trường hợp Trần Anh Tông.

Lúc đã lên ngôi, là vua lãnh đạo nước, Trần Anh Tông vẫn còn nhiều thói hư và việc làm bất xứng.

Việc thứ nhất, đêm đêm cùng đám hầu cận, vua lẻn khỏi cung điện đi chơi la cà cho tới sáng. Có hôm bị côn đồ ném đá lủng đầu chảy máu. Nhờ đám lính hô lên “Nhà vua đấy!” nên côn đồ bỏ chạy. Thoát nạn, vua mang đầu máu về cung. Thượng hoàng thấy hỏi... lắc đầu chặc lưỡi.

Việc thứ hai, Thượng Hoàng ở phủ Thiên Trường về cung để “kiểm tra bất thần” không thấy vua con ra nghênh đón. Chờ đến bữa cơm dọn ra, vua cũng biệt tăm. Hỏi ra mới biết vua uống rượu quá say ngủ mê mệt, đánh thức cũng không tỉnh lại được. Thượng hoàng giận lắm quay về đã muốn phế bỏ, cho lệnh các quan hôm sau đến “trình diện”. Khi tỉnh rượu nghe nói, vua bủn rủn tay chân, không kịp đem theo quân hầu, vừa đi vừa chạy đến lạy cha xin tạ tội. Trên đường đi, bối rối suy nghĩ chưa biết phải ăn nói giải thích làm sao với thượng hoàng thì gặp học sinh thất nghiệp Ðoàn Nhử Hài đang đi lất phất. Vua nói qua chuyện mình, Nhử Hài phóng bút viết lời trần tình. Vua cho đi theo và đẩy đi trước đến quỳ gối đội đầu dâng sớ. Thượng hoàng không tiếp. Trời bỗng mưa to gió lớn, Nhử Hài đánh nước lỳ, tiếp tục quỳ.

Thượng Hoàng vốn là Phật sống, động lòng phải tiếp đọc. Ðọc tờ biểu xong hết giận, gọi vua vào quở trách và hỏi tác giả của bài văn. Vua thành thật khai báo. Thượng hoàng biết Nhử Hài là kẻ có tài, từ đó trọng dụng.

Vua thoát tội bị phế truất, phong ngay cho vị cứu tinh non choẹt mới 20 tuổi, miệng còn hôi sữa làm Ngự Sử Trung Tán và từ đó trở thành một cận thần thân tín và đảm nhận nhiều trọng trách, rạng rỡ lưu danh. Vua ăn năn và thề bỏ rượu.

Miệng còn hôi sữa là chữ do các quan trong triều nhạo báng Nhử Hài. Lấy theo câu “khẩu tồn nhũ xứ” mà vua Hán Cao Tổ chê Bá Trực, tướng của Ngụy là trẻ con.

Việc thứ ba, tổ tiên nhà Trần vốn là người Phúc Kiến Trung quốc sang Việt Nam chuyên nghề đánh cá, vì thế có cổ tục xâm mình. Tục này xưa thì rất phổ biến trong nhân gian sau này không còn, chỉ còn lưu truyền trong dòng dõi hoàng tộc nhà Trần. Tất cả vua kế nghiệp đều xâm hình rồng trên bắp đùi. Hôm Thượng Hoàng đến để chứng kiến việc này thì vua Trần Anh Tông né đi chỗ khác, Thượng Hoàng biết ý lờ luôn (hay Thượng hoàng đã muốn dẹp từ lâu mà chưa có cớ). Kể từ đó tục này được bãi bỏ.

Chính sử sau này ca tụng vua Trần Anh Tôn đã có một hành động cách mạng cải cách hủ tục, nhưng nên coi lại. Vua vốn ham đi chơi đêm bên ngoài nên giấu giếm tông tích cho dễ bề trác táng. Có lần đã bị ném đá bể đầu may chúng biết là vua nếu không thì đã vỡ sọ. Bằng lòng cho xâm hình rồng trên bắp đùi thì chốn ăn chơi khi trần truồng làm thế nào che dấu tông tích mình là vua. Vì thế Trần Anh Tông phải né cũng là điều dễ hiểu.

Việc thứ tư, Trần Anh Tông dự phần trong việc làm cho Phật giáo thời cuối Trần đi lệch con đường chính đạo để nhuốm nhiều yếu tố mê tín dị đoan. Anh Tông cho phép đạo sĩ Tồn Ðạo từ Trung Quốc đến lưu trú và hành nghề phù thuật. Phù thủy, phù chú, cầu đảo... bắt đầu từ đây.

Lại nữa, một tăng sĩ Lạt Ma Giáo người Hồ (Tây Tạng?) tên là Du Chi Bà Lam với nhiều phép thuật đã đến và phổ biến bùa chú huyền bí mê tín, áp dụng lệch lạc mật tông. Ông được vua Trần Anh Tông ưu đãi, ở lại Thăng Long và chết tại đây. Tại sao ông được nâng đỡ như vậy? Ðơn giản, Vua thấy con gái của ông thầy Tây Tạng này là Da La Thanh đẹp nên sung vào hậu cung!

Việc tệ nhất là sai cung nữ thị Bích vào chùa trong núi sâu Yên Tử dụ dỗ ngài Huyền Quang.

Trần Anh Tông là một vị vua giỏi nhưng từ thuở trẻ đã ham mê tửu và sau này đã bỏ, nhưng ham mê sắc dục thì đến chết chắc cũng không chừa. Anh Tông thấy một Huyền Quang lúc trẻ có tài có chức trọng, lại một mực khước từ xa lánh mọi quyến rũ của nữ giới, kể cả công chúa, vào chùa đi tu thì khó tin được, cho là chẳng qua là chưa gặp người gặp cảnh. Huyền Quang hay Anh Tông đều là chúng sinh như nhau. Phải đánh đổ thần tượng để cho mình không còn mặc cảm Bụt và ma.

Trần Anh Tông ban cho Huyền Quang vàng có dấu ấn, sai thị Bích vào chùa tu để quyến rũ sư cụ Huyền Quang lúc này đã 60 tuổi để lấy vàng này đem về. Thị Bích thấy ngài đạo hạnh trang nghiêm tôn kính không thi hành mưu kế được, về tay không thì đắc tội với vua đành khóc lóc kể lể gia cảnh lâm nguy. Cha là tri huyện thâu thuế bị cướp nếu không bù lại sẽ bị hành tội. Nghe lời bàn của tăng ni, sư đem cho vàng. Thị Bích đem về khoe với vua đã thành công mỹ nhân kế. Nhưng Anh Tông sau giây phút nông nổi đã hối hận. Khi mọi việc sáng tỏ, vua mở hội mời sư về làm lễ và tạ tội.

Thiền sư Hiện quang trước đây vì bị nghi oan phải vào núi tu. Huyền Quang đang tu trong núi, vua và thị Bích mưu đem oan tới, sư chạy đi đâu?

Sư chưa hề biện bạch, như lời thơ của sư viết:


“Tay cầm dùi mõ tay nâng sáo.
Thiên hạ cười ta cứ mặc tình.
Thủ bả suy thương hòa thái thác.
Ðồ gia nhân tiếu lão tăng mang”.


Nhưng mãi gần năm trăm sau, năm Tân Mùi (1751), dưới triều Lê, chánh tiến sĩ đốc trấn Ngô Thì Sĩ, nhà trí thức, người viết và phân tích sử sắc bén đã soạn lời giải thay cho sư mang tựa đề “Huyền Quang hành giải”. Xin trích một vài luận cứ ngắn.

“Việc làm ra mà mọi người giống nhau, nếu có người khác liền nghi. Còn lời nói ra mà mọi người không giống nhau, nếu có người chủ trì thì tin”.

“Nay tôi sống cách xa sư không biết mấy trăm năm. Nghĩ đến việc giải quyết những nghi ngờ do miệng ngoa truyền của thế tục há không thể đem gia phổ, thi ca của sư để làm công án ư?”

“Khí chất núi rừng khói ráng thể hiện trong ngôn từ. Con người đạm bạc giản dị đơn sơ, tưởng cũng có thể thấy được. Thì đâu có cái chuyện nói năng không gốc gác như thế tục ngoa truyền?”

“Sự việc của sư đã rõ ràng, thì chuyện mâm tỏi thành đồ chay trở nên vớ vẩn. Nhà vắng đem ra mà xét lại, thì có thể nói rằng: vua Trần nhiều lần sai thử sư mà sư không thể phạm...”


© DCVOnline


DCVOnline: (1) Chùa Hoa Yên thường gọi là chùa Cả, tọa lạc trên núi Yên Tử, ở độ cao 516m. Theo sách Từ điển di tích văn hóa Việt Nam (Hà Nội, 1993), chùa nguyên tên là Vân Yên, do Thiền sư Hiện Quang dựng vào cuối thời Lý. Kế tiếp là Thiền sư Đạo Viên, Thiền sư Đại Đăng, Thiền sư Tiêu Diêu, Thiền sư Huệ Tuệ, Trúc Lâm Đại sĩ tức Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông (1299) v.v... Điều Ngự Giác Hoàng cho mở chùa Vân Yên to rộng, tả hữu dựng viện Phù Đồ, lầu chuông trống, nhà dưỡng tăng, nhà khách, dưới sườn núi dựng nhà cửa suốt đến xứ Thanh Lương. Tăng đồ khắp nơi đến nghe giảng yếu chỉ Thiền Tông rất đông. Chùa Vân Yên trở thành trung tâm Phật giáo thời bấy giờ. Đến khoảng niên hiệu Hồng Đức (1470-1497), Vua Lê Thánh Tông lên thăm chùa, thấy cảnh hoa nở đầy sân, bèn cho đổi tên là Hoa Yên. Ngôi chùa hiện nay được xây dựng nhỏ. Trước chùa có Huệ Quang Kim tháp xây năm 1310 an táng xá-lợi Trần Nhân Tông và hơn 40 tháp lớn nhỏ khác, đều là tháp cổ đời Trần. (Nguồn: www.thuvienhoasen.org)

Yên Tử – nẻo về tâm (phần kết)

Ninh Hạ


Chùa Một Mái

Một ngôi chùa? Trong hơi thở dập dồn, tôi ngẩn người. Chùa chỉ là một hốc núi nhỏ hẹp, một mái ngói đủ che. Ba bề vách núi, rễ cây, thân cây và rêu xanh phủ tràn mái ngói. Phía trước chùa được che chắn bởi vách gỗ sơn đỏ phai màu, ọp ẹp.

Chùa nằm ngay trên vực núi, lối vào cửa nhỏ có rào chắn rệu rạo để ngăn cách với vực sâu. Không gian chùa chỉ khoảng hơn một thước rộng và sáu thước dài. Trần núi chạm đầu, vừa đủ chỗ cho bàn thờ có hàng chữ Việt “Thường Trú Tam Bảo”.

Bên phải thờ tượng Tam tổ, theo lời sư cô, đây là những tượng xưa nhất còn lại. Tôi đếm được năm tượng nhỏ chưa đầy nửa thước. Ngoài ba Tổ, không biết các tượng kia là ai. Một tượng mặc phẩm phục triều đình. Ở đây tượng bằng đá, tróc sơn, trắng vàng loang lổ nhưng nét mặt lại rất tự nhiên gần gũi. Bát hương, chân đèn để lộn xộn trên bệ thờ thấp, tất cả đều bằng đá, bụi và tàn hương phủ bám đầy.

Cạnh bàn thờ Tổ là một vũng nước trong veo từ vách núi rỉ ra. Theo lời sư cô, đây chính là động thất mà vua thiền định. Sư cô chỉ lên trần núi thấp chạm đầu có một lỗ tròn nhỏ bằng đồng xu, nói rằng hàng ngày từ đây gạo từ trời rơi ra đủ cho ngài dùng một ngày. Âu cũng chỉ là truyền thuyết dân gian. Vua dù có đi tu thì chắc cũng không phải lo âu về ẩm thực. Ðây cũng là nơi trên suốt lộ trình Yên Tử tôi gặp ni sư, được chuyện trò và trao đổi. Những nơi khác đều là các nhân viên trai trẻ mặc thường phục, ngồi nhâm nhi trà nước, thuốc lá phì phèo, nhìn du khách và người thăm viếng như kẻ qua đường.

Có phải chính tại đây trong hốc núi lạnh, bảy trăm năm trước Ðiều Ngự Giác Hoàng từ bỏ cung vàng điện ngọc, thiền định khổ hạnh tu hành. Trong thoáng chốc, một niềm xúc động thiêng liêng tràn ngập.

Chùa Bảo Sái

Ni sư tiễn tôi trên bực thang cấp. Chỉ hơn nửa cây số trên dốc đứng đến Bảo Sái mà khách hành hương nhiều người bỏ cuộc quay về, trong đó suýt có tôi khi đã lên núi giữa trưa hè nóng rát. Nếu khởi hành từ sáng sớm và có nhiều bạn đồng hành mà lại đồng điệu, vào những ngày xuân, thu khí trời mát mẻ thì đường đi sẽ tới... nhẹ nhàng hơn.

Bảo Sái là ngôi chùa xưa nhất của Yên Tử cũng là nơi tôi khá thất vọng trong chuyến hành hương này. Vị trí chùa rất đẹp, dựa lưng vào vách đá. Chùa là một sự kết hợp vô duyên tân cổ. Ðiện thờ tối tăm. Câu đối, cửa chùa chạm trổ công phu lâu ngày không sơn quét bạc phếch. Ghế bàn lộn xộn. Dọc mái chùa một dãy đèn lồng đỏ choét như ở các tửu lầu bên Tàu treo lẫn với cờ Phật giáo.

Bên hông chùa là một động núi lớn nhìn xuống cây rừng và thung lũng phía xa. Cảnh trí tuyệt vời, ngồi ở đây dăm ba phút thì mệt nhọc và ưu phiền cũng sẽ tan nhanh. Nhưng thật đáng tiếc và rất chướng mắt khi trong khung cảnh thiên nhiên núi rừng đó người ta đã cho đặt một tượng Phật nằm có rào chắn bao quanh. Trên vách núi rêu phong treo hai chim phượng và bức hoành phi lạc điệu. Tất cả bằng đá xám như loại đá chùa Non Nước – Quảng Nam.

Gần đó, tại địa điểm đẹp nhất trên mỏm núi một tượng Phật Bà Quan Âm cũng bằng đá xám, trên vai khoác chiếc áo choàng có kim tuyến màu mè như thường thấy trong tuồng cải lương hay phim chưởng. Màu sắc và hình tượng của những “sáng kiến” này làm hỏng cả một vùng di sản. Tất cả phản ảnh trình độ và ý thức rất hạn chế của người có trách nhiệm bảo tồn hay muốn tân tạo.

Cổng trời – An Kỳ Sinh tượng đá

Theo sơ đồ chỉ dẫn, nếu từ Bảo Sái rẽ về tây trên đường ngang khoảng 184 thước sẽ đến chùa Vân Tiêu. Tôi không đến đó mà tiếp tục đi thẳng trên đường dốc, trèo qua những tảng đá cao – những chướng ngại cho người không đủ sức và lớn tuổi.

Gần tới đỉnh, gió càng lúc càng mạnh. Ðây là Cổng Trời. Trước mặt tôi bỗng hiện ra một tảng đá thiên tạo rất cao, đứng sừng sững in hình trên sườn núi. Ðá có hình như một đạo sĩ đang nhìn xuống quần sinh, vũ trụ. Ðó là tượng An Kỳ Sinh (còn gọi là Yên Kỳ Sinh) một nhân vật lịch sử và huyền thoại của Trung Hoa trên linh sơn đất Việt.

Trời còn sớm, đường tuy gian nan nhưng không còn xa, tôi tạm dừng chân bên tượng và nghĩ về nhân vật kỳ thú này.

Theo tương truyền Yên Kỳ Sinh đến tu tiên trên ngọn Tử Tiêu. Tên núi ghép với tên ông nên có tên gọi là Yên Tử. Chắc chắn ông không phải là một nhà sư như nhiều sách nhắc tới mà là một đạo sĩ luyện thuốc trường sinh. Gần tượng có động Dược am và Thung am (am thuốc và am luyện thuốc). Ông đến đây lúc nào? Ngoài tượng đá rêu phong trước mặt và hai am, dấu tích huyền thoại tưởng tượng của dân gian, có di tích hay sử sách nào ghi chép về ông?

Tương truyền Yên Kỳ Sinh đắc đạo ở đây. Vậy thì ông đã thành Chân Nhân hay Tiên Ông bất tử, còn dạo quanh đâu đó trên núi chăng? Có điều, Trung Quốc nổi tiếng với vô số núi thiêng như Hoằng Sơn, Thiên Thai, Nga Mi, Vũ Ðang, Ngũ Nhạc... sao ông không ở đó mà đến Yên Tử. Quả thật Yên Tử của đất Việt phải là chốn linh sơn. Bởi thế đối với chúng ta, An Kỳ Sinh là một nhân vật huyền thoại, thần thánh dân gian, nhưng với Trung Quốc thì đó lại là một nhân vật có thật.

Sử chép đời Tần Thủy Hoàng (201–206 BC) đạo sĩ An Kỳ Sinh đã tu tiên luyện thuốc trường sinh tại Phổ Ðà Sơn (thuộc tỉnh Triết Giang, nơi đây bây giờ là trung tâm du lịch và hành hương nổi tiếng. Hàng triệu người đến để chiêm bái tượng Quan Âm linh ứng cao 33 thước lồng lộng vượt trên rừng tử trúc đỏ rực. Ở đây còn có tảng đá để lại dấu chân của Phật Bà “Quan Âm khiêu”). Ông đã được Tần Thủy Hoàng triệu về cung và chuyện trò ba ngày, ba đêm.

Đường lên chùa Đồng
Nguồn: thuvienhoasen.org

Từ chối quan phẩm và không ở lại triều đình, ông ra đi và hẹn Tần Thủy Hoàng ngàn năm sau tìm gặp trên một đảo xa. Tần Thủy Hoàng thu giang sơn về một cõi, đặt mình ngang hàng với Tam Hoàng Ngũ Ðế, những thánh vương Trung Hoa thời lập nước, xưng là Hoàng Ðế, hiệu là Thủy Hoàng, tức là Hoàng Ðế đầu tiên. Ông muốn cho con cháu sẽ thay nhau kế nghiệp đến muôn đời, lấy danh hiệu Nhị Thế, Tam Thế... cho đến Vạn thế. Riêng ông thì muốn trở thành Chân Nhân, tiên bất tử, nên ra sức cho người lặn lội tìm thuốc trường sinh, hay cây “chi” là thứ thuốc lạ. Nhà vua cho Từ Sinh và Lư Sinh đi tìm An Kỳ Sinh.

Biển rộng sóng lớn không gặp được đạo sĩ, họ trốn đi luôn không về. Thủy Hoàng trút giận trên đầu Đạo sĩ và Nho sĩ, chôn sống 460 người ở Hàm Dương. (Nếu lúc đó biết An Kỳ Sinh đang ở Yên Tử thì Tần Thủy Hoàng đã tìm được và có thuốc sống cho tới bây giờ. Nếu vậy thì Mao Trạch Ðông đâu có!

Không cải được số trời, Tần Thủy Hoàng chết bệnh, chết yểu trên đường kinh lý. Xác phải lén che dấu đem về Hàm Dương. Hai con lên thay tàn ác như cha. Cuối cùng nhà Tần chỉ tồn tại 14 năm. Vua, đại thần đều hại nhau chết thảm thiết. Gieo ác gặp ác, luật nhân – quả rành rành.

Ðường đi đã tới: Chùa Ðồng.

Tượng An Kỳ Sinh trơ gan cùng tuế nguyệt ở lại sau lưng.

Lại leo lại trèo, có khi gần như bò trên đá núi. Qua bảy trăm thước, khách hành hương khoan khoái dừng chân trên đỉnh Yên Tử, hít thở không khí trong lành, phóng mắt nhìn trời đất bao la. Tỉnh Quảng Ninh rộng lớn nhìn thấy xa xa. Gặp ngày nắng trong, vịnh Hạ long thấp thoáng cuối chân trời.

Khách vào Thiên Trúc Tự.

ượng đá Anh Kỳ Sinh
Nguồn: thuvienhoasen.org

Chùa nằm trên đỉnh cao nhất của Yên Tử – 1068 thước trên mực nước biển. Ðể đến đây người đi đã vất vả, kỳ thú vượt đường núi dài ba cây số rưỡi, ba lần chiều cao của núi. Chùa Thiên Trúc chỉ là một chùa rất nhỏ được đúc bằng đồng nên gọi là chùa Ðồng.

Chùa dựng dưới triều Lê (1428–1527). Bão tố đã tàn phá chùa vào năm 1740. Năm 1930 chùa được xây lại bằng xi măng trên nền chùa cũ. Năm 1993, một chùa bằng đồng mới nhỏ lại được dựng cạnh chùa xi măng. Khách hành hương lên đây lễ bái hai chùa trên cùng một đỉnh núi.

Khách lên từ xa đã thấy lấp lánh, chói lòa mái chùa mới như đóa sen trong nắng. Ðây là ngôi chùa mới tái tạo thay thế hai ngôi chùa hiện có do sự đóng góp của Phật tử trong và ngoài nước. Thầy Thích Thành Quyết là người chịu trách nhiệm công trình xây dựng. Công ty Xây dựng Mỹ thuật Hà Nội được ký hợp đồng thi công.

Cô Phạm Thị Mai Hoa, Giám đốc công ty cho biết khó khăn nhất của công trình là vận chuyển các khối vật liệu nặng hàng tấn lên đỉnh trên đường núi gần bốn cây số để lắp ráp.

Chùa chiếm diện tích 20 thước vuông với sức nặng của 70 tấn đồng. Kiến trúc của chùa, kể cả bề cao và chiều dài cũng như thiết trí trong ngoài đều theo đúng mô thức thời Trần. Ngày 19/02/2007 vừa qua, trên ba mươi ngàn Phật tử từ khắp miền đất nước và hải ngoại tụ hội từ đêm trước, không màng gió lạnh căm của núi rừng để cầu nguyện và chờ hôm sau dự lễ khánh thành Hộ thần nhập tượng và Khai quang yên vị.

“Hễ lên tới chùa Ðồng, tôi luôn cảm thấy an bình, giải hết mọi khổ đau và phiền muộn”, một Phật tử hành hương đã nói thay cho những ai có dịp về Yên Tử, đứng tĩnh lặng trước chùa Ðồng tưởng nhớ, tri ân Trúc Lâm Ðầu đà ngộ đạo ở đây hơn bảy thế kỷ trước. Người đã chỉ cho chúng sinh con đường giải thoát phiền đau khổ lụy, chỉ cho chúng sinh một nẻo về: Nẻo về Tâm.

Thắc mắc vẫn còn...

Rời Yên tử, tôi ngủ đêm tại Hạ Long với những thắc mắc còn vướng bận và theo tôi về tận miền Trung tây Hoa Kỳ.

Ngọa Vân Am ở đâu?

Khâm Ðịnh Việt Sử Thông Giám Cương Mục (Chính Biên – Quyển thứ 10) có ghi rõ:

“Thượng Hoàng (Trần Nhân Tông) sau khi xuất gia, lên ở trong am Ngọa Vân trên ngọn Tử Tiêu núi Yên Tử, tự hiệu là Trúc Lâm đại sĩ. Lúc Thiên Thụy Công chúa (chị ruột của Thượng Hoàng) bị bệnh nặng, Thượng Hoàng xuống núi để thăm, khi trở về núi, đem công việc sau khi mất dặn lại người thị giả (Vị tăng ở gần để sai phái) là Pháp Loa (sau kế vị là Tổ thứ hai), dặn xong thì mất. Pháp Loa dùng phép hỏa hóa...”.


Ở đây không nói rõ nhưng chỗ khác có ghi ngài cũng chết tại Ngọa Vân Am, nơi ngài tu, vào tháng 11 mùa đông năm Mậu Thân 1308, hưởng thọ 51 tuổi. Lạ lùng nhất, ngài viên tịch cùng ngày giờ như đã hẹn với chị. Ngọa Vân Am như thế tất phải là nơi linh thiêng nhất, nơi phải đến của bất cứ ai muốn về Yên Sơn cúng lạy Sơ Tổ. Thế nhưng, trên bản đồ du lịch và trên nhiều sách vở lục tìm, Ngọa Vân Am... tuyệt tích.

Lòng thảnh thơi

Không ngờ chỉ sau một thời gian ngắn kể từ ngày rời Yên Tử, hôm thứ hai 09/07/2007 qua Vietimes tôi mừng vui nhận được tài liệu hình ảnh rất quí giá loan báo về việc khám phá kho báu bị bỏ quên của danh sơn Yên Tử, trong đó có hình ảnh của Ngọa Vân Am và có bia ghi rõ tháp Phật Hoàng, nơi Phật Hoàng Trần Nhân Tông viên tịch.

Một tấm hình quí giá khác khẳng định mộ tháp này là nơi lưu giữ một phần xá lợi của Ðiều Ngự Giác Hoàng. Việc này giải tỏa cho tôi những thắc mắc tồn đọng. Đúng như sách sử đã ghi, sau khi hỏa hóa nhục thân Thượng Hoàng đã thu được 1000 xá lợi (xương không cháy còn lại) . Một phần đưa về Yên Tử, chính là ở đây. Một phần thờ ở Ðức Lăng. Những thông tin sau đây đều trích từ nguồn tin đã dẫn.

Từ nguồn tin của lâm tặc, thợ săn người địa phương, một nhóm cán bộ có khả năng leo rừng như... khỉ của Bảo tàng Bắc Giang đã khám phá ra hệ thống chùa, am, tháp, mộ, tượng, bia đá và cây cổ thụ được trồng trong di tích vô cùng quý giá trên dãy Yên Tử hùng vĩ và bí ẩn. Nằm giữa mây mù và rừng nguyên sinh hoang rậm, cả hệ thống thiền viện, am, chùa cổ hiện ra với tòa ngang dãy dọc, với ngôi tháp đá xanh bảy tầng nguyên vẹn, với di tích am Ngọa Vân.

Cả rừng mộ tháp bị nhồi bộc phá, bị khoét hang, khoét hầm hòng tìm bới cổ vật; cả hệ thống các cây vải, quýt, bưởi, nhãn, đại, thông được trồng từ bảy trăm năm trước bị đánh gốc xẻ thịt.

Những phát hiện trên đây đã gây sửng sốt trong giới khoa học (và xúc động cho tăng ni, Phật tử). Sau hàng thế kỷ bị lãng quên, giữa rừng già, con đường của các bậc chân tu đắc đạo đã được chính thức ghi nhận. Ðể có được khám phá kỳ diệu thiêng liêng – vẻ đẹp quyến rũ độc nhất vô nhị và cả nỗi đau bị tàn phá của hệ thống di sản này, nhóm phóng viên đã vất vả 4 ngày đi bộ ròng rã và 3 đêm ngủ giữa rừng.

Những người khám phá đã chọn đúng con đường chinh phục: sườn tây Yên tử đi từ tỉnh Bắc Giang, khác hẳn con đường bao nhiêu chục năm nay thường đi từ Quảng Ninh. Như vậy, trong tương lai nếu Bắc giang khai thác du lịch thì danh sơn Yên Tử có thể thuộc về cả hai tỉnh Bắc Giang hay Quảng Ninh, tùy thuộc đường lên núi theo sườn núi phía tây hay phía đông bắc.

Hẹn một ngày về

Tôi đang bị rừng nguyên sinh và các bãi đá kỳ dị, những di tích tăng tổ lâu ngày lãng quên của sườn tây quyến rũ. Hẹn với lòng, lần này sẽ đốt nén hương trầm nơi ngài mất: Ngọa Vân Am. Một nén trên mộ bia Phật Hoàng, nơi xá lợi của ngài, phần xương cốt của ngài, hơn bảy thế kỷ trôi qua nằm gắn bó trong lòng đất Việt.

Những nhà khảo cổ, Phật học và bảo tồn di sản dân tộc trong ngoài nước: Yên Tử đang chờ!
Tham khảo:
–Khâm Ðịnh Việt Sử Thông Giám Cương Mục, Viện Sử Học dịch. Hà nội 1998
–Ðại Việt Sử Lược. Khuyết danh, Nguyễn Gia Tường dịch. TpHCM 1993
–Việt Sử Tiêu Án. Ngô Thời Sĩ, Văn Hóa Á Châu dịch. Saigon 1960
–Sử Trung Quốc. Nguyễn Hiến Lê, TpHCM 2006
–Sử Ký Tư Mã Thiên, Nguyễn Hiến Lê và Giản Chi dịch, Saigon 1968
–Những Ngôi Chùa Danh Tiếng – Nguyễn Quảng Tuân, Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam, 1990
–Mùi Trầm Hương – Nguyễn Tường Bách, TpHCM 2002
–Tạp Chí Hoa Sen số 59, California 2007
–Trang Mạng: Thiền Tông Việt Nam, Thư Viện Hoa Sen, ACSN.online Footprintsvietnam.com

Yên Tử – nẻo về tâm (phần 1)

Ninh Hạ


Ngàn vạn dặm tìm về Yên tử


Từ Hà nội theo hướng đông bắc, qua Hòn Gai, Uông Bí – phố quán bụi đen than mỏ – lần theo đường Mỏ Vàng Danh, qua chín suối mười đèo – chín khúc quanh của suối Giải Oan chảy băng qua đường đi, mười dốc đường đi qua khe núi hẹp, mùa hạ suối nước không sâu, chảy róc rách theo lối đi – theo tiếng suối, tiếng chim, tiếng xào xạc của cây rừng sẽ đến chùa Lân không xa chân núi Yên tử.

Từ nền cũ của ngôi chùa xưa, nay là Thiền viện Trúc Lâm quy mô hoành tráng, trên lưng núi cao lồng lộng, nhìn về hướng đông nam là Hà nội với khoảng cách là 115 cây số. Sau khi lễ Phật, bái Tăng Tổ, lần theo bực cấp dốc dài xuống núi, tôi khởi đầu hành trình chiêm bái vùng địa linh đất tổ.

Chùa Long Động, Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử
Nơi này hơn bảy trăm năm trước, nhà vua lỗi lạc Trần Nhân Tông sau 14 năm tại vị từ 1279 đến 1293 và năm năm làm Thái Thượng Hoàng đã truyền ngôi cho con là Trần Anh Tông và đến tu hành 8 năm, đắc đạo, hoằng pháp và thị tịch.

Nơi cội nguồn của thiền phái hồn tộc Việt. Nơi ba nhánh thiền tông Việt nam, Tì ni đa Lưu chi (Vinitaruci), Vô Ngôn Thông, Thảo Ðường hợp chung thành một dòng: Thiền Trúc Lâm Yên Tử mà Sơ Tổ là Trúc Lâm Ðầu Ðà, Ðiều Ngự Giác Hoàng. Từ đó, Yên Tử Việt Nam với Trần Nhân Tông, núi Linh Thứu Ấn Ðộ với Ðại Ca Diếp và núi Tung Sơn Trung Quốc với Tổ Bồ đề Ðạt Ma là ba núi thiêng mạch nguồn Thiền tông Phật Giáo.

Từ chân núi cho đến đỉnh cao, khách hành hương vất vả theo bước thiền hành của chư tổ. Thăm chùa cũ am xưa, nhớ về những thánh nhân, tăng tổ, vua quan, dân dã đã ở đây, ghé qua đây hay đang yên nghỉ trong lòng những mộ tháp bao năm hưng phế.

Lại nghĩ về hai triều Lý, Trần. Ðặc biệt hai nhà vua lừng lẫy Lý Thái Tổ và Trần Nhân Tông. Một người từ bỏ chốn thiền môn thanh đạm, bước vào triều đình xây nghiệp lớn và tại vị cho đến cuối đời. Một người từ ngôi cao hiển hách, quyền uy bậc nhất, đánh bại xâm lược Nguyên, Mông, giữ nước oai dũng lạ thường, rũ bỏ quyền lực và phú quý cung đình bước vào chốn thiền môn sơn cao núi thẳm, quyết chí tu trì độ chúng sinh.

Chùa cũ, am xưa.

Lên Yên Tử, khách hành hương hay vãn cảnh ngày nay có thể lựa chọn lộ trình tùy theo sức khỏe, lòng tin Phật và vọng Tổ. Nói như vậy vì tôi vốn có sức khỏe, cũng đã đi nhiều nơi thăm nhiều chỗ. Thế nhưng trên ngọn Yên tử này, trèo chưa tới đỉnh cũng đã đuối mệt muốn bỏ cuộc. Nằm sải trên tảng đá lớn cheo leo, chợt nghe tiếng xôn xao nói cười từ trên dốc đỉnh. Nghe tưởng rất gần mà xa vì không gian rất gần mà lối đi thì xa. Một lúc khá lâu, qua khúc quanh một tốp người đi xuống, trẻ già có đủ.

Một cụ bà gầy nhom cười toe, miệng móm chẳng còn mấy cái răng. “Gắng lên em. Niệm Phật là tới liền hà!”. Chắc cụ đã thấy nét mặt và đoán ra tâm trạng của tôi. “Qua (tôi) đây 74 tuổi rồi mà còn leo tới được. Qua từ Châu đốc theo bà con ra đây lạy Tổ, lạy Phật. Tháng trước qua lên lễ chùa Bà Ðen ở Tây ninh. Còn sức đi được ngày nào thì đi”. Móm mém cười, thở mệt, bà chống gậy lần mò xuống núi. Nhìn cụ bà tôi như được tiếp hơi, đường dốc núi thẳng dựng chắn ngang trước mặt chẳng còn đáng ngại.

Từ năm 2002, khách thăm Yên Tử có thể đi cáp treo rút ngắn một phần đoạn đường dốc để đến chùa Hoa Yên, rồi từ đây leo bộ lên cao. Cáp treo có hai ga, ga Dưới và ga Trên có kiến trúc lớn và đẹp. Ga dưới có quán ăn chay, mặn và nơi bán quà lưu niệm, phòng hướng dẫn du khách. Khâu tổ chức khá chu đáo, trật tự, không có cảnh níu kéo nài nỉ bán mua, chụp hình lưu niệm như hầu hết các nơi du lịch trên đất Bắc. Ở ngoài nhìn vào nhà ga cứ tưởng là một ngôi chùa mới: mái cong, ngói đỏ, hoành phi, câu đối, cờ phướn màu mè…

Tuy nhiên, nếu men theo lối đi dọc sườn núi, tuy vất vả nhọc nhằn, có đoạn khá hiểm nguy nhưng lại thú vị biết bao, xúc động biết bao. Chiêm ngưỡng chùa am, lăng mộ, ngắm nhìn phong cảnh, rừng tiên, núi Phật. Núi cao ngất lẫn mây, rừng trùng điệp xanh, trúc tre, tùng bách, sứ đại cổ niên, dốc núi đá cuội tròn trơn, cheo leo, quanh co, thẳng dựng… Nơi nơi như còn vương dấu tích và huyền thoại của các Tổ sư Trúc Lâm.

Hàng trăm Chùa am bảo tháp của Yên Tử qua chiến tranh và phá hoại trộm của chỉ còn lại mươi chùa rải dọc sườn núi. Chùa Lân, chùa Giải Oan, chùa Hoa Yên, chùa Thiền Ðịnh, chùa Một Mái, chùa Bảo Ðài, chùa Bảo Sái, chùa Vân Tiêu. Tận cùng trên đỉnh non cao là chùa Ðồng. Chùa Vân Tiêu cũ nay cũng không còn, chỉ còn lại mấy mộ tháp.

Chùa Lân–Thiền viện Trúc Lâm

Chùa nằm trên đường dẫn tới núi Yên Tử. Chùa Lân còn có tên Long Ðộng Tự nơi vua Nhân Tông dừng bước trước khi lên núi. Qua ngưỡng cổng chùa này, ngài lên núi thiền định tu hành suốt tám năm và không rời khỏi núi trong năm năm đầu.

Xưa đây là ngôi chùa lớn. Năm 1299, vua cho xây cất rộng thêm để đủ chỗ làm nơi giảng kinh, truyền đạo. Trong chiến tranh kháng Pháp chùa bị cháy rụi, trở thành hoang phế. Khoảng năm 1976, sư cô Thích Nữ Ðàm Châu dựng lại ngôi chùa tạm đơn sơ để có nơi hương khói cúng vọng Phật, Tổ.

Cũng sau 1975, trong nam, Hòa thượng Thích Thanh Từ xây dựng Thiền Viện Trúc Lâm tại Ðà Lạt. Ðây là một ngôi chùa lớn đẹp, quy mô, đầy đủ tiện nghi nhất Việt Nam, nơi đào tạo các tăng ni theo thiền phái Trúc Lâm và cũng là một thắng cảnh nổi tiếng hiện nay của Ðà Lạt, thu hút du khách và Phật tử mọi quốc tịch đến viếng thăm, nghe kinh hay tu học.

Từ miền bắc, Ban Bảo Vệ Di Tích Yên Tử ở Quảng Ninh đã cho người vào tiếp xúc và mời thầy Thanh Từ ra Yên Tử hợp tác để xây dựng lại các ngôi chùa tổ lâu năm mục đổ.

Quan điểm hai bên có khác biệt lúc đầu. Phía chính quyền chỉ cho phép xây dựng lại chùa Lân cũng như tu bổ chùa cũ. Họ nghĩ đến nguồn thu nhập khai thác du lịch. Thầy Thanh Từ thì tâm nguyện muốn xây một thiền viện quy mô tại đó. Theo thầy, chùa chỉ là hình thức, thiền viện mới là nơi cần có để tăng ni tu theo đường lối Sơ Tổ Trúc Lâm, nơi lưu trữ kinh tạng được dịch, giảng và giải để quảng bá cho người tìm hiểu hay tu học.

“Nếu ngày nay chúng ta có chùa có tháp mà không có đường lối tu thì cái trông đợi của Phật tử không thể nào thỏa mãn. Cho nên chúng tôi mới xin lập thiền viện Trúc Lâm Yên Tử dưới chân núi”. Qua mấy năm ra vào thương lượng, tâm nguyện và điều mong mỏi của thầy Thanh Từ và Phật tử trong nam đã thành. Chính quyền chấp nhận đề nghị. Ngày 15 tháng 8, 2002 Chùa Lân – Thiền Viện Trúc Lâm được chính thức khởi công xây dựng lại và được khánh thành ngày 14/12/2002.

Ðứng trước cơ ngơi to lớn khó ai có thể tưởng tượng chùa được hoàn tất chỉ trong vòng bốn tháng. Qua cổng chùa tên đề “Danh Sơn Yên Tử, Thiền Phái Trúc Lâm”, ở cuối đường dốc cao là một tu viện sừng sững uy nghi, hiện đại nhưng vẫn giữ được nét đẹp truyền thống, nghệ thuật kiến trúc, đường nét điêu khắc và hoa văn theo phong cách cổ truyền.

Qua cổng tam quan là hai lầu chuông trống hai bên. Phật đường đơn giản, thoáng đãng, trang nghiêm. Theo gương sơ Tổ xưa dùng chữ nôm thay Hán, nay ở đây các hoành phi và câu đối đều bằng chữ quốc ngữ. Nhà khách với dãy bình nước lọc lớn đặt theo lối đi cho thập phương. Nội viện sau Phật đường cách biệt, tĩnh lặng cho tăng ni tu học. Vườn hoa, cây kiểng, mộ tháp hài hòa. Chùa tựa lưng núi, chung quanh núi rừng trùng điệp.

Dưới chân chùa có cả bãi đậu xe rộng mênh mông, bao quanh bởi những cây bằng lăng hoa tím, nhà vệ sinh công cộng sạch sẽ văn minh. Trong thiết kế, kiến trúc sư Phạm Hùng Sơn và các thầy đã có cái nhìn trước cho cả tương lai. Có thể nói đây là ngôi chùa lớn và hiện đại nhất của miền Bắc do tâm đạo và công của, nhất là trình độ mỹ thuật và kỹ thuật của Phật tử trong và ngoài nước đóng góp dưới sự chỉ đạo của thiền sư Thích Thanh Từ.

Chùa Giải Oan

Hãy ghé thăm chùa Giải Oan trước khi lần theo dòng suối cạn, trên con đường im mát giữa hai hàng cỗ tùng và thanh trúc mà tuổi đã quá bảy trăm năm để đến Kim Tháp và Hoa Yên cổ tự.

Cũng như các chùa khác, các chùa ở đây không lớn. Chùa Giải Oan ở ngay chân núi có tàng cổ thụ xanh mát. Đây là nơi có mộ tháp của vua Trần Anh Tông, người kế vị vua cha Trần Nhân Tông. Hai bên là bảo tháp của Tổ thứ hai Pháp Loa, và Tổ thứ ba Huyền Quang. Ðây có lẽ là tháp thờ.

Theo sử sách, Tổ Pháp Loa lúc chết để lại phó chúc nhục thể nhập tháp tại Thanh Mai Sơn, Côn Sơn. Tổ Huyền Quang cuối đời cũng qua tu tại Côn Sơn và viên tịch ở đó.

Nhân gian cho rằng chùa có tên Giải Oan để thờ các cung phi trầm mình xuống suối tuẫn tiết khi vua Trân Nhân Tông dứt khoát thoát tục lụy từ bỏ hoàng cung. Chuyện cũng khó tin vì suối thì cạn khó mà làm chết người. Sử chép, có nhiều cung phi đi theo khóc than khẩn cầu Thượng Hoàng thay đổi ý định, trở về hoàng cung. Ðến chân núi, ngài cho lệnh họ quay về, sống đời tự do. Ai muốn thì được cấp phát đất để trồng trọt sinh nhai quanh miền lân cận. Nếu có thì giờ chắc cũng dễ kiểm chứng điều này tại địa phương.

Có một điều có thể lý giải được. Là một vi vua bao lần xông pha trận mạc, mấy lần đánh đuổi Nguyên, Mông, Chiêm, Mán... chiến tranh dù là giữ nước hay chiếm nước, cũng làm cho vô số người mạng vong. Chết vì chiến tranh hẳn là những cái chết oan khiên chẳng ai chờ, chẳng ai muốn. Trước khi vào núi để tìm đường giác ngộ những người sống, có chăng vua Trần đã giải oan khiên cho nhũng linh hồn vong mạng, triệu thỉnh những oan hồn vất vưởng bụi bờ về chùa để nghe kinh, siêu sinh hóa kiếp.

Khu Tháp Tổ và chùa Hoa Yên

Thật xúc động khi rạp mình đảnh lễ trước bảo tháp của Ðiều Ngự Giác Hoàng. “Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật”, tức là chỉ thẳng tâm người, thấy tánh thành Phật. Từ Bồ Ðề Ðạt Ma cho đến Trúc Lâm Ðầu Ðà, chỉ một điểm tới, một nẻo về. Dưới chân núi kia, ngập lặn trong tham sân si cũng chỉ vì tâm mờ bụi phủ: được mất, hơn thua, tị hiềm, thù hận.

Lắng nghe:

“cư trần lạc đạo”
Nguồn: toquoc.gov.vn
Tuần này mà ngẫm
Ta lại xá ta.
Ðắc ý trong lòng
Cười riêng ha hả!
Công danh chẳng trọng,
phú quý chẳng màng;
Tần Hán xưa kia
Xem đà hèn hạ.
Yên bề phận khó,
kiếm chốn nương thân;
Khuất tịch non cao,
Náu mình sơn dã...”


(Ðắc Thú Lâm Tuyền Thành Ðạo Ca–Trần Nhân Tông).

Tiếng cười Thiền Tổ vang vọng núi rừng, dội vào lòng người. Bỗng nhiên phiền muộn cũng cuốn bay theo gió núi mây ngàn.

Ngôi tháp thiền tổ sáu tầng cao, đơn sơ, tường gạch bao quanh, khói hương nghi ngút. Quanh tường là những cây sứ lâu năm cành vươn qua bờ tường gạch mái ngói, bông trắng thơm nhẹ. Quanh quẩn bên ngoài Lăng Quy Ðức này rất nhiều tháp mộ to nhỏ khác nhau được giữ gìn sạch sẽ. Mộ tháp của chư tăng và hoàng tộc. Ðây là công đức xây dựng của Tổ Huệ Quang, người kế thừa Tổ Huyền Quang.

Trước kia muốn lên đây phải vượt qua đoạn đường vách núi cao. Từ ngày có cáp treo, ga Trên nằm ngay dưới chân khu Kim tháp, đoạn đường này không dốc lắm được xây bậc xi măng nên khách thăm cũng đỡ nhọc nhằn, giữ sức để đi đến nơi về đến chốn. Ðỉnh không xa mà đường còn vời vợi.

Ðường đi mỗi lúc mỗi khó. Bám theo hàng chục bậc cấp thì đến chùa Hoa Yên ở lưng chừng núi, một ngôi chùa to nhất Yên Tử nổi tiếng của Việt Nam và là một thắng cảnh được ca tụng trong thi văn. Trước đây chùa có tên Vân Yên, vua Lê Thánh Tôn đổi là Hoa Yên. Tên đó giữ cho đến bây giờ. Ðây cũng là nơi theo ý chỉ của Ðiều Ngự, Tổ thứ ba Huyền Quang trụ trì nhiều năm rồi giao cho sư đệ An Tâm, về Côn Sơn tiếp tục đường tu. Ngài là một nhà sư đa văn bác học, một văn nhân thi sĩ biệt tài.

Trước khi vào chùa, khách vãn cảnh có thể ngồi thư giãn bên cạnh gốc sứ đại già trên bảy trăm năm. Thân cây to lớn sần sùi, cành sứ lâu năm quấn lấy nhau rất lạ. Gốc cây quằn ngang vì không chịu nổi gánh nặng của ngọn cành được chống đỡ bằng khối xi măng hình non bộ. Không biết cây còn trụ được bao lâu.

Ðứng trên sân chùa nhìn núi rừng bát ngát những đêm trăng rằm hay những sáng rạng đông mùa hạ hoặc lúc mặt trời sắp lặn mỗi chiều… cảnh trí khó mà tả được.

Nguyễn Trãi đã đến đây và làm thơ:

Yên Sơn sơn thượng tối cao phong,
Tài ngũ canh sơ nhật chính hồng.
Vũ trụ nhãn cùng thương hải ngoại...

(Ngọn núi cao nhất ở trên núi Yên tử
Vừa đầu trống canh năm mặt trời đã đỏ rực
Trong vũ trụ, phóng mắt trông suốt ngoài biển xanh...)


Nguyễn Quảng Tuân dịch.

Thiền sư Huyền Quang đã có bài phú nôm nổi tiếng vịnh chùa. Ðọc mấy đoạn ngắn để thấy được thi vị và thiền vị danh lam.

Buông miền trần tục
Náu tới Hoa Yên
Chim thụy dõi tiếng ca chim thụy
Gió tiên đưa đòi bước thần tiên
Bầu đủng đỉnh giang hòa thế giới
Giày thong thả dạo khắp sơn xuyên....
.... Ðất tựa vàng lên
Cảnh bằng ngọc đúc
Mây năm thức che phủ đền Nghiêu
Non nghìn tầng quanh co đường thục...
... Chim óc bạn cắn hoa nâng cúng
Vượn bồng con kề cửa nghe kinh
Nương am vắng Bụt hiện từ bi, gió hiu hiu, mây nhè nhẹ
Kề song thưa thầy ngồi thiền định, trăng vằng vặc, núi xanh xanh...


(Phật giáo Việt Nam sơ lược – Nguyễn Lang)

Ðiện Phật cổ kính, tượng Phật chạm trổ công phu, bàn thờ, hoành phi và các tượng sơn son thiếp vàng. So với những chùa tôi đã đi qua trên miền Bắc, cách bố trí thờ phượng ở đây tương đối sạch, thoáng rộng, không luộm thuộm, bụi tro. Sau điện Phật là nhà thờ Tổ. Khách hành hương lại có dịp bái lạy tượng tam tổ trên bệ thờ bằng gạch cao chạm mái.

Theo sách sử truyền lại, sư Huyền Quang tinh thông đạo lý nên học đồ bốn phương nghe danh tụ hội về tham vấn thường xuyên không dưới ngàn người. Ðứng trên sân chùa giữa trưa hè nóng bỏng tôi thầm nghĩ đường núi gian nan, chùa tuy khá lớn nhưng với số lượng người như vậy làm sao chứa đủ?

Tạm biệt Hoa Yên tiếp tục lộ trình đến chùa Một Mái và Chùa Bảo Sái. Ðoạn đường chỉ gần một cây số mà quá đỗi cheo leo.

(còn tiếp…)

Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm

Khuôn viên dành cho những người đã khuất này nằm ở huyện Ba Vì, hầu hết diện tích "khu biệt thự" đã được đặt mua, "khu chung cư" chỉ còn 2.000 ngôi xây sẵn.
Cách trung tâm Hà Nội 80km, Công viên Vĩnh Hằng tọa lạc trên một ngọn đồi thuộc 2 xã Phú Sơn và Vật Lại, huyện Ba Vì, Hà Nội. Công viên được xây dựng và đưa vào phục vụ từ năm 2003 nhằm phục vụ nhu cầu an táng của người dân Hà Nội.
Theo thông tin từ ban quản lý Công viên Vĩnh Hằng thì đến nay, hầu hết diện tích của “Khu biệt thự” đã được mua hết, còn “khu chung cư” chỉ còn khoảng 2.000 ngôi xây sẵn.
Giá cho một ngôi mộ “chung cư” là 11,5 triệu đồng khi chôn cất chỉ thêm 2 triệu đồng nữa là hoàn thiện. Trong khi những “khu biệt thự” chỉ riêng tiền đất đã có giá tới vài trăm triệu đồng thậm chí cả tỷ đồng.
Xu hướng hiện nay của những khách hàng đến với Công viên Vĩnh Hằng là thường mua đất làm khu mộ gia đình và dòng họ vì theo họ những người đã khuất cũng có nhu cầu đoàn tụ với ông bà tổ tiên, tiện cho sự thăm viếng và tu sửa của con cháu.
Ở đây, nhiều ngôi mộ thiết kế khá hiện đại như khu biệt thự nhà vườn của người sống, có công viên, xích đu, cây cối được trồng rất đẹp mắt. Có nhiều khu mộ được xây dựng chi phí lên tới vài tỷ đồng trên diện thích rộng hàng trăm mét vuông.
Theo anh Hùng, một thợ xây ở Công viên Vĩnh Hằng thì năm nay nhiều dòng họ có xu hướng xây quần thể mộ bằng đá khối được chạm khắc tinh xảo có chi phí đắt gấp cả chục lần so với các khu mộ khác.
“Có vẻ đối với họ thì tiền không thành vấn đề, người ta chỉ thích phô trương là chính chứ hầu hết các khu mộ chỉ xây lên rồi để đấy chờ...” - anh Hùng nhận định.
Chiêm ngưỡng biệt thự người âm:

Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Một khu mộ được xây theo lối kiến trúc cổ Á Đông
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Cổng khu mộ xây bằng đá xanh nguyên khối.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
…người ta có thể sẽ nghĩ đó là phủ của một vị quan thời xưa
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Người và ngựa đá giống như lăng tẩm vua chúa ở Huế.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Bình phong theo phong cách Huế.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Một góc nhìn khác.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Một khu lăng mộ dòng họ có kiến trúc hiện đại.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Mọi thứ sạch sẽ mát mắt.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Khu mộ này hướng ra không gian thoáng đạt.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Những khu mộ có cả bàn ghế để thân nhân nghỉ ngơi khi đến viếng.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Mỗi khu mộ dáng vẻ riêng biệt nhưng tất cả đều đồ sộ, công phu.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Một ngôi mộ đang được xây theo hình dáng kim tự tháp Ai Cập.
Cận cảnh biệt thự tỷ phú cho người âm
Một khu mộ đang xây dựng hứa hẹn một quy mô đồ sộ không kém những khu đã xây.

Theo Bee

Mục sở thị sơn nữ tắm tiên và ‘mó nước thần’ giữa đại ngàn


Những sơn nữ lần lượt trút bỏ xiêm y để lộ làn da trắng ngần rồi từ từ ngâm mình dưới dòng nước. Tiếng cười đùa rổn rảng xôn xao cả núi rừng...

'Mó nước thần' giữa đại ngàn
Con đường vào bản Niềng, xã Mường Lèo, huyện Sốp Cộp, Sơn La ngoằn nghèo với những khúc cua bẻ gập tay áo, dốc dựng đứng và lổn nhổn đá sỏi gan trâu. Chính bởi đường đi lại khó khăn như thế, nên vùng đất miền biên viễn nghèo xơ xác.
“Mùa khô thì bụi bay mịt mùng, đường đi gập ghềnh, mùa mưa thì lầy lội tuyệt nhiên không đi lại được. Đường đi lại như thế nên dù người dân có cố gắng chăm chỉ làm nương làm rẫy thì nông sản cũng khó mà bán… Nên bao đời nay, nghèo vẫn hoàn nghèo…”, ông Lèo Văn Thuận, Bí thư Đảng Ủy xã Mường Lèo thở dài mở đầu câu chuyện.
Thế nhưng, theo lời ông Thuận, có lẽ bởi cuộc sống nghèo khổ như vậy nên thiên nhiên đã ưu ái ban cho Mường Lèo một môi trường sống thật trong lành. Cây cối tốt tươi và núi non hữu tình đẹp như bức tranh thủy mặc, và nhất là “mó nước thần” nằm ở giữa bản Niềng.

Mục sở thị sơn nữ tắm tiên và ‘mó nước thần’ giữa đại ngàn
Đời sống người dân còn khó khăn, nhưng thiên nhiên đã ban tặng Mường Lèo không khí trong lành, trù phú.

Ông Thuận bảo, không ai biết mó nước chảy từ đâu, cũng không ai hay nó có từ bao giờ, từ đời ông, đời cha của ông đã thấy rồi. Chỉ biết rằng, mó nước rỉ ra từ khe núi, chảy thành dòng quanh con suối uốn lượn ôm men theo bản Niềng và điều đặc biệt là nóng hôi hổi như ấm nước sôi dở.
Có người phỏng đoán hẳn nằm sâu trong núi rừng kia là miệng núi lửa, cũng có người bảo đấy là dòng nước tuôn chảy từ miệng con mãng xà phun lửa trong truyền thuyết… Chẳng ai dám chắc về nguồn gốc của nó nên người ta gọi chung mó nước đặc biệt ấy là “mó nước thần”.
Theo ông Thuận, sở dĩ dân bản tôn đây như dòng nước quý bởi họ truyền tai nhau rằng, thứ nước nóng hôi hổi nằm trong mó nước kia có thể chữa được bách bệnh.
“Người ta cho rằng, người ốm đau, người mang bệnh nặng chỉ cần ngâm mình dưới dòng nước là bệnh tình đã giảm đi nhiều phần. Thậm chí, các xã khác cũng lặn lội sang bản Niềng xin nước nóng về để chữa bệnh.
Chẳng biết thực hư tác dụng thế nào, nhưng chắc chắn rằng, các bệnh ngoài da thì cứ ngâm nước nóng ở đây là khỏi biến. Vì thế, giai bản Niềng cũng vạm vỡ hơn, khỏe hơn, gái bản Niềng cũng hây hây và đẹp hơn bản khác...
“Xưa, bao quanh mó nước này là rừng già. Người lên khai hoang mới phá đi làm nương, làm rẫy. Năm 1982, tôi vẫn còn chứng kiến cảnh hươu, nai, khỉ, trâu, bò… từng bầy từng đàn xuống mó uống nước. Mà lạ, con vật nào đã uống nước ở mó này thì nghiện như người ta say thuốc phiện. Chúng chẳng đi xa mà chỉ lảng vảng quanh mó nước và đêm đêm tìm xuống, đứng quanh mó nước để chơi đùa…
Nhưng khi con người phá trụi cả khu rừng bao quanh mó nước, động vật vì thế cũng mất dần. Hoặc bị săn bắn, hoặc bỏ đi nơi khác… Nghĩ lại tôi vẫn thấy tiếc vô cùng”, ông Thuận thở dài.
Mục sở thị sơn nữ tắm tiên
Và, cũng chính nhờ mó nước thần kỳ mà chúng tôi được mục sở thị cảnh sơn nữ tắm tiên, cảnh mà nhiều người ngỡ chỉ còn thấy trong ký ức.
Khi mặt trời vừa khuất dần sau đỉnh núi, những sơn nữ trở về từ nương rẫy quây quần bên mó nước nóng. Hàng chục sơn nữ bỏ công cụ lao động trên những tảng đá lớn, rồi hồn nhiên trút xiêm y, như thể là chốn không người. Các sơn nữ ngồi trên tảng đá, phơi làn da trắng ngần, khua chân dưới nước, nói cười rổn rảng, khiến cảnh đại ngàn âm u trở nên đẹp như một câu chuyện cổ tích.

Mục sở thị sơn nữ tắm tiên và ‘mó nước thần’ giữa đại ngàn
Mục sở thị sơn nữ tắm tiên và ‘mó nước thần’ giữa đại ngàn
Mục sở thị sơn nữ tắm tiên và ‘mó nước thần’ giữa đại ngàn
Mục sở thị sơn nữ tắm tiên và ‘mó nước thần’ giữa đại ngàn
Tiếng cười nói rổn rảng xua tan cả cái u tịch của núi rừng Tây Bắc.
Mục sở thị sơn nữ tắm tiên và ‘mó nước thần’ giữa đại ngàn
Bên cạnh, "sơn nam" cũng hồn nhiên ngâm mình dưới dòng nước nóng.

Ông Thuận bảo, hàng trăm năm nay, cùng với nhiều tập tục lâu đời khác, người dân bản Niềng coi như một nét văn hóa. Trai, gái trong bản, sau một ngày làm việc mệt nhọc sẽ trầm mình dưới dòng nước, gột rửa những mệt nhọc, ưu phiền, con người như được tiếp thêm nguồn sinh lực mới...
Lê Trang
Theo Bưu Điện Việt Nam

Sơn nữ vùng cao tắm tiên ở mó nước thần

'Mó nước thần' giữa đại ngàn

Con đường vào bản Niềng (còn gọi là bản Liềng), xã Mường Lèo, huyện Sốp Cộp, Sơn La ngoằn nghèo với những khúc cua bẻ gập tay áo, dốc dựng đứng và lổn nhổn đá sỏi gan trâu. Chính bởi đường đi lại khó khăn như thế, nên vùng đất miền biên viễn nghèo xơ xác.

“Mùa khô thì bụi bay mịt mùng, đường đi gập ghềnh, mùa mưa thì lầy lội tuyệt nhiên không đi lại được. Đường đi lại như thế nên dù người dân có cố gắng chăm chỉ làm nương làm rẫy thì nông sản cũng khó mà bán… Nên bao đời nay, nghèo vẫn hoàn nghèo…”, ông Lèo Văn Thuận, Bí thư Đảng Ủy xã Mường Lèo thở dài mở đầu câu chuyện.

Thế nhưng, theo lời ông Thuận, có lẽ bởi cuộc sống nghèo khổ như vậy nên thiên nhiên đã ưu ái ban cho Mường Lèo một môi trường sống thật trong lành. Cây cối tốt tươi và núi non hữu tình đẹp như bức tranh thủy mặc, và nhất là “mó nước thần” nằm ở giữa bản Niềng.

Đời sống người dân còn khó khăn, nhưng thiên nhiên đã ban tặng Mường Lèo không khí trong lành, trù phú.

Ông Thuận bảo, không ai biết mó nước chảy từ đâu, cũng không ai hay nó có từ bao giờ, từ đời ông, đời cha của ông đã thấy rồi. Chỉ biết rằng, mó nước rỉ ra từ khe núi, chảy thành dòng quanh con suối uốn lượn ôm men theo bản Niềng và điều đặc biệt là nóng hôi hổi như ấm nước sôi dở.

 
Thi vị cảnh sơn nữ vùng cao tắm tiên ở mó nước thần
 

Có người phỏng đoán hẳn nằm sâu trong núi rừng kia là miệng núi lửa, cũng có người bảo đấy là dòng nước tuôn chảy từ miệng con mãng xà phun lửa trong truyền thuyết… Chẳng ai dám chắc về nguồn gốc của nó nên người ta gọi chung mó nước đặc biệt ấy là “mó nước thần”.

Theo ông Thuận, sở dĩ dân bản tôn đây như dòng nước quý bởi họ truyền tai nhau rằng, thứ nước nóng hôi hổi nằm trong mó nước kia có thể chữa được bách bệnh.

“Người ta cho rằng, người ốm đau, người mang bệnh nặng chỉ cần ngâm mình dưới dòng nước là bệnh tình đã giảm đi nhiều phần. Thậm chí, các xã khác cũng lặn lội sang bản Niềng xin nước nóng về để chữa bệnh.

Chẳng biết thực hư tác dụng thế nào, nhưng chắc chắn rằng, các bệnh ngoài da thì cứ ngâm nước nóng ở đây là khỏi biến. Vì thế, giai bản Niềng cũng vạm vỡ hơn, khỏe hơn, gái bản Niềng cũng hây hây và đẹp hơn bản khác...

“Xưa, bao quanh mó nước này là rừng già. Người lên khai hoang mới phá đi làm nương, làm rẫy. Năm 1982, tôi vẫn còn chứng kiến cảnh hươu, nai, khỉ, trâu, bò… từng bầy từng đàn xuống mó uống nước. Mà lạ, con vật nào đã uống nước ở mó này thì nghiện như người ta say thuốc phiện. Chúng chẳng đi xa mà chỉ lảng vảng quanh mó nước và đêm đêm tìm xuống, đứng quanh mó nước để chơi đùa…

Nhưng khi con người phá trụi cả khu rừng bao quanh mó nước, động vật vì thế cũng mất dần. Hoặc bị săn bắn, hoặc bỏ đi nơi khác… Nghĩ lại tôi vẫn thấy tiếc vô cùng”, ông Thuận thở dài.

 
 

Mục sở thị sơn nữ tắm tiên

Và cũng chính nhờ mó nước thần kỳ mà chúng tôi được mục sở thị cảnh sơn nữ tắm tiên, cảnh mà nhiều người ngỡ chỉ còn thấy trong ký ức.

Khi mặt trời vừa khuất dần sau đỉnh núi, những sơn nữ trở về từ nương rẫy quây quần bên mó nước nóng. Hàng chục sơn nữ bỏ công cụ lao động trên những tảng đá lớn, rồi hồn nhiên trút xiêm y, như thể là chốn không người.

Các sơn nữ ngồi trên tảng đá, phơi làn da trắng ngần, khua chân dưới nước, nói cười rổn rảng, khiến cảnh đại ngàn âm u trở nên đẹp như một câu chuyện cổ tích.

Ông Thuận bảo, hàng trăm năm nay, cùng với nhiều tập tục lâu đời khác, người dân bản Niềng coi như một nét văn hóa. Trai, gái trong bản, sau một ngày làm việc mệt nhọc sẽ trầm mình dưới dòng nước, gột rửa những mệt nhọc, ưu phiền, con người như được tiếp thêm nguồn sinh lực mới...
Những cô gái người Thái mặc váy đen bắt đầu lội dần xuống nước, những chiếc váy từ từ được vén dần theo độ sâu của cơ thể với mặt nước. Xung quanh khu suối tắm của sơn nữ chỉ có chiếc liếp tre che chắn sơ sài...

Sau một buổi đi nương mệt nhọc, dưới tiết trời băng giá của vùng Tây Bắc, các sơn nữ người Thái ở Bản Liềng (còn gọi là bản Niềng thuộc xã Mường Lèo, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La) lại ríu rít rủ nhau ra ngâm mình dưới dòng Púng Hon ấm áp. Ẩn hiện giữa đám hơi nước mờ tỏ, bóng dáng những sơn nữ tắm suối xen lẫn tiếng nói cười rộn ràng tạo nên khung cảnh hư thực tựa chốn bồng lai.

 
Thi vị cảnh sơn nữ vùng cao tắm tiên ở mó nước thần
 

Xứ sở thần tiên

Từ trung tâm thị trấn Sốp Cộp, vật lộn với hơn 70 km đường rừng, băng qua cả chục con dốc dựng đứng, khi người đã mệt nhoài, toàn thân nhuộm kín màu đất đỏ, chúng tôi cũng tới được nơi cần đến.

Đêm đại ngàn thâm u tĩnh mịch lạ thường, băng qua cây cầu treo vắt vẻo trên dòng suối, Bản Liềng huyền bí với những ngôi nhà sàn gỗ cao to lừng lững đã hiện ra trước mắt. Thấy chúng tôi lưng khoác ba lô, ngực đeo máy ảnh, đám trẻ con trong bản co cụm tròn xoe mắt nhìn ngó với ánh mắt đầy vẻ tò mò nghi hoặc.

Được giới thiệu từ trước, chúng tôi tìm đến nhà ông Lèo Văn Thuận - Bí thư Đảng ủy xã Mường Lèo. Biết chúng tôi là nhà báo lặn lội đến đây để tìm hiểu về dòng suối nước nóng Púng Hon và sự huyền bí văn hóa nguyên sơ của bà con dân bản, ông Thuận mừng lắm, rồi vội mời lên nhà làm cơm khoản đãi. Sau 2 chén rượu “cứng chân” - (dân tộc vùng Tây Bắc có quy định trước bữa cơm phải uống cạn 2 chén rượu, biểu tượng cho đôi chân cứng - PV), ông Thuận say sưa kể về huyền thoại của dòng Púng Hon.

Truyền thuyết kể rằng, thuở xa xưa Mường Lèo là vùng đất bạt ngàn rừng già, với những cây gỗ quý cả ngàn năm tuổi. Con người và muông thú cùng chung sống hòa thuận dưới cánh rừng đại ngàn năm này qua năm khác. Cai quản cả vùng Mường Lèo rộng lớn là Phìa Tạo.

 
Thi vị cảnh sơn nữ vùng cao tắm tiên ở mó nước thần
 

Một ngày nọ, Nàng Huổi - con gái độc nhất của Phìa Tạo không may mắc phải một chứng bệnh lạ, da dẻ sần sùi, lở lói. Trước khi mắc bệnh, Nàng Huổi vốn là cô sơn nữ vô cùng xinh đẹp, thông minh khiến bao trai bản phải ngẩn ngơ dõi theo mỗi bước đi của nàng.

Thấy con gái mắc bệnh, Phìa Tạo lo lắng vô cùng, đã cho người đi khắp vùng mời các thầy lang tới trị bệnh và treo giải thưởng hàng chục con trâu mộng cho ai chữa khỏi bệnh nhưng vẫn chẳng ăn thua.

Một lần, trong giấc ngủ, Phìa Tạo thấy mình đang lang thang phía cuối bản bỗng gặp một ông lão râu tóc bạc phơ chỉ tay vào một đống đá và nói: “Ngươi hãy đào sâu xuống đống đá này sẽ tìm được thuốc trị bệnh cho con gái ngươi”. Nói xong ông lão vụt biến mất.

Tỉnh giấc, Phìa Tạo vội cho người lật đá đào sâu xuống đất. Lạ thay, khi vừa đào được chừng một thước, rộng vài thước, một dòng nước nóng bỗng tuôn trào khắp mặt đất. Quá vui mừng, Phìa Tạo bèn ra lệnh quây màn cho Nàng Huổi tắm.

Không ngờ, khi nàng vừa ngâm mình xuống nước, ghẻ chóc tự nhiên tan biến hết, da dẻ trở lại hồng hào, xinh đẹp hơn xưa. Kể từ đó, dòng suối được gọi tên là Púng Hon (theo tiếng Thái cổ Púng là dòng, Hon là nước nóng - PV).

 
Thi vị cảnh sơn nữ vùng cao tắm tiên ở mó nước thần
 

Cận cảnh sơn nữ tắm tiên

Bản Liềng vẫn giữ nguyên được vẻ nguyên sơ từ hàng trăm năm trước và được bao bọc bởi dãy núi đá vôi trùng điệp. Đây là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Thái, bản nằm giáp với tỉnh Hủa Phăn của nước bạn Lào. Cả bản hiện có 84 hộ dân với gần 500 nhân khẩu, sinh sống bằng việc canh tác ngô, lúa trên nương và chăn nuôi gia súc.

Theo ông Thuận, từ ngàn đời nay, bà con Bản Liềng được sống trong môi trường rừng núi thiên nhiên trong lành, được uống nước sạch, thức ăn của núi rừng nên luôn tuân thủ một điều hết sức quan trọng, đó là: Làng bản, con cháu đoàn kết, gia đình hòa thuận, kinh tế ổn định!

Nói về dòng Púng Hon, không giấu nổi vẻ tự hào, ông Lèo Văn Thuận say sưa kể tiếp: “Cách dòng Púng Hon chỉ vài chục bước chân là dòng suối nước lạnh – nguồn nước sạch của cả bản. Trước đây vào mỗi buổi sớm mai, hươu nai trên rừng vẫn tìm đến uống nước”.
5 giờ chiều, ông Lèo Văn Thuận đưa chúng tôi tới để tận mắt khám phá vẻ đẹp nguyên sơ của dòng Púng Hon. Chiều đông đại ngàn trời tối nhanh kéo theo những cơn gió lạnh ghê mình. Mất khoảng 15 phút đi bộ bỗng thấy ấm áp lạ thường, ông Thuận chỉ tay nói, sau rặng tre mai trước mặt là dòng Púng Hon đó, nơi đây quanh năm gió rét không xâm phạm tới được.

Trước mắt tôi, những cô gái người Thái mặc váy đen bắt đầu lội dần xuống nước, những chiếc váy từ từ được vén dần theo độ sâu của cơ thể với mặt nước. Xung quanh khu suối tắm của sơn nữ chỉ có chiếc liếp tre che chắn sơ sài. Khi các sơn nữ ngồi hẳn xuống ngâm mình cũng là lúc chiếc váy được cuốn cao lên đầu ôm gọn lấy mái tóc mây búi cao khoe chiếc gáy trắng ngần một cách vô cùng khéo léo. Ẩn hiện giữa làn hơi nước mờ tỏ là thân hình các cô gái Thái với cơ thể đầy đặn, bờ vai trắng mịn hiện ra trước mắt chúng tôi.

Báu vật trời ban

Ý thức được việc thiên nhiên ưu ái ban tặng cho dòng nước nóng nên người Thái ở Bản Liềng rất chú trọng giữ vệ sinh cho dòng suối, quanh khu vực dòng suối tuyệt không thấy một chút rác bẩn nào. Không giấu nổi vẻ tự hào, ông Thuận nói rằng, phụ nữ Bản Liềng mỗi khi ra đây tắm đều mong được đẹp như Nàng Huổi khi xưa nên họ trân trọng và giữ gìn dòng nước ghê lắm.

Nếu buổi chiều suối Púng Hon thuộc về các thiếu nữ thì sớm mai, nơi đây thuộc về những người già. Sáng nào cũng thế, bất kể xuân hay hạ, thu hay đông, những người có tuổi ở Bản Liềng đều tụ tập về đây. Ông Lèo Văn Chai - nguyên Chủ tịch UBND xã Mường Lèo, năm nay hơn 80 tuổi, nhưng trông còn trẻ lắm.

Ông bảo, nước nóng ở Púng Hon cho người già ở bản nước da hồng hào, khiến con ma bệnh tật không thể xâm nhập vào cơ thể. Bởi thế, như một vị thuốc trời ban, bất kể ai thấy xương khớp mỏi đau, đều ra đây ngâm nước. Hơi nước ngai ngái, nóng hôi hổi xông vào huyết quản khiến mệt mỏi tan biến, thay vào đó là sự sảng khoái, khoáng đạt nhẹ nhàng.

Ông cho biết, người Bản Liềng ít bệnh lắm, chứ không yếu rớt như người miền xuôi. Có sự diệu kỳ đó, có lẽ là nhờ suối nước trời ban này "Trong những ngày đông giá rét ở đại ngàn, sơn nữ khỏa thân tắm suối nước nóng là nét văn hóa có từ hàng trăm năm nay ở Bản Liềng. Tắm suối không chỉ để gột rửa bụi bẩn, ngâm mình trong dòng nước ấm cho thư thái mà còn là thời gian để họ chuyện trò tâm sự, sẻ chia mọi điều trong cuộc sống."

Thật hiếm có nơi nào còn lưu giữ được phong tục tắm tiên, nét đẹp tuyệt tác của núi rừng như ở Bản Liềng. Thật buồn nếu một ngày nào đó dòng Púng Hon trở nên bơ vơ vì không còn bóng dáng “tiên nữ”…

Dân Việt