24h khám phá nơi ít người biết đến ở Ninh Bình

Ngoài những danh thắng nổi bật như Tràng An, chùa Bái Đính… Ninh Bình còn nhiều chốn bình yên để du khách khám phá chỉ trong một ngày.

• 
  

Nếu chỉ có một ngày lạc bước đến Ninh Bình, hãy dành thời gian du ngoạn đến những điểm đến thú vị, còn khá mới lạ như Thung Nham, động Thiên Hà, hồ Đồng Chương… để hiểu hơn về mảnh đất Ninh Bình lịch sử.

7h: Khu đền thờ vua Đinh - Lê

Cố đô Hoa Lư gắn với sự nghiệp ba triều đại Đinh - Lê - Lý, được coi là vùng đất “địa linh” với nhiều danh nhân đất Việt. Theo ghi chép, năm 968 Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế lập nên nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên ở nước ta lấy Hoa Lư làm kinh đô, hiện còn nhiều di tích cung điện, đền, chùa, lăng mộ… Bạn sẽ được chiêm bái 2 đền thờ vua Đinh và vua Lê cách nhau chừng 500 m, tọa lạc ở xã Trường Yên, huyện Hoa Lư. Tại đây bạn có thể tìm hiểu về lịch sử của các triều đại vua Đinh, Lê. Ngoài ra, khu di tích Hoa Lư còn có một số ngôi chùa đẹp như chùa Ngân Xuyên (gần chân núi Mã Yên), chùa Nhất Trụ (cách đền vua Lê khoảng 200 m). Giá vé tham quan quần thể cố đô Hoa Lư: Người lớn: 10.000 đồng, trẻ em: 3.000 đồng.

Hãy bắt đầu một ngày tham quan bằng việc đi thắp hương cầu an ở đền thờ các bậc hiền nhân thuở trước. Ảnh: Dulichninhbinh

9h: Khu du lịch sinh thái Thung Nham

Thuộc xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, cách trung tâm thành phố Ninh Bình 10 km, Thung Nham (còn gọi là Thung Chim) nằm trọn trong vùng lõi của quần thể danh thắng Tràng An, cạnh khu du lịch nổi tiếng Tam Cốc - Bích Động. Để đến đây, du khách thường đi vào khu du lịch Tam Cốc chừng 4 km, qua Thung Nắng rồi đi tiếp bằng đường bộ hoặc ngồi thuyền nếu chọn qua Hang Chùa.

Bạn sẽ được tận mắt thấy ở đây vô số loài chim, phổ biến nhất là cò, vạc, diệp, le le, mòng két, chích chòe lửa, cho tới sáo đá. Đặc biệt, đây còn là nơi trú ngụ ở nhiều loài chim quý hiếm được ghi trong sách đỏ. Sau khi mãn nhãn, bạn có thể tham quan các hang động nằm trong núi đá. Rời thuyền đi dạo trên bờ, du khách sẽ đến với vườn cây ăn quả, tham quan cây duối nghìn năm, cây đa trăm tuổi, rừng nguyên sinh, khu nuôi trồng thủy sản... (Xem chi tiết tại đây)

Trong khi Tràng An, Tam Cốc - Bích Động là những điểm đến đã trở nên quen thuộc, thì Thung Nham dường như vẫn là cái tên còn khá xa lạ với du khách đến với Ninh Bình. Ảnh: Dulichninhbinh

12h: Ăn trưa

Nghỉ ngơi ở thung lũng Đồi Nham, bạn đừng quên thưởng thức các món dân dã như lợn cắp nách, gà đồi, cá hồ tự nhiên, măng vầu, rau rừng... (Xem thêm về các món ăn dân dã của Ninh Bình tại đây).

13h: Động Thiên Hà

Sau tham quan và ăn trưa tại Thung Nham, du khách di chuyển đến bản Mường Thổ Hà, xã Sơn Hà, huyện Nho Quan để đến với động Thiên Hà. Bạn sẽ được đi thuyền trên dòng kênh nhỏ có chiều dài chừng 1 km xen giữa cánh đồng quê, sau đó tiếp tục bộ hành trên con đường đá dài 500m ven chân núi Tướng để tới cửa động. Động có chiều dài 700m bao gồm động và động nước. Tuy động không lớn nhưng do nằm ngay trong dải núi Tướng, vốn là một phần của bức tường thành thiên nhiên vững chắc bao bọc, bảo vệ kinh thành Hoa Lư thế kỷ 10, nên động Thiên Hà được nhiều du khách tìm đến để hiểu thêm về vùng đất cố đô. (Xem chi tiết tại đây)

Nơi đây được đánh giá là một tuyến du lịch hấp dẫn trong quần thể danh thắng Tràng An - Tam Cốc. Ảnh: ninhbinhtourist.

15h30: Hồ Đồng Chương

Ra khỏi hang động, bạn tiếp tục di chuyển tới hai xã Phú Lộc và Phú Long cũng nằm trong huyện Nho Quan để ra được hồ Đồng Chương. Tại đây, bạn sẽ bắt gặp khung cảnh hồ khá hoang sơ và tĩnh lặng. Xung quanh hồ là những vạt đồi thông soi bóng tạo nên một không gian trong mát và thơ mộng giữa núi rừng đại ngàn. Gần hồ Đồng Chương có thác Ba Tua và dòng Chín Suối, ven hồ là đồi thông và ao Trời, một ao ở trên đồi cao có nước trong xanh nhưng không bao giờ cạn.

Khung cảnh thơ mộng, yên bình hồ Đồng Chương. Ảnh: Đỗ Kiên

Du khách có thể đi thuyền dạo quanh hồ, thả hồn hoà cùng thiên nhiên hoặc tham gia các trò chơi thú vị ở khu vui chơi giải trí, khu nghỉ dưỡng nhà sàn, khu thể thao hoặc cắm trại dã ngoại, ăn uống nhẹ nhàng ở bìa rừng để kết thúc ngày dài rong chơi.

17h: Kết thúc hành trình

Thông tin thêm: Đường đi: Ninh Bình cách Hà Nội khoảng 90 km về phía Đông Nam. Bạn có thể đi xe máy hoặc bắt xe khách ở bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát để đến đây. Giá vé xe ô tô từ 50.000 - 60.000 đồng. Thời gian di chuyển: Khoảng 2 - 2,5 tiếng. Ngoài ra, du khách muốn khám phá Ninh Bình trong một ngày nếu không muốn di chuyển nhiều nơi có thể lựa chọn một điểm để đến như Thung Nham, hồ Đồng Chương để ngắm cảnh và tận hưởng không khí thư giãn.

Lê Thương

Ngôi chùa nhiều kỷ lục nhất Việt Nam

Là quần thể lớn và sở hữu nhiều kỷ lục nhất Việt Nam, chùa Bái Đính được xem là một trong những điểm đến tâm linh thu hút rất đông khách mỗi dịp xuân về.

 

Chùa Bái Đính nằm ở cửa ngõ phía tây khu di tích cố đô Hoa Lư, thuộc xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Với diện tích 539 ha, chỉ 27 ha trong số này là khu chùa Bái Đính cổ. Phần còn lại gồm khu chùa Bái Đính mới (80 ha) và các công viên văn hóa, học viện Phật giáo, nơi đón tiếp, bãi đỗ xe, hồ phóng sinh…

 

 

Vào những ngày đầu xuân, chùa rất đông khách và nhộn nhịp. Bạn sẽ được chiêm ngưỡng những pho tượng khổng lồ như bộ Tam Thế bằng đồng lớn nhất Việt Nam, pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng cao và nặng nhất... Ngoài ra, nơi đây cũng lưu giữ nhiều viên ngọc xá lợi, báu vật quý của Phật.

 

 

Hàng trăm bức tượng La Hán được đặt dọc theo lối đi vào và ra khỏi chùa. Khi đi ngang qua mỗi bức tượng, nhiều người thường dùng tay chạm vào để mong cầu những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

 

 

Kiến trúc chùa nổi bật với những hình khối lớn, hoành tráng mang đậm dấu ấn Việt Nam, được sử dụng bằng nhiều nguồn nguyên liệu chính ở địa phương như: đá xanh Ninh Bình, gỗ tứ thiết, ngói men Bát Tràng...

Điều khác biệt nhất ở kiến trúc chùa thể hiện ở vòm mái màu nâu sẫm cong vút hình đuôi chim phượng. Các chi tiết trang chí mang đậm dấu ấn của các làng nghề truyền thống nổi tiếng ở Việt Nam.

 

 

Chùa có các điểm tham quan chính như: cổng Tam Quan, tháp chuông, các điện Quan Âm, Pháp Chủ, Tam Thế. Để đến một điểm tham quan, bạn phải đi qua một đoạn đường khá dài, đa số là các bậc thang. Điều này như một cách để thể hiện lòng kiên nhẫn và tâm nguyện được đặt chân đến chốn thanh tịnh của con người.

 

 

Với nhiều kỷ lục, khu tâm linh núi chùa Bái Đính đã trở thành nơi du xuân lý tưởng. Khách đến từ nhiều nơi khác nhau, có cả khách nước ngoài, nhưng hầu hết họ đều đến chiêm bái và cầu mong những điều tốt đẹp, bình an cho gia đình, người thân và bạn bè.

 

 

Du khách đến đây sẽ được dịp nghe lại những sự tích, câu chuyện về lịch sử của ngôi chùa và của quần thể này từ những nhân viên hướng dẫn.

 

 

Khi đặt chân lên đến điện Tam Thế, bạn sẽ có cơ hội ngắm nhìn bức tranh thiên nhiên trữ tình và thơ mộng của toàn khu Tràng An. Hình ảnh những ngọn núi đá vôi được phủ xanh thấp thoáng trong những làn mây sẽ để lại trong bạn những ấn tượng khó quên.

 

 

Du khách có thể về Ninh Bình (cách Hà Nội 93 km) thông qua nhiều phương tiện khác nhau như tàu hỏa, xe buýt, ôtô riêng hoặc xe máy.

Vé tham quan Bảo tháp là 50.000 đồng/người, xe điện là 30.000 đồng/ người/chiều. Chùa mở cửa từ 6h tất cả các ngày trong tuần và thường đóng cửa lúc 21h, khi khách bắt đầu vắng. Đặc biệt, vào mỗi dịp Tết, chùa tổ chức lễ hội chùa Bái Đính diễn ra từ chiều mùng 1 Tết, khai mạc vào mùng 6 Tết và kéo dài tới hết tháng 3 âm lịch.

 

 

Nhìn từ xa, quần thể chùa Bái Đính nổi bật giữa những ngọn núi hùng vĩ. Đây cũng là dịp để bạn khám phá sự hoang sơ và cổ kính của một vùng đất mà chắc chắn sẽ cho bạn những trải nghiệm thật sự thú vị.

 

Phong Vinh

Kế hoạch tự du xuân chùa Bái Đính

Tự sắp xếp lịch trình ghé thăm chùa Bái Đính trong mùa lễ hội và nắm vững các điểm tham quan, ăn uống, nghỉ ngơi cũng như đi lại, du khách sẽ chủ động hơn về mặt thời gian, tiết kiệm chi phí.

• 
  

Là quần thể lớn và sở hữu nhiều kỷ lục nhất Việt Nam, chùa Bái Đính được xem là một trong những điểm đến tâm linh thu hút rất đông mỗi dịp xuân về. Để buổi tham quan và chiêm bái diễn ra thuận lợi, bạn có thể tham khảo một số lưu ý dưới đây, đồng thời tự lên lịch trình cho bản thân cũng như gia đình, bạn bè.

Di chuyển

Cách Hà Nội 93 km về phía Nam – nơi có quốc lộ 1A, 10, 12A, 12B và cả đường sắt Bắc – Nam chạy qua, du khách có thể về Ninh Bình thông qua nhiều phương tiện khác nhau như tàu hỏa, xe buýt, ô tô riêng hoặc xe máy.

Trường hợp dùng xe khách, tuyến Hà Nội – Ninh Bình có hàng chục chuyến chạy mỗi ngày, bắt đầu từ 5h đến 23h do các nhà xe cung cấp gồm Sao Việt, Cường Hưng, Hoàng Long, Vũ Thưởng, Gia Minh, Hiển Tình. Thời gian di chuyển trên chặng khoảng 2 giờ, giá thấp nhất khoảng 70.000 đồng một người.

Trường hợp đi bằng phương tiện cá nhân, từ Hà Nội, bạn theo đường Giải Phóng, qua bến xe Giáp Bát, rẽ vào cao tốc Pháp Vân -  Cầu Giẽ, từ đó đi hướng Phủ Lý là tới Ninh Bình. Thời gian di chuyển không quá 90 phút.

Điểm tham quan, chiêm bái

Ba pho tượng Tam Thế Phật (quá khứ, hiện tại, tương lai) trong điện Tam Thế tại chùa Bái Đính.

Chùa Bái Đính nằm ở cửa ngõ phía tây khu di tích cố đô Hoa Lư, bên quốc lộ 38B, thuộc xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Với diện tích 539 ha, chỉ 27 ha trong số này là khu chùa Bái Đính cổ. Phần còn lại gồm khu chùa Bái Đính mới (80 ha) và các công viên văn hóa, học viện Phật giáo, nơi đón tiếp, bãi đỗ xe, hồ phóng sinh…

Khu chùa Bái Đín​h mới

Trong những ngày lễ hội, chùa Bái Đính thường rất đông khách và nhộn nhịp. Một số điểm tham quan chính gồm cổng Tam Quan, tháp chuông, các điện Quan Âm, Pháp Chủ, Tam Thế. Trong đó:

Cổng Tam quan: Nơi đây được bố trí hai tượng Hộ pháp (ông thiện và ác) bằng đồng cao 5,5m và 8 pho tượng Kim Cương. Hành lang La Hán gồm 234 gian nối liền với hai đầu Tam Quan, chiều dài 1.052m.

Tháp chuông: Ngay đường lên chùa, bạn sẽ bắt gặp ngọn tháp chuông với 3 tầng, 24 mái, là nơi đặt quả chuông đồng nặng tới 36 tấn.

Điện Tam Thế: Tọa lạc ở trên đồi cao khoảng 76m so với mực nước biển, bên trong điện có 3 pho tượng Tam Thế Phật (quá khứ, hiện tại, tương lai) bằng đồng cao 7,2m, trọng lượng 50 tấn. Đây cũng là những pho tượng giúp Bái Đính trở thành ngôi chùa có bộ tượng Tam Thế bằng đồng lớn nhất Việt Nam.

Điện Quan Âm: Là nơi đặt tượng Phật bà đúc bằng đồng, nặng 80 tấn, cao 9,57m và được công nhận là lớn nhất Việt Nam. Tổng cộng điện Quan Âm có 7 gian, trong đó bức tượng Quan Thế Âm Bồ Tát nghìn mắt nghìn tay đặt ở chính giữa.

Điện Pháp Chủ: Điện này gồm 5 gian, khu giữa đặt pho tượng Phật Pháp Chủ bằng đồng cao 10m, nặng 100 tấn và được ghi nhận là “Pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng lớn nhất Việt Nam”. Trong điện còn treo 3 bức hoành phi và cửa võng lớn nhất Việt Nam.

Chùa Bái Đính cổ

Cách điện Tam Thế của khu chùa mới khoảng 800 m về phía nam, chùa Bái Đính cổ nằm gần đỉnh một rừng núi khá yên tĩnh, gồm một nhà tiền đường ở giữa. Bên phải là hang sáng thờ Phật, sau đó tới đền thờ thần Cao Sơn ở sát cuối cửa sau. Bên trái là đền thờ thánh Nguyễn và động tối thờ mẫu, tiên.

Điểm ăn uống

Để mua thức ăn, du khách phải lấy số và thanh toán trước khi chọn món chay.

Bạn có thể dừng chân nghỉ trưa và dùng bữa trong một nhà hàng ngay tại khuôn viên chùa Bái Đính. Các món nơi đây đa dạng gồm bánh bao, cháo đậu xanh, đùi gà, phở bò, cơm… nhưng nguyên liệu chay hoàn toàn. Giá cả chỉ dao động trong khoảng 5.000-25.000 đồng mỗi món. Nước uống cũng được bày bán trong nhà hàng, chủ yếu là đóng lon với mức 10.000-15.000 đồng.

Nếu không hợp khẩu vị với đồ ăn chay, du khách còn có lựa chọn khác tại nhà hàng Cao Sơn cũng nằm trong khuôn viên khu du lịch Bái Đính. Nơi đây nổi tiếng với các món đặc sản Ninh Bình, nguyên liệu từ dê núi.

Các lưu ý khác

Chùa Bái Đính mở cửa từ 6h sáng tất cả các ngày trong tuần và thường đóng cửa lúc 21h tối, khi khách vãn hoàn toàn.

Đóng công đức tại chùa, du khách sẽ được nhận chứng nhận cùng một món quà lưu niệm nhỏ.

Bạn có thể khởi hành từ Hà Nội vào lúc 6h sáng và kết hợp thăm thú quần thể danh thắng Tràng An (giá vé 150.000 đồng một người) trong cùng ngày. Như vậy, du khách nên dùng bữa trưa tại Tràng An trong các nhà hàng như Chính Thư, Dê núi Ninh Bình, Thạch Bàn Quán hay Tụng Dung, giá cả đa dạng tùy từng nơi. Ngoài các món liên quan tới dê, du khách nên nếm thử gà nướng, cá nướng và lẩu cá.

An ninh tại khu vực chùa Bái Đính khá tốt và trật tự, sạch sẽ. Tuy vậy, du khách vẫn nên lưu ý bảo quản tài sản cá nhân và không vứt rác bừa bãi.

Lễ hội chùa Bái Đính thường diễn ra từ chiều mùng 1 Tết, khai mạc vào mùng 6 Tết và kéo dài tới hết tháng 3 âm lịch. Nội dung gồm hai phần chính là lễ và hội. Trong đó, phần lễ gồm các nghi thức thắp hương thờ Phật, tưởng nhớ công đức thánh Nguyễn Minh Không, lễ tế thần Cao Sơn và chầu thánh Mẫu Thượng Ngàn. Phần hội gồm các trò chơi dân gian, thăm thú hang động, vãn cảnh chùa, thưởng thức nghệ thuật hát chèo, xẩm. Ngày 24/2 (tức mùng 6 Tết), chùa Bái Đính đã tổ chức lễ khai hội xuân Ất Mùi với sự tham dự của Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Nguyễn Thị Thanh cùng các vị lãnh đạo khác và đông đảo du khách, Phật tử. Các hoạt động chính gồm đánh trống khai hội, dâng hương, thả chim phóng sinh và cầu nguyện cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa…

Đoàn rước

Trần Hằng



“Tết bò” ở vùng nông thôn Phú Yên

(Công lý) - Tết Nguyên đán gắn với nhiều lễ nghi và tục lệ như cúng tất niên, cúng đưa ông bà, cúng “Tết ông Công ông Táo”, “Tết giếng”…Và trong những ngày tết, nông dân cũng không quên con vật gắn bó với cơ nghiệp của mình nên có cúng "Tết bò".

Ở Phú Yên ngày nay, tục “Tết bò” vẫn được duy trì và mang đậm bản sắc văn hóa nông nghiệp của một huyện thuần nông, vẫn còn nhiều hộ dân chăn nuôi bò.

“Tết bò” thường được bắt đầu vào mùng 4 hoặc mùng 5 Tết. Buổi sáng, gia chủ phải thức dậy thật sớm để quét dọn chuồng trại, đặt một chiếc bàn nhỏ trước hướng chuồng để bày lễ cúng.

Người lao động chân chất và mộc mạc nên lễ cúng Tết bò cũng rất đơn sơ. Tùy vào số lượng bò trong chuồng mà bày đúng số bánh tét để cúng và không quên đèn, gạo muối và hương hoa. Cúng xong phải rải gạo muối lên mái lợp chuồng để cầu cho bầy gia súc năm mới no khỏe, không bệnh tật và gắn bó giúp ích cho con người.

Ông Nguyễn Trung, năm nay đã 82 tuổi tại thôn Phú Xuân B, xã Xuân Phước, huyện Đồng Xuân cho biết: “Từ hồi còn nhỏ tôi đã thấy ông bà có tục cúng Tết bò. Bây giờ mình cũng làm theo, hơn nữa nhà quê con bò là cả gia sản, là đầu cơ nghiệp, làm vậy cũng như cảm ơn con vật gắn bó gần gũi với mình”.

Ông Nguyễn Nhịn, thôn Phú Xuân B, xã Xuân Phước (huyện Đồng Xuân) đang thực hiện nghi lễ cúng “Tết bò” - Ảnh: Quốc Thanh

Nhiều người cao niên ở trên địa bàn kể, ngày xưa nhà nhà thường gói riêng từng loại bánh để cúng “Tết bò”. Bò đực bánh tét, bò cái bánh chưng, nghé con có phần bánh nhỏ. Bây giờ có đơn giản hơn, cũng tùy số lượng bò trong chuồng mà cúng bánh, cho đủ phần. Cúng xong dán mấy phong giấy đỏ lên cột chính của chuồng để trâu bò luôn được bảo vệ, phát triển đều đều.

Trong những ngày đầu năm mới, “Tết bò” là việc làm thể hiện tình cảm gắn bó giữa người với con vật giúp ích cho mình, mang tính nhân văn sâu sắc trong phong tục cổ truyền của người Việt Nam.

Quốc Thanh

Đặc sản chùa Hương mùa trảy hội xuân

Những ngày đầu xuân mới, du khách thập phương lại nô nức về trảy hộ chùa Hương. Chuyến hành trình linh thiêng về miền đất Phật là một trong những lễ hội xuân gây tiếng vang lớn nhất tại miền Bắc.

 

 

Chùa Hương thuộc địa phận Mỹ Đức, Hà Nội. Không chỉ là mảnh đất linh thiêng, đây còn là địa danh du lịch nổi tiếng với thắng cảnh non nước hữu tình. Tại bất cứ vùng du lịch nào cũng có những đặc sản địa phương, ghi dấu ấn đặc biệt trong lòng du khách. Trong bài viết đầu xuân này, hãy cùng chúng tôi điểm qua những sản vật quê nhà gắn bó với người Hương Sơn, mà du khách vãn cảnh trảy hội đầu xuân đều nhung nhớ.

 

Rau sắng chùa Hương

 

 

 

Dù là món rau rừng dân dã nhưng rau sắng chùa Hương lại là thứ nhiều du khách muốn mua về làm quà và thưởng thức hơn cả khi về trảy hội chùa. Rau sắng còn được biết tới với nhiều cái tên quen thuộc như rau ngót núi, rau ngót rừng. Không như những loại rau bình thường, rau sắng lấy từ cây thân gỗ mọc tự nhiên trên những vách núi đá vôi. Thân cây sắng cao to, để lấy được ngọn rau sắng, đôi khi ngưới hái phải leo lên ngọn cao cả chục mét. Rau sắng ngon nhất là ăn vào thời điểm đầu mùa hè bởi mùa đông cây sắng rụng hết lá, chỉ đâm chồi nảy lộc từ vụ xuân.

 

 

 

Cách chế biến rau sắng khá giống rau ngót, nên loại rau mới được mang tên rau ngót rừng. Lá và cọng rau được tách riêng, đem nấu cùng thịt gà, thịt lợn băm, cá quả, cá rô hay tôm nõn đều rất ngon miệng. Rau sắng có vị bùi ngậy, ngọt ngon rất đặc biệt.

Mơ chùa Hương

 

 

 

Mơ quả là một trong những đặc sản hấp dẫn du khách nhất mỗi mùa trảy hội chùa Hương bởi mùa mơ chín trùng khớp dịp lễ hội tháng 1 tới tháng 3 âm lịch. Vùng trồng mơ nổi tiếng nhất, cung cấp mơ cho mùa lễ hội Hương Sơn là làng Yến Vĩ. Mơ Yến Vĩ chua dìu dịu, căng mọng, thơm vàng. Đây là giống mơ quý, cùi dày, hạt nhỏ, vị thơm ngon. Mơ được trồng trên các sườn núi, thung lũng tạo thành dải rừng nối tiếp nhau, sắc trắng của hoa, sắc vàng của quả tạo nên cảnh sắc hữu tình có thể chiêm ngưỡng từ dòng suối Yến.

 

 

 

Du khách về dự lễ hội có thể mua mơ về làm quà hay dùng làm thuốc, làm mứt, ngâm rượu, ngâm đường...làm nước giải khát để dành cho những ngày hè nóng bức đang sắp tới gần.

 

Đặc sản từ củ mài

 

 

 

Củ mài khá giống củ khoai mỡ nhưng xù xì thô ráp hơn. Dù vậy, những đặc sản từ củ mài lại khiến người dân Hương Sơn muôn phần tự hào. Củ mài có rễ cắm rất sâu dưới lòng đất đá nên muốn lấy được củ, người ta phải rất vất vả lên núi để đào. Củ được mài ra đểu nấu chè hoặc làm bánh. Bát chè củ mài thanh mát, nấu với mật ong vừa để cúng Phật, vừa để thưởng thức cho thỏa cơn đói dạ.

 

 

 

Bánh củ mài là loại bánh dẻo, ăn tương tự như chè lam dẻo nhưng mịn mát hơn, thường được bán dưới dạng khối to hoặc đóng thành các gói nhỏ. Bánh củ mài là món quà mà hầu hết những người đến chùa Hương đều mua về để thưởng thức, để tặng bạn bè, người thân. Mua bánh củ mài chùa Hương về làm quà là thói quen của những người đi trẩy hội chùa Hương. Đây là món quà không thể thiếu khi bạn đến với vùng đất được coi là Nam Thiên đệ nhất động này.

 

Chè lam

 

 

 

Cùng với bánh củ mài, chè lam cũng được bán rộng rãi cho du khách mua về làm quà tặng người thân mỗi mùa trảy hội chùa Hương. Loại chè thơm ngon được làm nên từ những nguyên liệu hết sức dân dã đời thường nếp cái, gừng tươi, bột quế, lạc rang cũng làm say lòng bao du khách. Phải thưởng thức chè lam bên chén nước trà mới cảm nhận hết được hương vị dân dã, trong trẻo với vị dẻo thơm gạo nếp xem lẫn vị cay của gừng hòa quyện trong vị thanh ngọt của nước trà. Du khách tới chùa Hương trên tay ai cũng cầm hộp chè lam lúc ra về như mang cả hồn quê ấm áp trong món quà bình dị này.

Theo Depplus/Mask

Dưa Tết ba miền đầy hương sắc

Từ Bắc chí Nam, dưa là món quan trọng phải làm cho Tết chẳng kém gì những món cao lương mĩ vị. Nhiều người sống đầy đủ quá còn không ngại ngần tuyên bố, dưa là món ngon nhất bàn tiệc.

Dưa hành - Ảnh: Giang Vũ

Từ thuở xưa đến giờ, làm các món dưa cho dịp tết vẫn cầu kỳ hơn mọi ngày. Tôi vẫn nhớ thời bà ngoại còn sống, lúc trời rét căm căm, bà vẫn sửa soạn muối dưa hành đầy chăm chú và cẩn thận khác thường.
Dường như trời đất đã ưu ái cho con người những sản vật theo mùa rất phù hợp. Gần Tết là thời điểm củ hành đã đủ mập mạp, trắng phau, được người bán phơi khô vài ngày rồi mới bán. Củ hành muối dưa ngon nhất không phải là loại hành tươi, cũng không phải là hành khô vẫn ăn hàng ngày mà phải là hành già đã phơi ráo nước.

Bà ngoại tôi ngâm hành trong nước tro bếp một ngày một đêm cho hết hăng, ngâm xong rửa sạch lần nữa, bóc vỏ già bên ngoài, lộ ra củ hành nõn nà trông thật thích mắt. Bà xếp vài khúc mía chẻ bên dưới rồi cho hành vào, đổ ngập nước muối pha mằn mặn, rồi lại xếp vài khúc mía chẻ trên cùng, dằn một vật nặng bằng sứ để nén hành. Chỉ cần để cạnh bếp lửa vài ngày là hành đã chua, ngon nhất là sau khi muối một tuần.
Hành ngâm giấm bán sẵn bây giờ đựng trong hũ thủy tinh không có mùi thơm đặc trưng như hành muối bằng phương pháp lên men truyền thống. Đĩa hành mới đặt lên mâm đã tỏa ra mùi thơm phức. Thậm chí đến bây giờ, không được ăn hành muối theo kiểu đó nữa, tôi vẫn thấy mùi thơm đặc biệt đó từ ký ức của mình.

Món dưa hành không chỉ hóa giải cái ngán của bánh chưng mà còn rất nhiều món ăn từ thịt. Kim chi tuy nổi tiếng thế giới thật, nhưng khi ăn lại không hợp với món Việt. Bởi vậy, nếu ai đó hỏi rằng tại sao các món dưa muối của Việt Nam chưa nổi tiếng trên toàn cầu thì sẽ có câu trả lời rang: khi nào ẩm thực Việt được biết đến rộng rãi hơn, thì nhất định các món dưa của Việt Nam sẽ có vị trí xứng đáng. Bởi vì đó là món nâng đỡ, bổ sung và làm hài hòa cho món Việt.

Cũng thật kỳ lạ, bánh tét về bản chất cũng giống như bánh chưng, vậy mà ăn kèm dưa món lại hợp vị đến lạ lung - Ảnh: Giang Vũ

Vào tới miền Trung, món dưa ngày Tết đã biến đổi ngoạn mục vì không được muối theo cách lên men mà ngâm nước mắm. Tôi đã nhìn thấy các mệ Huế làm món này một cách thành kính. Sau khi ngồi cắt tỉa các loại rau củ như đu đủ xanh, củ cải, cà rốt, củ kiệu... là đến công đoạn kỳ công ngồi phơi, trở mặt từng miếng rau củ cho đến khi đã héo trong héo ngoài trong hai ba ngày. Sau khi trụng sơ nước sôi cho sạch, vắt ráo, dưa món sẽ được ngâm trong nước mắm đường để nguội, khoảng 1 tuần là ăn được.

Cũng thật kỳ lạ, bánh tét về bản chất cũng giống như bánh chưng, vậy mà ăn kèm dưa món lại hợp vị đến lạ lùng. Miếng rau củ giòn tan, vị mặn vừa phải khiến cho cái ngán của bánh tét biến đi đâu hết. Đã bao nhiêu cô gái thất bại trong việc làm dưa món vì gặp khó khăn trong khâu phơi rau củ. Bởi thế, chỉ có các mệ Huế cả một đời làm dưa món mới đủ kinh nghiệm làm cho món dưa này giòn và ngọt, không quá khô, không quá ướt.

Ở miền Nam, có tới hai món dưa cho ngày tết là dưa giá và dưa kiệu. Dưa giá có cách làm đơn giản mà hấp dẫn kỳ lạ, chỉ cần giá đỗ, lá hẹ, đầu hành lá và một ít cà rốt thái sợi là đã có món dưa có vị chua dịu, màu sắc bắt mắt. Dưa giá hợp với mọi thời tiết và đặc biệt hợp với món thịt kho hột vịt ngày Tết.

Kiệu lột lớp vỏ ngoài đen thui đã lộ ra màu trắng nõn nà, đem phơi cho ráo nước bên ngoài để muối kiệu cho giòn - Ảnh: Giang Vũ

Dưa kiệu là một món khó muối ngon chẳng kém dưa hành và dưa món. Ngồi lột vỏ củ kiệu, nhất là kiệu Huế mất tới nửa ngày, mỏi tay, mỏi lưng, ấy mà các má, các chị vẫn cặm cụi không tiếc công. Kiệu lột lớp vỏ ngoài đen thui đã lộ ra màu trắng nõn nà, đem phơi cho ráo nước bên ngoài để muối kiệu cho giòn. Có nhiều cách ngâm kiệu khác nhau, một là ngâm dấm khoảng ba ngày thì đổ hết dấm đi rồi ngâm với đường, cứ một lớp kiệu, một lớp đường, khi nào tan hết đường là kiệu vừa ăn, cách muối này có thể để vài tháng mà không bị hư. Một cách khác đun đường với giấm, để thật nguội rồi đổ ngập kiệu, chỉ ba ngày là ăn được, tuy nhiên không để được quá lâu.

Dưa giá có cách làm đơn giản mà hấp dẫn kỳ lạ, chỉ cần giá đỗ, lá hẹ, đầu hành lá và một ít cà rốt thái sợi là đã có món dưa có vị chua dịu, màu sắc bắt mắt - Ảnh: Giang Vũ

Trong tất cả món tết thì làm món dưa là mất thời gian, tỉ mỉ nhất. Những món dưa Việt khi dịch ra tiếng Anh để giới thiệu trên toàn cầu chỉ dịch là chữ “pickled” (ngâm giấm) một cách lạnh lùng, không thể diễn tả được sự tinh tế của của nó. Trong bữa ăn đầy đủ cao lương mĩ vị, ai đó có thể gắp món này, từ chối món kia, nhưng không ai có thể chối từ các món dưa truyền thống.

Giang Vũ (thực hiện)

Phật thủ chưng mạch nha ngày Tết

Hằng năm cứ mỗi độ Tết đến xuân về, bao giờ ba tôi cũng tẩn mẩn chăm chút mâm ngũ quả sao cho đẹp mắt để dâng lên bàn thờ tổ tiên, ông bà. Ngoài các loại trái cây: dừa, mãng cầu, đu đủ, chuối, xoài, thơm..., quả phật thủ ít khi nào vắng mặt trong mâm.

Tên gọi loại quả này dựa theo cảm quan về hình dáng vì giống bàn tay Phật đang chắp lại, nên gọi là Phật thủ (tay Phật). Có lẽ vì thế mà phật thủ là một trong những loại trái cây được nhiều người dùng trong mâm ngũ quả để thờ cúng trong dịp đầu năm.

Những muỗng phật thủ trong veo khi vào trong miệng có vị thanh ngọt làm dịu dần cái cảm giác rát họng, ho và đờm cũng tan biến theo... - Ảnh: Hòa Nhơn

Quả phật thủ có thể dùng ăn tươi hoặc làm mứt rất ngon. Khi còn xanh, quả này có công dụng trị ho và tan đờm rất hay. Mỗi lúc thấy ba ho khù khụ, mẹ lấy quả phật thủ rửa sạch ngâm với nước muối nhạt khoảng 30 phút, sau đó để khô và thái mỏng cho vào bát. Tiếp đến, mẹ rót mạch nha đổ vào xâm xấp những lát phật thủ rồi đem chưng cách thủy, khi thấy lát phật thủ trong veo thì nhấc ra. Những muỗng phật thủ trong veo khi vào trong miệng có vị thanh ngọt làm dịu dần cái cảm giác rát họng, ho và đờm cũng tan biến theo...

Dù chưa hiểu hết công dụng của quả phật thủ, nhưng thấy ba nhấm nháp những lát phật thủ thấm đượm mùi mạch nha, mấy chị em tôi ai cũng thòm thèm. Mẹ nói, cái này chỉ dành cho những người bị cảm nắng hoặc ho hen, nếu thích các con vẫn có thể ăn, nhưng một đứa chỉ được 3 lát là tối đa. Khỏi phải nói, chúng tôi khoái chí thế nào. Và sau mỗi lần được nếm món này, trong bụng đứa nào cũng thầm mong... ba ho dài dài để còn được “hưởng sái”. Đó là hồi con nít.

Giờ đây, rong ruổi theo dòng đời chị em mỗi người mỗi ngả, nhưng khi những cánh én chao liệng báo hiệu xuân về, chúng tôi lại có dịp đoàn tụ, nhìn quả phật thủ trên mâm ngũ quả, ai cũng bùi ngùi, xúc động khi nhớ lại cảm giác nếm những lát phật thủ trong veo trong bát mạch nha của mẹ...

Hòa Nhơn

Cúng “Khai sơn” mùng bảy ở đình Thanh Khê, Vĩnh Long

Năm nào cũng vậy, khi các ngày lễ chính của Tết đã qua đi, đến mùng 7 tháng Giêng là đình Thanh Khê làng tôi lại long trọng tổ chức lễ khai sơn với quan niệm xua đi những rủi ro trong năm cũ để đón năm mới với nhiều thuận lợi, may mắn hơn.

Trước khi bắt đầu lễ tế chính thức, mọi người trong chức sắc (còn gọi là Ban trị sự đình) tề tụ đông đủ về đình để lo đầy đủ các lễ vật chuẩn bị “Khai sơn” vào lúc 12 giờ trưa ngày mùng 7 tháng Giêng. Những người dân làng tôi dù không nằm trong hương chức đình cũng tụ hội về về đình cùng với Ban trị sự tiến hành lễ khai sơn sao cho thật long trọng.

Đình làng Thanh Khê (thuộc xã Thanh Bình, Vĩnh Long) (ảnh: Hoàng Lê)

Đúng 12 giờ trưa, khi có 1 hồi trống vang lên báo hiệu đã đến giờ hành lễ. Mâm lễ vật gồm có xôi, bánh, hoa, quả, rượu… đặc biệt phải có cái đầu con heo nằm chính giữa mâm. Khi Chánh bái (một chức sắc lớn nhất trong đình) thắp hương khấn nguyện thì cũng là lúc các hương chức trong đình cùng nhau đọc theo lời của Chánh bái.

Mọi người đứng xung quanh mâm lễ cũng chắp tay khấn nguyện cầu cho năm mới gặp nhiều may mắn, bình an.

Thường thì “hành lễ” chỉ kéo dài khoảng 1 giờ, sau đó mọi người lấy chiếc tàu (loại bè được kết bằng thân cây chuối), trang trọng đặt mâm lễ vật rồi mang ra thả xuống sông. Theo phong tục lễ, mọi người xếp thành 2 hàng dài nối đuôi nhau, tiếp tục đọc bài khấn rồi cùng nhau thả chiếc tàu mang mâm lễ trôi nhẹ trên dòng sông phái trước đình làng. Lúc này đây, Chánh bái có nhiệm vụ đánh 3 hồi trống âm vang động cả xóm làng. 

Theo quan niệm của dân làng, 3 hồi trống ấy báo hiệu thời khắc mọi người sẽ bắt tay vào chuyện đồng áng, ruộng nương.

Với sự tò mò của mình, đám trẻ làng tôi đua nhau chạy theo chiếc tàu có mâm lễ phẩm đang được đoàn rước nghiêm cẩn từ từ thả trôi nhè nhẹ xuống dòng sông. Khi bè chuối đã trôi dần xa, có đứa nghịch ngợm còn dùng đất ném theo, làm cho cái đầu heo trên tàu lắc lư, chao đảo; vậy là đám trẻ lại có dịp cười vang thỏa thích.

Dân làng tề tụ về đình để tiến hành Lễ “ Khai sơn” thật trang trọng (ảnh minh họa cho bài viết, nguồn internet)

Theo những người cao niên ở làng tôi kể lại, lễ vật trên chiếc tàu được đan kết bằng thân cây chuối ấy là để cúng chứ không được ăn. Dân làng quan niệm rằng, nếu ai không tin tưởng “đụng” vào mâm lễ ấy thì sẽ gặp những điều không may mắn trong suốt 1 năm. Vì đó là những lễ vật mà dân làng tế cho Thủy Thần (còn gọi là Thần Nước) cầu mong mua may bán đắt khi trao đổi hàng hóa bằng phương tiện ghe xuồng.

Giờ đây, người dân làng đình Thanh Khê quê tôi vẫn luôn giữ tục lệ cúng "Khai sơn" tại đình làng như vậy và luôn được tiến hành một cách trân trọng, trang nghiêm. Chính quyền địa phương cũng tạo mọi điều kiện thuận lợi và có nhiều biện pháp để duy trì và phát triển lễ hội "Khai sơn" sao cho phù hợp với tục lệ và nét văn hoá truyền thống vốn có của đình làng.

Hoàng Lê (Dân Việt)

Cuộc 'cách mạng' của bánh chưng

Chiếc bánh chưng dân dã truyền thống ngày Tết giờ đã được đưa vào sản xuất hàng loạt với những bàn tay tài hoa theo công nghệ an toàn và chuyên nghiệp.

Những ngày cuối năm, lò bánh Trần Gia của gia đình anh Trần Thanh Toàn đỏ lửa 24/24 giờ để kịp hoàn thành các đơn đặt hàng cho ngày tết. Khác với các lò bánh thủ công, vào ngày này, hơn 1.200 công nhân mặc đồng phục áo xanh, đội mũ, đeo khẩu trang và găng tay, gói bánh trên những chiếc bàn cao, được xem là cuộc “cách mạng” trong cách gói bánh.

Nếp gói bánh là nếp sáp 6 tháng, đậu xanh nguyên vỏ được cho vào máy chà và vẫn bùi và thơm chứ không dùng đậu xanh đã sấy làm mất vị của nhân bánh Lá dong được tuyển từ vùng Gia Kiệm cho bánh xanh tự nhiên và thơm mùi lá mới. Các khâu chọn và rửa lá được thực hiện chuyên nghiệp, kỹ càng.

Cuộc “cách mạng”  trong cách gói bánh bắt đầu tại gia đình anh Trần Thanh Toàn từ cách nay 13 năm, sau nhiều lần trăn trở làm sao bánh có thể hợp với tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm của nhà nước cũng như xuất khẩu. Chia sẻ về cách làm bánh từ thế hệ trước, anh Toàn cho biết: "Ngày xưa, cả gia đình ông nội và bố cùng quây quần bên chiếc chiếu, người lau lá, người xếp lá, người gói, người cột lạt… Người gói bánh xưa thường sử dụng cả 2 tay và 2 chân, muốn chặt bánh thì 1 chân giữ khuôn, một chân đè cọng lạt, 1 tay ém bánh…  dùng lưng bàn tay để ụp lá lại thật vất vả. Phải mất gần 4 năm mình mới nghĩ ra cách gói bánh để phù hợp với xưởng sản xuất thực phẩm, phải đưa bánh truyền thống lên bàn để gói".

Bánh ngày xưa chỉ dùng 6 lớp lá, nhưng bánh theo cách của anh Toàn phải dùng 10 lớp, người gói dùng cả lòng bàn tay và lưng bàn tay kéo xuống, cho những chiếc lá đan vào nhau, tự giữ lại để làm cho bánh chặt hơn. Bánh vuông vức và không bị vô nước.

Bánh được gói bằng 10 lớp lá nên có nhiều ưu điểm

Từ năm 2002, cơ sở của gia đình anh Toàn là doanh nghiệp đầu tiên bảo quản bằng túi ép chân không, giúp tăng thời gian sử dụng lên 2 tháng, nếu không dùng túi ép chân không thì bánh chỉ được 15 ngày. “Muốn kéo dài được tuổi thọ cho bánh, sau khi vớt ra khỏi nồi luộc chúng tôi phải tốn thêm 1 ngày để xử lí trước khi giao bánh cho siêu thị. Sau khi luộc xong, bánh vớt ra sẽ cho vô bồn gây sốc nhiệt, sau đó đem hong khô bánh trên kệ. Sau khoảng 3 giờ, những người thợ sẽ đưa bánh qua máy chiếu tia lazer để lớp lá ngoài thật khô, tiếp đến chuyển bánh qua buồng ozone và khí ni tơ bảo quản. Trước khí ép túi nhựa chân không, bánh chưng, bánh tét phải được chiếu tia cực tím rồi mới đưa lên máy ép túi nhựa hút chân không là hoàn tất khâu đóng gói”, anh Thanh Toàn thêm.

Bánh được gói bằng các công đoạn công nghiệp nhưng vẫn giữ nguyên hương vị truyền thống Những chiếc bánh chưng vừa luộc xong... ... và bánh tét đang xếp hàng dài chờ xuất xưởng

Tự nhận bánh chưng Trần Gia là bánh công nghiệp, làm số lượng lớn nhưng khi ăn thì bánh chưng, bánh tét vẫn giữ được nguyên vẹn hương vị truyền thống. Bởi cách xào nhân, chọn hạt nếp đều làm theo công thức truyền thống. Nếp gói bánh là nếp sáp 6 tháng, đậu xanh nguyên vỏ được cho vào máy chà và vẫn bùi và thơm chứ không dùng đậu xanh đã sấy làm mất vị của nhân bánh. Lá dong là lá tuyển từ vùng Gia Kiệm cho bánh xanh tự nhiên và thơm mùi lá mới. Bánh chỉ khác thế gói thông thường là ngồi vào bàn sẽ đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Một chi tiết nhỏ thôi nhưng nếu không chú ý dễ làm bánh bị chua là để gạo còn dính nước trước khi gói. Từ lúc gói cái bánh đầu tiên đến khi gói xong mất khoảng 3-4 tiếng, thời gian đó, nếp bị ủ lại, nếu còn ẩm, còn dính nước sẽ làm gạo bị chua và nhanh hỏng.

 

Đến thời điểm này, bánh chưng thương hiệu Trần Gia của gia đình anh Trần Thanh Toàn đã phủ khắp các siêu thị lớn như Big C, Metro, Co-op mart, Vinatexmart…  với số lượng cung ứng những ngày tết gần 100 tấn/ngày, còn dịp bình thường, xưởng cung cấp gần 40 tấnbánh/tháng. Không chỉ bán trong nước, từ cuối tháng 12 năm rồi, gần 40 tấn bánh chưng, bánh tét của nhà anh Thanh Toàn đang trên tàu sang Châu Âu và Mỹ, góp phần tô điểm ngày Tết truyền thống của người Việt xa xứ.

Nguyên Trang (thực hiện)