Hàng Thùng

(du lich) - Phố Hàng Thùng dài 216 mét đi từ đường Trần Quang Khải đến phố Nguyễn Hữu Huân.

Đây nguyên là thôn Sơ Trang và thôn Đông Yên thuộc tổng Tả Túc huyện Thọ Xương. Phố đã thay đổi tên gọi nhiều lần: Rue Foutcheou (phố Phúc Châu), sau họ chia đôi, phần phía đông là phố Rondony và phần phía tây là phố Hàng Thùng (Rue des Seaux). Sở dĩ họ gọi riêng ra như thế vì nửa phố bên ngoài cửa ô Đông Yên giáp Bờ Sông là nơi bán gỗ cây, gỗ phiến cùng với chợ tre nửa ở giáp Hàng Tre, còn đoạn phố bên trong cửa ô có nghề ghép thùng bằng tre, nguyên liệu là tre nứa vầu mua ở dưới bè ngoài sông; Hàng Thùng là tên gọi thông thường cũ của ta.

Tên Hàng Thùng vẫn tồn tại, là vì cho mãi đến những năm ba mươi, ở Hà Nội nhiều nhà không đặt máy nước trong nhà, nước ăn nước rửa đều lấy ở giếng đào trong sân hoặc thuê người lấy ở vòi nước công cộng hay thuê gánh từ sông về; nước sông phải đánh phèn chua mua ở phố Hàng Phèn.

Thùng gánh nước làm bằng tre nứa ghép rồi gắn sơn sống. Về sau người Hà Nội dùng đèn thắp sắng bằng dầu hoả, những thùng sắt tây đựng dầu cũ được đóng đai làm thùng sắt tây bán ở phố Hàng Thiếc. Nghề làm thùng tre không kiếm ăn được, những cửa hàng làm và bán thùng tre ít dần rồi mất hẳn.

Phố Rondony (nửa phía đông Hàng Thùng) từ trước vẫn có nhiều cửa hàng gỗ, nghề này phát triển mạnh và nhà buôn làm giàu nhanh chóng, cửa hàng gỗ lan vào nửa phố phía trong cửa ô. Ngoài gỗ phiến, gỗ tấm người ta làm cả đồ gỗ thành phẩm như giường tủ bàn ghế chạn bát và bán cả áo quan. Người có tiền cải tạo những nhà cổ xây nhà mới cao rộng đẹp hơn.

Sau năm tháng 8 năm 1945, Hàng Thùng gồm cả hai đoạn và có tên là phố Bình Chuẩn; đến năm 1948 trở lại tên cũ là phố Hàng Thùng.

 

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Phố xưa Hàng Vải

Phố Hàng Vải thuộc phường Hàng Bồ (quận Hoàn Kiếm - Hà Nội), dài khoảng 236 mét từ ngã tư phố Thuốc Bắc, Lãn Ông tới phố Phùng Hưng.

Cụ Nguyễn Thị Bích 79 năm sống ở phố Hàng Vải. Hàng Vải là một trong những điểm chính của du lịch phố cổ Hà Nội. Sinh viên mỹ thuật Helvi, ngườiAustralia , ký họa phố Hàng Vải.

Phố Hàng Vải thuộc phường Hàng Bồ (quận Hoàn Kiếm - Hà Nội), dài khoảng 236 mét từ ngã tư phố Thuốc Bắc, Lãn Ông tới phố Phùng Hưng.

Vào những năm nửa cuối thế kỷ XIX, phố Hàng Vải là một trong những con phố gần chợ Đông Thành (tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương) xưa kia. Đường phố buôn bán sầm uất, với đủ các mặt hàng tiêu dùng, hàng vải, đồ dùng trong nhà. Khi không còn chợ ở đây nữa thì tại phố đó vẫn mở những cửa hàng bày những mặt hàng theo truyền thống cũ, giấy bút, vải... Về sau qua nhiều thời kỳ phát triển của nền kinh tế Hà Nội thì hàng hóa phong phú đa dạng, nhiều thứ mới nhập cảng của Pháp, của Hương Cảng, của Nhật, tuy nhiên mặt ngoài cửa hàng vẫn như cũ làm cho đường phố có vẻ không mấy thay đổi.

Để dễ dàng nhận diện phố hơn, có thời người Kẻ Chợ đã gọi phố Hàng Vải là  Hàng Vải Thâm vì khác với Hàng Đào bán lụa tơ, phố bán vải nhuộm nâu cho người lao động. Gọi là Hàng Vải Thâm nhưng tại đây lại bán các thứ vải tấm, tức là vải khổ nhỏ do khung cửi cổ truyền dệt ra nên khổ vải chỉ dài độ hai gang tay do Kẻ Bưởi sản xuất. Phố này có tính chất buôn bán  hàng nội hóa thủ công nên những chủ cửa hàng trong phố ít người giàu có; nhà ở của họ vẫn chỉ là những ngôi nhà cổ của gia đình buôn bán nhỏ, không có mấy sự thay đổi. Tuy nhiên lại có những người nhiều tiền ở phố khác mua được nhà đất ở đây xây dựng lại thành nhà mới có gác cao, hiện đại hơn để mở những cửa hàng lớn.

Tuy phố Hàng Vải hiện nay không còn sinh hoạt phường hội

Nghề làm tre, trúc đã thay thế hoàn toàn phường vải xưa.

kiểu ngày xưa nữa; trong phố không có nhà nào bán vải, nhưng nét phố, khung cảnh phố còn được gìn giữ. Mặt hàng chuyên doanh về tre trên phố ngày càng được phát triển đa dạng và phong phú, từ tre trong kiến trúc, xây dựng, cho tới tre trong nội thất, sinh hoạt hàng ngày đều được gia công, thiết kế tại đây. Những biển hiệu như: Nghĩa Dũng, Trọng Sơn, Đức Trang… đã sờn qua nhiều thập kỷ, những hàng tre hai bên phố được xếp ngay ngắn, cao vút, nối tiếp nhau tạo thành một con phố tre giữa lòng khu phố cổ.

Chị Helvi Apted người Australia, đã lần thứ ba tới Hà Nội, thổ lộ: “Phố lạ quá, nét dân gian trong phố của Thủ đô vẫn còn, người đẹp, phố đẹp…” và lần này Helvi Apted quyết định ghi lại những cảm xúc của mình vào tác phẩm hội họa.

Bài: Trần Trí Công - Ảnh: Đinh Công Hoan

Hàng Thiếc

  

(du lich) - Phố Hàng Thiếc dài 136 mét, đi từ Hàng Bồ đến Hàng Nón. Đây nguyên là đất thôn Yên Nội, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương.

Là một đường phố ở giữa khu phố phường cũ Hà Nội nên còn giữ được một số di tích cũ; đó là đình Đông Thổ (số 2 Hàng Nón) và đình Yên Nội (số nhà 42 Hàng Nón).

Hàng Thiếc là một phố cũ có từ lâu đời, đường phố hẹp nên đã phải sửa, lùi nhà ở một bên mặt đường cho lòng đường rộng thêm. Nhà trong phố đa số là nhà cổ, có những thành dầm lớn bằng lim, gác nhỏ theo kiểu “chồng diêm” có máng hứng nước mưa vào bể chứa trong sân. Nền nhà thấp hễ mưa to là sân trong ngập nước đến mấy ngày mới rút hết vì vậy nhà nào cũng ẩm thấp lắm muỗi. Từ sau 1920 nhà trong phố mới thắp đèn điện và đến 1924 - 1925 trở đi mới có ống nước máy đặt trong nhà, không phải thuê gánh nước máy công cộng. Nhà xây theo kiểu mới đầu tiên là nhà ông lang Vòng (khoảng trước 1930), sau đó dần dần thêm mươi nhà nữa.

Phố Hàng Thiếc là phố của Thợ thủ công chuyên nghề đúc thiếc làm những cây đèn thắp dầu lạc, cây nén, lư hương, ấm pha chè, khay đựng đồ uống chè, bao chè, chóp nón... Họ đa số là người làng Phú Thứ, huyện Hoài Đức Hà Đông. Nghề làm hàng bằng thiếc sau không tồn tại nữa mà đổi sang làm hàng bằng sắt tây. Vì thế mà người Pháp gọi là Rue des Ferblanties (Phố thợ làm hàng sắt tây), mà ta vẫn gọi theo tên cũ là phố Hàng Thiếc.

Nghề làm hàng bằng sắt tây có từ đầu thế kỷ khi mà nhân dân ta bắt đầu quen với việc dùng đèn dầu hoả; những thùng đựng dầu là nguyên liệu cho thợ thủ công phố này. Có những chiếc thùng cứ để nguyên, chỉ đốt ở trong cho hết mùi dầu hoả, rồi đóng đai bán cho người ta dùng để gánh nước.

Sắt tây thùng cũ đó còn dùng để gò chậu giặt, gáo múc nước, v.v... Cứ sắp đến tết trung thu thì Hàng Thiếc lại nhộn nhịp thêm vì nhà nào cũng cắt sắt tây vụn ra làm các thứ đồ chơi cho trẻ em, như ô tô, xe lửa, tàu thuỷ, tàu bay, đèn quả đào có cô tiên, đèn bướm vỗ cánh, thỏ đánh trống, đoàn lính tập...

Ngoài đồ hàng làm bằng sắt tây, ở Hàng Thiếc sau thêm những cửa hàng làm đồ dùng bằng tôn kẽm, cũng là những thứ gia dụng, tôn lại lâu gỉ, bền hơn sắt tây. Thợ làm tôn sắt không càn nhiều vón, nguyên liệu rẻ, kỹ thuật đơn giản, chỉ mất công gò hàn, nên hầu hết các cửa hàng ở đây không phải là những cửa hàng kinh doanh lớn. Các công việc gò hàn làm ngay trong nhà cũng là chỗ tiếp khách, là than hồng đặt ngay trên cửa, suốt ngày trên phố vang tiếng đập thùng căng sắt ồn ào. Hàng làm ra bày bán ở trước cửa và treo quanh tường.

Tuy nhiên thứ hàng gò đồng và tôn đó cũng được cải tiến; hiệu Nam Thái có sáng kiến chế tạo ra những loại đèn kiểu đẹp bằng đồng, bán buôn đi khắp các địa phương trong nước, cạnh tranh được với đèn nhập mạ kền nước ngoài.

Từ sau năm 1931 phố Hàng Thiếc dần dần có thêm một số nhà buôn bán lớn, giàu có không phải về nghề làm tôn và sắt tây, mà do buôn tôn kẽm tấm, buôn kính tấm lớn, kính hoa lắp các cửa những ngôi nhà hiện đại, và có nghề tráng gương, mài kính gương. Hàng Kính và gương mua của Công ty Thuỷ Tinh Viễn Đông ở Hải Phòng, hoặc mua được hàng thẳng tại Hãng Gobelin ở bên Pháp. Nhiều nhà làm giàu nhanh chóng vì mua chịu được hàng của mấy hãng Descous Cabaub - Poinsard Veyret hoặc Denis - Freres, “vốn người lãi ta”.

Từ chỗ bán kính, gương, rồi làm ống máng ống nước sau họ thêm cả buôn bán các thiết bị nhà tắm vệ sinh bằng sứ, bán cho thầu khoán hoặc trực tiếp đưa thợ mang đồ đến làm ở những nhà gọi sửa chữa hoặc làm mới, với những công việc như đặt ống nước, lắp kính cửa, đặt xí máy, lavabô. Vừa thầu việc vừa bán được hàng.

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Phố Hàng Thiếc là một phố nghề có từ lâu đời trong 36 phố phường của Hà Nội. Trong phố đa số là nhà cổ, gác nhỏ theo kiểu "chồng diêm". Xưa kia phố thuộc thôn Yên Nội, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương; nay thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm (Hà Nội). 

Phố dài 136m, nối từ phố Thuốc Bắc đến phố Hàng Nón. Đây là phố của thợ thủ công chuyên làm những cây đèn thắp dầu lạc, cây nén, lư hương, ấm pha chè, khay đựng đồ uống chè, bao chè, chóp nón... bằng thiếc sau phát triển sang cả hàng bằng sắt tây. Vì thế mà người Pháp gọi là Rue des Ferblanties (Phố thợ làm hàng sắt tây), nhưng phố vẫn được gọi theo tên cũ là phố Hàng Thiếc.

Những sản phẩm gia dụng được sản xuất và bày bán nhiều trên phố Hàng Thiếc.

Một cửa hàng trên phố Hàng Thiếc.

Người dân phố nghề vẫn thủy chung với các sản phẩm làm bằng tay từ inox.

Một công đoạn cắt tôn bằng máy thay thế cho cắt tôn bằng tay.

Phố Hàng Thiếc là một phố nghề luôn được du khách qua thăm.

 

Trải qua bao năm tháng phố Hàng Thiếc vẫn không thay đổi bao nhiêu, ngày ngày vẫn râm ran tiếng búa gõ vào những mảnh thiếc, mảnh tôn trắng lấp lánh, gò nên những sản phẩm thiết thực trong đời sống hàng ngày. Và mỗi dịp tết Trung thu thì Hàng Thiếc lại nhộn nhịp thêm vì nhà nào cũng cắt sắt tây vụn ra làm các thứ đồ chơi cho trẻ em như ô tô, xe lửa, tàu thuỷ, máy bay, đèn quả đào có cô tiên, đèn bướm vỗ cánh, thỏ đánh trống...

Chúng tôi ghé thăm gia đình ông Nguyễn Phú Ðính, một trong những gia đình ngụ cư ở phố Hàng Thiếc còn theo nghề của cha ông. Ðến nay, hai con trai của ông đang nối nghiệp cha và là những người thợ có đôi tay vàng. Ông Ðính cho biết: Tiền công làm nghề gò, hàn tôn này rẻ lắm nên những người mở hàng ở phố này chỉ buôn bán. Họ chỉ nhận đơn đặt hàng và đưa về làng quê thuê thợ gia công.

Khi đồ nhựa phát triển, ông Ðính cũng như những người làm nghề ở phố Hàng Thiếc cũng một dạo mất ăn mất ngủ vì lo sợ nghề gò, hàn tôn sẽ không còn đất sống. Qua nhiều biến động, hiện nay, thị trường lại có nhu cầu về các mặt hàng tôn. Thật bất ngờ khi chúng tôi được biết những chiếc thùng, xô, chậu, gầu múc nước bằng tôn chất đầy ăm ắp trong các cửa hàng sẽ đổ về các tỉnh thành trong cả nước, những người thợ lành nghề của phố vẫn tồn tại được với nghề.

Trong cuốn sách "Phố cổ Hà Nội", nhà văn Mỹ Lady Borton có đoạn miêu tả những thanh âm ở phố Hàng Thiếc: “... tiếng búa chát chúa đập kim loại vang lên từ sáng sớm cho đến tối mịt. Thợ thủ công Việt Nam đã duy trì nghề truyền thống đến tận ngày nay...”.

Ngày nay người ta thấy rõ những nhu cầu thiết yếu, các mặt hàng gia dụng có ích có tác động tốt đến việc gìn giữ và phát triển truyền thống lâu đời của nghề thủ công. Tuy số người giữ được nghề của ông cha ngày càng hiếm nhưng vẫn minh chứng cho một sức sống trường tồn của phố nghề Hà Nội. Chính họ là những người góp phần giữ gìn nét văn hóa cổ của Hà Nội, làm nên chất riêng của đất Thăng Long nghìn năm văn hiến.

Bài: Trần Trí Công - Ảnh: Vũ Hiếu

Hàng Than

 

du lich) - Đi từ đường Yên Phụ đến Hàng Đậu – Quán Thánh, phố Hàng Than dài 408 mét.

Là một phố cổ Hà Nội đã tồn tại bao đời, từ khi con sông Cái, Nhị Hà còn chảy sát chân đê Yên Hoa, rồi Yên Phụ, có những con thuyền bắc, mành nam đỗ bến, đổ lên bờ những thúng, những sọt than hoa, than tàu còn in thớ gỗ hoàn nguyên có tia nứt như ánh mặt trời đen óng, để cho bà mệ nh phụ, cô tiểu thư sưởi chân bằng chiếc lồng ấp chậu than hoa đượm lửa hồng liu riu dưới gậm giường, cho những hàng bún chả thả khói lam đầy mê hoặc và o đầu gió, cho những hàng ngô nướng bập bùng ấm áp đêm đông..., và trước đó khá xa là những “cấp thiêu” lập lòe sáng sớm trong bữa trà danh sĩ Thǎng Lo ng...

Hàng Than, bến Đông Bộ Đầu lịch sử. Dấu vết rất rõ là một đầu phố nối với đê Yên Phụ mộ t cái dốc đổ dài gần trǎm thước tây, thoa thoải như sườn đồi, dông dốc như triền đê sông Cái.

Phố Hàng Than, nổi tiếng nhờ bánh cốm. Những Nguyên Ninh, An Ninh, Khang Ninh... làm cho Hà Nội bay đi khắp nước bằng đôi cánh hình hộp vuông, xanh rờn màu lá chuối tươi điể m sợi lạt chứ thập màu cánh sen tình tứ, còn ruột nó thì vàng tươi màu đậu xanh, trắng muố t sợi dừa nạo, bở tơi nhân hạt sen, nhất là sắc cốm, dù là cốm Vòng hay cốm Lủ còn đượm hương đồng gió nội, chứa cả mùa thu bát ngát, mang hạt sữa lúa nếp non mềm dẻo đầy khêu gợi...

Nhà sử học kể rằng đầu phố từng là phường Giang Tân (phường Bến sông), rồi Hà Tân, rồi Thạch Khối, có nghĩa là bến sông lớn, và Đá khối, bởi thời ấy, bến này có nghề nung vôi, vôi để Xây dựng phố phường, trộn với mật chứ chưa có xi mǎng, và vôi để ǎn trầu. Giữa phố thuộc phường Hòe Nhai, con đường phía đông kinh thành trồng những hàng cây hoa hòe vàng rực, đối lại với phía tây trồng Liễu gọi là Liễu Nhai, nay là Liêu Giai. Theo tích xưa: Đông Hòe Tây Liễu, Hòe Nhai còn một ngôi chùa, và Liễu Giai gần đây cũng đã trở thành một phố. Chùa Hòe khá đồ sộ, đẹp, bề thế, nhiều người biết tiếng. Tên cũ của chùa là Hồng phúc Tự. Phía sau phố Hàng Than vẫn còn một phố nhỏ mang tên phố Hồng Phúc, nhà thơ Trúc Thông đang ở đấy. Chùa Hòe Nhai còn tấm bia dựng nǎm 1703 do tiến sĩ Hà Tông Mục soạn, ghi rõ Chùa thuộc phường Hòe Nhai ở Đông Bộ Đầu. Nhờ đó mà người hậu sinh chúng ta mới có cơ sở để khẳng định một địa danh lịch sử: Bến Đông Bộ Đầu, nhà Trần đã đánh đuổi quân xâm lược nhà Nguyên ra khỏi kinh thành Thǎng Long ngày 29 - 1 - 1258. Và một lần khác, Yết Kiêu đã cắm sào đợi chủ của mình là Tiết chế Quốc Công Trần Quốc Tuấn, Hưng Đạo Đại Vương trong khi phải rút khỏi kinh thành tiếp tục cuộc kháng chiến, tỏ rõ chí trung thành tuyệt đối làm gương cho muôn đời.

Cạnh phố Hàng Than cũng còn phố Hòe Nhai, có một cái dốc ngắn hơn, đi lên đê, như một câu thơ cổ, một bức họa xa xưa có xóm làng thanh bình xanh màu cây cỏ ven đê, còn sót lại với thời gian một gốc đa cổ thụ vẫn rườm rà khiến ta bâng khuâng bao điều mỗi lần qua đây gặp lại.

Cuối phố Hàng Than, chỗ ngã sáu: Hàng Đậu, Hàng Giấy, Hàng Cót, Quán Thánh, Phan Đình Phùng, còn một đài nước hình tròn do người Pháp xây dựng như một nhân chứng của một thời của thế kỷ XX. Hà Nội bắt đầu có hơi thở phương Tây đôi chút.

Ngày nay, Hàng Than vẫn còn một số gia đình sản xuất bánh cốm, đó là những cǎn nhà cổ, thấp, hoặc chồng diêm, cửa sổ tí tẹo, ngói ta rêu mốc, có cột trụ trên nóc như những cái mũ bình thiên, mũ ông cử nhân. Nhiều nhà có nền cao hơn mặt đường đến mấy bậc tam cấp phải xây gạch vồ, có cửa cuốn tò vò trang nghiêm cổ kính. Một số ít ngôi nhà mới sửa, cao lênh khênh nhiều tầng ngay trong lòng phố cổ đánh dấu nét thời đại của thập kỷ cuối cùng thế kỷ XX.

Mấy chục nǎm nay, nhiều người tứ xứ đến trú ngụ tại Hàng Than, cái phố dốc như đường lên đồi thay cho người gốc cũ. Có quan chức cao cầp về hưu, có cán bộ của thành phố, như ông Trần Đắc Thọ, một người am tường sâu sắc về Hà Nội, và nhiều cửa hàng đủ loại của một thành phố trong cơ chế kinh tế cạnh tranh. Chợ búa xen với đền chùa. Hiệu thuốc xen với thợ may. Hàng thêu bên cạnh hàng bánh...

Nhạc sĩ Duy Quang, người có nhiều bài hát hay cho thiếu nhi, đặc biệt cho trẻ em thiệt thòi như trường mù Nguyễn Đình Chiể u là người của gia đình bá nh cốm gia truyền Nguyên Ninh, thứ bánh cốm ngon nhất Hà Nội, suốt nhiều nǎm, nổi tiếng Trung, Nam, Bắc. Trong nhà có chừng chục cái chum to để dự trữ cốm. Có gian rộng thênh thang bên ngoài may mà chưa có sự thay đổi quá đột ngột như một số ngôi nhà khác. Ngôi nhà này ở vào khoảng bắt đầu lên dốc, hay gọi là bắt đầu hết dốc cũng không sai.

Nếu đứng trên mặt đê, chỗ dốc Hàng Than gặp Yên Phụ, ta sẽ có cảm tưởng như nghe rõ tiếng gió nghìn nǎm, hơi mát của bến sông Hồng mấy thuở ùa vào thổi lên, cǎng ngực áo, lộng tâm hồn, mà ngoài kia là bãi Phúc Tân, Phúc Xá, xa chút nữa là Tân ấp có nhà thơ nữ lão thành Ngân Giang trú ngụ.

Hàng Than chỉ dài hơn 400 mét, nhưng may, còn khá nhiều đình chùa cổ như còn để nói với chúng ta bao nét thǎng trầm của Kẻ Chợ, Đông Đô, Thǎng Long, Hà Nội, cho chúng ta cảm nhận một vùng đất anh linh, chất tài hoa tri thức, óc sáng tạo phi thường mà... bánh cốm cùng cốm tươi, thứ ngọc xanh, thứ bánh thần kỳ là một điển hình vượt lên trên nhiều loại bánh khác. B ến.. sông đã lùi xa. Than hoa nay ít người dùng. Đã thay bằng bếp dầu, bếp điện, bếp “ga”. Than quả bành, than tổ ong bán rao khắp phố? Than hoa, chỉ còn thưa thớt mấy hàng, bán ở phố Hàng Chiếu, Hàng Bè. Hàng Than, phố Dốc, chỉ còn cái tên nguyên vẹn, nó nhắc nhở về quá khứ, nó như bài thơ tình cổ điển, ta lần giở để hồi hộp nhớ về một duyên tình ái đã mờ nước thời gian nhưng nao nao tâm khảm, bồi hồi một lời ca say đắm ngày nào. Trang giấy hoa tiên viết bài thơ ấy có chỗ đã bị nhậy cắn (một loại côn trùng) nhưng cuốn sách Hà Nội không thể nào mất được.

 

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Phố Hàng Mành

Khu phố cổ Hà Nội được tạo nên bởi những con phố hàng, phố nghề đông đúc đã bao đời nay vẫn ấn tượng mãi trong lòng du khách dẫu chỉ một lần ghé thăm. Phố Hàng Mành cũng vậy, con phố nhỏ bé này dài 150 mét thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm.

Một đoạn phố Hàng Mành ngày nay. Sản phẩm mành tre có hoa văn theo lối cổ tại cửa hàng Hùng Hải. Du khách nước ngoài rất ưa thích những sản phẩm trên phố nghề Hàng Mành. Những chiếc đèn lồng xinh xắn được làm từ mành tre, trúc. Khu phố cổ Hà Nội được tạo nên bởi những con phố hàng, phố nghề đông đúc đã bao đời nay vẫn ấn tượng mãi trong lòng du khách dẫu chỉ một lần ghé thăm. Phố Hàng Mành cũng vậy, con phố nhỏ bé này dài 150 mét thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm. Phố Hàng Mành tập trung nhiều gia đình làm mành nứa che cửa. Họ là người làng Giới Tế (huyện Yên Phong, Bắc Ninh), nơi có nghề truyền thống này; những nhà làm mành nứa ở đây đều có họ hàng với nhau. Ngoài ra, phố này còn có những cửa hàng nhỏ buôn bán vặt, hàng quà như bánh giò, phở. Đi qua con phố này, du khách sẽ thấy mấy bác nghệ nhân già trải rộng chiếc mành nhuộm màu xanh đang múa bút, dùng màu đỏ, vàng, trắng  trong những chiếc chậu sành nhỏ, vẽ rồng phượng và hoa văn lên nền nứa đan. Khoảng hai chục năm trở lại đây, phố Hàng Mành là phố chuyên kinh doanh về mành, chỉ còn một số ít hộ sản xuất như cửa hàng Hùng Hải số 1A, cửa hàng Khang Lợi số 3. Sản phẩm mành trên phố cũng đa dạng và phong phú hơn rất nhiều, mang công năng cao được dùng vào nội thất trong gia đình như: mành trải bàn, mành bình phong, mành tranh, mành rèm… những mặt hàng này sử dụng nhiều chủng loại nguyên liệu như tre, trúc, gỗ, vỏ cây, cây cỏ có thân cứng, lá cây... có tới hơn 200 mẫu mã, kiểu dáng mành xuất khẩu sang 15 nước ở cả 5 châu lục như Anh, Ấn Độ, Đức, Hà Lan, Italia, Mỹ, Nhật Bản, Nam Phi, Pháp, Singapore, Thổ Nhĩ Kỳ, Australia... Khẩu ngữ “tâm vàng, phẩm ngọc” được những người chủ nơi đây lấy làm chuẩn mực cho cách kinh doanh hàng hóa của mình nên năng suất tăng, chất lượng sản phẩm ổn định. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm mành tại phố Hàng Mành tăng trưởng đều đặn hàng năm trên 15% trong suốt những năm qua. Cũng như nhiều phố cổ ở Thủ đô, phố Hàng Mành đã tạo được nét đặc trưng cho riêng mình với bản sắc của phố nghề trong thời kỳ đổi mới. Bài: Trần Trí Công  - Ảnh: Hoàng Quang Hà

Hàng Muối

  

(du lich) - Phố dài 104 mét, đi từ đường Trần Nhật Duật đến phố Hàng Mắm.

Hàng Muối là một phố nhỏ, hẹp vào giữa hai đường phố lớn, một bên là phố Bờ Sông (Trần Quang Khải) một bên là phố Bắc Ninh (nay là Nguyễn Hữu Huân). Đó là một đường phố chiều dài không quá một trăm mét, lòng đường cũng không rộng. Phố này vốn vắng vẻ, không có cửa hàng buôn bán và ít xe cộ qua lại.

Gọi là Hàng Muối nhưng hiện nay trong phố không bán muối mà chỉ có mấy gia đình làm nghề buôn muối. Muối bán buôn cho các lái buôn các tỉnh và bán lẻ tại các chợ.

Cho đến những năm thập niên cuối thế kỷ 19, Hàng Muối cũng như Bờ Sông, quãng này còn là đất làng cũ ven đê. Khi thành đường phố thì bên phía đông mặt đường, dãy số lẻ, khoảng cách với Bờ Sông rất ngắn nên có nhiều ngôi nhà thông cả sang hai bên phố Hàng Muối và Bờ Sông.

Nhà ở phố Hàng Muối mới được xây trong những năm đầu thế kỷ 20 trên những khoảng đất trống trông ra Sông Hồng, trước đó vẫn dùng để xếp gỗ và xẻ gỗ. Trong phố Hàng Muối vì thế lại có nhiều gia đình xuất thân là lái buôn gỗ, chủ xưởng gỗ.

 

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Hàng Mắm

  

(du lich) - Phố dài 188 mét, đi từ đường Trần Nhật Duật đến phố Hàng Bạc. Phố Hàng Mắm bây giờ là tên một phố từ phố Bờ Sông vào đến phố Hàng Bạc.

Trước đó con đường này là hai phố khác nhau, một ở trong và một ở ngoài cửa ô Ưu Nghĩa, có cổng xây canh gác ban đêm. Bên trong cửa ô là phố Hàng Mắm thuộc thôn ưu Nghĩa, tổng Hữu Túc; bên ngoài cửa ô là phố Hàng Trứng thuộc thôn Thanh Yên tổng Tả Túc.

Sách “Vũ Trung Tuỳ Bút” của Phạm Đình Hổ có viết về nơi đây: “Vạn Hàng Mắm” tức là bến sông, người làng sống dưới thuyền buôn mắm.

Nhà cửa trong phố Hàng Mắm đa số kiểu cổ như các nhà ở những phố cổ của Hà Nội trong khu vực này. Tuy nhiên vụ cháy lớn đầu năm 1891 đã thiêu huỷ toàn bộ nhà cửa trong phố; quang cảnh nhà cổ sau này ta thấy cũng chỉ là có sau vụ hoả hoạn đó, vì về sau chỉ có số ít nhà mới làm hoặc cải tạo sửa chữa lại mặt đằng trước cho hợp thời. Nói chung phố Hàng Mắm vẫn còn có thể giữ được hình ảnh của phố cổ. Ngay cả trong thời kỳ có chiến sự ở Hà Nội 1946 - 1947, nhà cửa phố Hàng Mắm cũng không bị thiệt hại mấy.

Cho cả những năm ba mươi bốn mươi phố Hàng Mắm hãy còn nhiều cửa hàng bày bán mắm tôm đặc trưng trong chậu sành, gạt bằng thành xương sườn trâu; mắm tôm loãng đựng trong vại; nước mắm đựng trong những kiệu lớn cao bằng đầu người, chôn xuống đất, đậy nắp, vợi bằng thùng gỗ bán dần; cua rạm muối, mỗi chuyến cất hàng năm bảy tạ, bán buôn đi nơi khác. Hàng bán buôn là chính, do phường buôn mang đi các tỉnh. Những năm sau Hàng Mắm có thêm cửa hàng buôn đồ nấu cỗ như vây bóng mực khô... Nhà buôn mắm nổi tiếng là nhà cụ Tú Dâu (nhà số 28, nhà cổ thềm cao); Cự Xương (số 6); Cự Hải (số 1) và Cự Tài (số 150 phố Bờ Sông), ba nhà này là anh em trong một gia đình.

Hàng Mắm còn có cửa hàng bán đồ đá; nhà Ba ký (hiệu Lê Trung Ký) ở góc phố số 24 là nhà bán đồ đá lâu đời và phát đạt nhất.

Đoạn phố ngoài cửa ô xưa kia gọi là Vạn Nước Mắm, sau có tên là phố Hàng Trứng, vì ở chỗ này có ít cửa hàng buôn bán mắm mà đông nhà buôn bán trứng. Trứng Vịt do thuyền chở từ vùng Ninh Bình, Phát Diệm lên, đóng từng sọt lớn lót rơm, gọi là trứng đông.

Dân phố Hàng Mắm thường thì chồng đi làm các công sở hoặc sở tư, hãng buôn, xí nghiệp của Pháp, vợ mở cửa hàng buôn bán, và làm giàu về buôn bán.

Một nhà nho cũ là Từ Long Lê Đại, đã từng tham gia phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, dịch các tài liệu kêu gọi tinh thần yêu nước của Pham Bội Châu từ nước ngoài gửi về, bị đầy ra Côn Đảo; về già ông sinh nhai về nghề viết câu đối thuê, mở cửa hàng ở số 37 Hàng Mắm.

 

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Phố sách Tràng Tiền

Phố Tràng Tiền xưa nhìn từ phía hồ Hoàn Kiếm. Các hiệu sách trên phố Tràng Tiền luôn đông đảo khách hàng.

Khác xa dáng hình khu phố cổ của Kinh thành Thăng Long xưa, phố Tràng Tiền có dáng dấp sang trọng của một khu phố với những ngôi nhà mang  kiến trúc kiểu Pháp. Dọc chiều dài hơn 700 mét của phố Tràng Tiền (phường Tràng Tiền – quận Hoàn Kiếm), nhiều công trình kiến trúc mà tên gọi của nó đã in sâu trong tâm trí mỗi người dân Hà Nội.

Trong suốt nhiều thập kỷ qua, không ít người Hà Nội đã vào con phố này  mua một vài thứ nào đó. Từ cây kim, sợi chỉ đến cái bút, thước kẻ, sách, vở... hay chiếc máy khâu, xe đạp... đều có bán tại Bách hóa tổng hợp nay là Trung tâm thương mại Tràng Tiền Plaza đồ sộ và hiện đại cũng đang trở thành địa chỉ ghé thăm của nhiều du khách đến Hà Nội. Nhưng ngày nay, “mặt hàng” nổi tiếng nhất ở phố Tràng Tiền không phải là các vật dụng hàng ngày mà chính là sách, báo. Tràng Tiền đã trở thành phố sách lớn nhất và sầm uất nhất ở Thủ đô.

Trước đây, ở Tràng Tiền chỉ có hai hiệu sách: hiệu sách quốc văn và hiệu sách ngoại văn. Những năm gần đây, ngoài hai cơ sở cũ đó ra, Tổng công ty phát hành sách Trung ương và Công ty phát hành sách Hà Nội còn mở thêm nhiều cửa hàng

Một đoạn phố Tràng Tiền ngày nay.

sách báo nữa chạy dài suốt phố Tràng Tiền. Với hàng sát hàng, quán cạnh quán, bạn như lạc vào một rừng sách báo đầy mầu sắc bởi một khối lượng đầu sách khổng lồ từ cổ chí kim. Ðó là thế giới của đủ các loại sách báo, cả sách báo tiếng nước ngoài lẫn sách báo tiếng Việt. Sách của các ngành khoa học: văn học, lịch sử, văn hóa, y học, vật lý, hóa học...; sách học ngoại ngữ và khá nhiều sách dành cho trẻ em mọi lứa tuổi. Thị trường sách càng ngày càng trở nên sôi động, nhất là từ sau khi Việt Nam thực hiện chính sách mở cửa, làm bạn với tất cả các nước trên thế giới. Nếu như trước đây, nguồn sách nước ngoài gần như 100% là sách tiếng Nga thì ngày nay, tại các quầy sách ở Tràng Tiền, bạn có thể tìm được rất nhiều sách và tạp chí được viết bằng tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung Quốc, tiếng Nhật...

Trung tâm sách 44 Tràng Tiền của Tổng công ty Sách Việt Nam đồ sộ với kiến trúc 3 tầng, sách được sắp xếp một cách khoa học: tầng 1: sách quốc văn; tầng 2: sách ngoại văn; tầng 3: sách thiếu nhi. Tại đây, bạn có thể tìm được những cuốn sách mình cần một cách nhanh nhất. Với những học sinh, sinh viên họ lại ấn tượng ở nhà sách số 5 trên phố. Đi sâu vào một ngõ nhỏ chừng 10m, qua một cầu thang dài, leo lên tầng 2, bước vào bốn phòng nhỏ xíu chứa toàn sách là sách, bạn phải lách qua nhau mới có đủ lối đi. “Cái cảm giác mình lọt thỏm giữa một thế giới tri thức khổng lồ thú vị lắm!” – Trần Việt Chung (Đại học Sư phạm Hà Nội) tâm sự. Các nhà sách này được lòng các bạn trẻ không những vì giá rẻ hơn mà còn vì những ngõ nhỏ, phố nhỏ nơi... nhà sách ở đó.

Dạo một vòng phố sách Tràng Tiền, bạn sẽ cảm nhận được những nét rất riêng không thể lẫn của con phố này. Có lẽ vì thế mà nơi đây đã trở thành một trong những điểm hẹn cuối tuần thú vị của người dân Thủ đô.

Bài: Trí Công - Ảnh: Lê Minh

Hàng Khay

 

u lich) - Phố Hàng Khay dài 160 mét, đi từ ngã tư Hàng Bài - Tràng Tiền đến ngã tư Bà Triệu - Tràng Thi.

Nguyên là đất của thôn Thi Vật, Tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương. Đầu thời Pháp thuộc được gọi là phố Thợ Khảm, phố Hàng Khay từ xưa bao gồm cả phố Tràng Tiền ngày nay.

Hàng Khay là đất làng khảm xưa... Đồ khảm trước, dân thành thị các nhà quyền quý cũng chuộng. Ghế, bàn, sập gụ, tủ chè được khảm trai, khá đẹp... Thợ khảm, khảm hoa, chim, làm từng vẻ đẹp cho các đồ nội thất, phố dẫu ngắn nhưng trước còn có ngôi đền thờ ông tổ nghề. Người thì cho là gốc nghề khảm từ Thanh Hóa đem ra, ông tổ là Nguyễn Kim. Lại có thuyết ông tổ nghề khảm ở Phú Xuyên, gốc gác ở làng Chuôn (Chuyên Mỹ) nay là đất Hà Tây. Có nhà nghiên cứu lại cho tổ nghề khảm họ Trương, tên là Công Thành, lên lập làng nghề từ thời nhà Lý (Lý Nhân Tông).

Hàng khảm ở đây có tiếng từ thế kỷ thứ XIII. Thương nhân Trung Hoa buôn đem về, được các nhà quyền quý mua, coi là vật báu trong nhà... Sách cổ Trung Hoa có nhắc đến các loại khay, cơi trầu khảm, là đồ mỹ nghệ rất được ưa chuộng ở bên nước đó.

Vào thế kỷ 18, khi quân Pháp bắt đầu chiếm Hà Nội, bởi đây là rẻo đất khá đẹp nên chúng cho san các nhà cửa cũ, từng bị đốt phá, xây những ngôi nhà tầng mới, hai tầng, thậm chí ba tầng. Đường xá cũng được mở mang, cùng với kế hoạch xây dựng, nhà hàng dinh thự quanh hồ Gươm... Phố Hàng Khay, lúc đầu được đặt tên Pháp: Rue des incrusteurs (phố Thợ Khảm) bao gồm cả phố Tràng Tiền bây giờ; rồi lại được đổi tên là phố Paul Bert, tên viên toàn quyền Pháp đầu tiên ở nước ta... Sau Cách mạng tháng Tám, được tách ra, mang tên phố Hàng Khay. Từ tháng 12 - 1946 đến 10 - 10 - 1954 thời Hà Nội bị tạm chiếm, Hàng Khay được đổi tên là phố Anh quốc. Khi Thủ đô giải phóng, phố lại được trả về tên cũ...

Trước đây, phố gồm những cửa hàng bán các đồ mỹ nghệ, áo kimono, áo thêu, phục vụ khách du lịch... Thời ảnh kỹ thuật số, có thêm nhiều hiệu ảnh khá đông khách, các cửa hàng mỹ nghệ, quán cà phê...

Từ sau ngày Thủ đô giải phóng, tháng 10 - 1954, phố mang tên mới: phố Hàng Khay. Phố có đặc điểm, chỉ có một dãy nhà bên số lẻ nằm phía nam hồ Hoàn Kiếm. Ở trung tâm Thủ đô, phố Hàng Khay trở thành “chứng nhân lịch sử”: Tháng 10 - 1954 “khi đoàn quân tiến về”, từ chiến khu, diễu hành qua Hàng Khay tỏa đi tiếp quản Tòa thị chính Thành phố, Bệnh viện Ðồn Thủy, trại Bảo an binh...Các đoàn đại biểu cấp cao, nguyên thủ quốc gia nhiều nước đến thăm Việt Nam đều qua Hàng Khay để về Nhà khách Chính phủ, khách sạn Metropole, dự mít tinh tại Nhà hát lớn...

Ngày nay, mặt hàng xuất hiện nhiều nhất ở phố Hàng Khay vẫn là các cửa hàng phát huy nghề truyền thống “gỗ khảm trai” được bày bán trong các Gallry: mỹ nghệ Hoàng Anh, Collcetion Shop, Moon Shop, Dịch vụ du lịch Hà Nội. Mẫu mã phong phú: Chân dung thiếu nữ, phong cảnh Văn Miếu, Khuê Văn Các, Chùa Một Cột, Cánh đồng quê lúa chín vàng, Nụ cười của lão nông say sưa nhả khói thuốc lào...

 

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Hàng Hòm

  

(du lich) - Phố Hàng Hòm dài 120 mét, đi từ phố Hàng Quạt đến phố Hàng Gai, đây vốn ở trên đất cũ thôn Cổ Vũ.

Vào khoảng giữa thế kỷ 18, một số người làng Hà Vĩ (phủ Thường Tín - Hà Đông) có nghề cổ truyền làm đồ gỗ sơn, ra Hà Nội lập nghiệp, đến ở phố này.

Trong phố còn ngôi đình (số nhà 11) do người Hà Vĩ lập ra thờ ông tổ nghề sơn là Trần Lư. Khu nhà này bên ngoài là đình hai bên có bệ ngồi của các quan viên; bên trong là đền, đền thờ chư vị, tuần rằm lên đồng lên bóng.

Người Hà Vĩ vẫn giữ tập quán và phong tục hàng giáp, lễ bái ở đình. Hàng năm đình vào đám đầu tháng 2 âm lịch, có tế lễ rước sách (rước kiệu thần quanh phố); ngày vào đám dân làng Hà Vĩ ở Thường Tín cũng ra dự, mang cả đồ thờ theo, xong đám lại đem về.

Người phố Hàng Hòm đa số là người dân Hà Vĩ, về sau thêm cả người làng Đa Sĩ. Trong phố chỉ có một gia đình là người Hoa Kiều (số nhà 16) cùng sản xuất hòm gỗ.

Hàng Hòm làm đồ gỗ sơn: hòm, tráp bằng gỗ sơn then (đen), hòm đựng quần áo, tráp đựng giấy bút. Về sau làm cả hòm gỗ mộc sơn bằng sơn tây màu cánh dán. (Hòm da khoá chuông sắm cho cô dâu về nhà chồng thì mua ở hiệu khách Hàng Buồm).

Việc sản xuất đồ gỗ lúc đầu hòm là chính: thợ làm ngay trong nhà, ngoài cửa hàng bày hàng bán. Những gia đình ít vốn, thuê buồng ở phía sau rẻ tiền, nhận việc bên ngoài về làm lấy công. Sau thêm đồ sơn mài: sơn then, sơn cánh dán có vẽ hoa lá. Làm cả câu đối, quả tráp giầu, ngai thờ. Già nửa phố là những nhà làm hòm, chỉ có đôi ba nhà làm đồ sơn mài. Vào khoảng những năm ba mươi trở đi, Hàng Hòm theo nhu cầu mới, sản xuất thêm hàng đồ da cần cho những người đi xa: va li, cặp da, túi du lich. Và lác đác thêm mấy nhà làm khăn xếp, mũ tây và giày vải thêu; đó là những gia đình ở bên Hàng Gai, Hàng Trống tràn sang.

Hàng Hòm là một phố cũ, nhà cửa làm đã lâu đời, kiểu cũ cũng như ở các phố cổ khác Cầu Gỗ, Hàng Quạt, Hàng Cân: nhà phía mặt ngoài còn những chỗ không theo thẳng hàng, gác kiểu “chồng diêm”; một số ít nhà được cải tạo lại nâng hai tầng song chưa nhiều.

Một điểm đặc biệt của Hàng Hòm là tập trung ở đầu phố chỗ giáp Hàng Gai - Hàng Hài nhiều hàng cơm nhỏ, hàng nước; có đến ba, bốn hàng thịt chó và hàng cháo lòng (chỗ trông sang ngõ Hàng Chỉ, khách hàng là những người chờ lĩnh báo ở trong ngõ mang đi bán). Chiến sự cuối năm 1946 đầu 1947 đã tàn phá Hàng Hòm, vì đây là chỗ giáp ranh hai khu, giao chiến suốt ngót ba tháng; quân Pháp đã bắn đại bác vào khu này, phá huỷ hầu hết nhà cửa, chỉ còn nguyên vẹn ngôi nhà số 36.

Hàng Hòm đã được xây dựng lại trong thời tạm chiếm, nên nhà nào cũng theo kiểu mới cao rộng.

 

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Phố Nhà Thờ

Nằm cách hồ Hoàn Kiếm một đoạn không xa, phố Nhà Thờ được biết đến như một con phố đáng yêu và đầy thi vị của Thủ đô Hà Nội.

Chùa Bà Đá nằm trên con phố nhỏ này. Phố Nhà Thờ, một địa chỉ tham quan của tour xích lô vòng quanh phố cổ Hà Nội. Đón Noel tại Nhà thờ lớn Hà Nội là một điều thú vị với gia đình du khách đến từ châu Âu. Cửa hàng bán đồ lưu niệm. Nằm cách hồ Hoàn Kiếm một đoạn không xa, phố Nhà Thờ được biết đến như một con phố đáng yêu và đầy thi vị của Thủ đô Hà Nội. Con phố nhỏ và dài chỉ vài trăm mét dường như luôn chứa đựng nhiều điều hấp dẫn và độc đáo đến khó quên. Ở đây, người ta bắt gặp sự tương phản giữa hai trường phái kiến trúc Đông và Tây, giữa hai hình thái văn hóa cũ và mới, và thậm chí là cả giữa hai hệ ý thức tín ngưỡng Phật giáo và Thiên chúa giáo. Chính sự lạ kì này đã tạo nên một sức hút hấp dẫn cũng như sự tò mò đối với mỗi người khi có dịp đặt chân lên khu phố nhỏ bé này. Ngay đầu dãy phố, tọa lạc trên khu đất của ngôi nhà số 3 là chùa cổ Bà Đá được xây dựng từ  đời vua Lê Thánh Tông (1490-1497) trên nền tháp Báo Thiên nổi tiếng của kinh thành Thăng Long xưa. Nay ngôi chùa cũng chính là trụ sở của Thành Hội Phật Giáo Hà Nội. Trong khi đó, ở cuối con phố, trên nền khu đất rộng tạo thành một quảng trường nhỏ là Nhà Thờ Lớn Hà Nội với lối kiến trúc Gothique mang đậm dấu ấn nghệ thuật của thời kì Trung Cổ với những mái vòm uốn cong, rộng và vươn cao lên nền trời xanh tạo thành một điểm nhấn thú vị cho không gian tổng thể của cả con đường. Đây là ngôi nhà thờ nổi tiếng được khánh thành đúng vào lễ Giáng sinh năm 1887. Vào dịp Noel hàng năm, Nhà Thờ Lớn là địa chỉ đón Giáng sinh của người dân Thủ đô nói chung và của mọi tín đồ Thiên chúa giáo nói riêng. Bên cạnh đó, nằm giữa những ngôi nhà hai tầng thấp và cũ xưa phảng phất dấu ấn kiến trúc thời thuộc Pháp là những quán cà phê phong cách châu Âu cùng những đồ ăn nhanh mang hương vị phương Tây luôn tạo được sức hấp dẫn đối với người sành thưởng thức, nhất là những người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Phố Nhà Thờ có cả những cửa hàng lưu niệm với các món hàng thủ công mỹ nghệ tinh xảo và cả những cửa hàng thời trang bằng thứ lụa tơ tằm cao cấp mịn màng và óng mượt của Việt Nam. Chia tay Hà Nội, du khách có thể quên đi mọi thứ vì sự bộn bề của công việc và cuộc sống, thế nhưng hình ảnh con phố nhỏ đáng yêu và độc đáo này có lẽ sẽ chẳng bao giờ mờ phai   trong tâm trí họ. Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Lê Minh

Hàng Giầy

(du lich) - Phố Hàng Giầy dài 228m, đi từ phố Lương Ngọc Quyến đến phố Hàng Chiếu.

Phố trước kia là hai phố: đoạn Hàng Chiếu đến Ngõ Gạch là phố Hàng Màn (tên tiếng Pháp là Rue Lataste) và đoạn phố Hàng Giầy, còn có tên là phố Nguyễn Duy Hàn, tên một tuần phủ Thái Bình.

Sau 1945, đổi là phố Tán Thuật. Đến 1947 đổi lại thành phố Hàng Giầy (cũng là tên mặt hàng kinh doanh chủ yếu lúc bấy giờ) và vẫn giữ nguyên tên gọi này cho đến ngày nay. Ngày nay, phố này không còn buôn bán giầy mà chỉ còn những cửa hàng bán bánh kẹo và hàng vặt. Đoạn Hàng Màn trước đây là phần đất thôn Cổ Lương, tổng Hậu Túc (sau đổi là tổng Đồng Xuân), huyện Thọ Xương, nằm trên bờ Bắc sông Tô Lịch. Phần Hàng Giầy là đất thôn Hài Tượng, thuộc tổng Đông Thọ, huyện Thọ Xương.

Đoạn cuối phố từ Hàng Buồm đến đầu Lương Ngọc Quyến được coi là phần phụ thuộc của Hàng Buồm vì nơi đây cũng tập trung nhiều cửa hàng ăn uống của người Tàu, những hiệu ăn nhỏ không phải là cao lâu.

Đoạn phố này trước kia có tên là Hàng Giầy vì một thời có những cửa hàng bán giày da lộn dép quai ngang của thợ giày làng Chắm làm ra; những thứ giày dép đó không còn khách mua nữa và cửa hàng giày cũng không còn; chủ đất cho phá những ngôi nhà cũ kỹ xây lại thành dãy nhà gác cho Tàu thuê làm cửa hàng ăn uống, bên trên là chỗ gia đình họ ở.

Ngày nay giữa phố Hàng Giầy ở số nhà 30 còn giữ lại được một ngôi đền là Nội Miếu của thôn Hài Tượng. Đền này sau đã bán cho dân các phường Hàng Bạc làm nơi thờ vọng về Trâu Khê (vào năm 1895).

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)

Hàng Giấy

(du lich) - Phố Hàng Giấy dài 208 mét, đi từ phố Hàng Đậu đến phố Hàng Khoai, phố này nguyên là một con đường đất cũ từ góc đông bắc thành phố Hà Nội đi xuống, đã có từ lâu đời trên một đoạn đê cũ. Bên phía đông con đường đó là đất của thôn Huyền Thiên, bên phái tây là đất thôn Tân Khai.

Trước năm 1915, đường phố này chưa có vỉa hè, mặt đường trải gạch vụn, không có cây cối quang cảnh một con đường giáp ngoại ô, còn nhiều nhà lá lẫn với nhà tường gạch lợp tôn, chưa có nhiều nhà lợp ngói, nhà có gác cũng là nhà kiểu cũ lối chồng diêm, nhà xây chưa theo vạch thẳng hàng.

Trong phố chỉ có những cửa hàng nhỏ bày dưa cà mắm muối ngay trước cửa, mấy hàng xén nhỏ, vài ông lang bắt mạch bốc thuốc trong nhà. Phố còn hẻo lánh, khi chưa có Bốt cảnh sát ở đầu phố thì dân phố phải thuê tuần phiên canh gác, những ngày có phiên chợ Đồng Xuân, người Kẻ Bưởi đem giấy bày bán ở hai bên đường đi chỗ gần ngã tư Hàng Khoai.

Đầu phố chỗ gần két nước có một Bốt cảnh sát, người ta gọi là Sở Cẩm Hàng Đậu, tuy nó ở Hàng Giấy. Ngôi nhà hàng hiên rộng là chỗ khách ngồi uống rượu hóng gió từ sông Hồng vào, chiến tranh 1914 - 1918 chủ tiệm phải đóng cửa vì bị động viên về Tây đánh giặc, thành phố lấy ngôi nhà làm Bốt cảnh sát trông coi an ninh khu vực này.

Còn một đặc điểm nữa của phố Hàng Giấy cũ là có nhà hát cô đầu. Trước năm 1920, người ta nói lóng rủ nhau lên Hàng Giấy nghĩa là đi “ nghe hát đập trống”. Cô đầu Hàng Giấy có từ bao giờ? Không ai nhớ nữa. Chỉ biết trong một thời gian hàng chục năm, ở Hàng Giấy vẫn có sáu bảy nhà hát, đều ở cả bên dãy số chẵn phía tây.

Những năm thập niên mười đầu thế kỷ 20, mặt đường vẫn còn trải đá, chưa có vỉa hè, đèn đường, chưa có mấy nhà xây có gác. Người trong phố một số là gia đình công chức nhỏ hoặc nhân viên sở tư, sống nền nếp, kín đáo. Rất ít cửa hàng khang trang. Có một số cửa hàng bán giấy bút, giấy bản, bút lông, một số nhà làm kẹo bột, vài ba cửa hàng Đông y.

Sau năm 1925, Hàng Giấy mới dần được xây dựng đẹp mắt với nhiều ngôi nhà kiểu Tây diện tích rộng, gác cao. Một số nhà buôn giàu có xuất hiện. Năm 1938 xây dựng ngôi nhà của khách sạn Hoa Nam đồ sộ (nay là rạp chiếu bóng Bắc Đô).

Chiến sự cuối năm 1946 - đầu 1947, Hàng Giấy ở vào chỗ địa đầu Liên khu I, những nhà có gác cao đều được chiến sĩ ta dùng làm nơi quan sát và phục bên trong bắn tỉa lên cầu Sắt có lính Pháo đóng giữ; địch đã nã pháo và ném bom vào phố này làm đổ nát nhiều nhà cửa. Đến thời kỳ tạm chiếm (1948 - 1954) những nhà bị tàn phá mới được xây lại.

 

Trần Nhật Jap - tổng hợp (24H.COM.VN)