Chuyển đến nội dung chính

Bí ẩn khó ngờ về cá ninja

Bí ẩn khó ngờ về cá ninja

Gần 10 năm nay, dân Quy Nhơn có lẽ là Kha Luân Bố của loại thịt con cá tồn tại cách đây 300 triệu năm (1), còn tôi chỉ mới ăn vỡ lòng vài hôm nay.

Một ông bạn mail hỏi: có biết cá ninja không? Ăn chưa? Tôi như vớ được vàng, trả lời: biết lâu rồi, nhưng chưa ăn? Bán ở đâu? Khi nghe địa chỉ cái quán xong là tôi rủ thêm mấy ông bạn chạy đến Sóc Sun, ngay góc đường Hoàng Sa – Trần Văn Đang (quận 3, TP HCM)
Nghe tiếng con cá với cái tên bí ẩn ninja có đã năm năm. Hỏi mấy người dân Quy Nhơn ly hương đã lâu, chẳng ai biết. Hỏi dân địa phương không "chuyên" ăn cũng trớt quớt. Trong thực đơn món mới của quán Sóc Sun chỉ có hai thứ: ninja xào sả ớt và ninja nướng sa tế.
Ninja, người Anh gọi là hagfish/myxini, "hag" có lẽ vì trông nó xấu chết đi được, nhiều người còn coi nó như hải quái – Lovecraftian, tức không khác gì các loại thuỷ quái viễn tưởng trong tiểu thuyết của nhà văn Lovecraft. Ngư dân Việt e chừng cũng bắt được nó từ lâu, nhưng thấy gớm ghiếc bèn quẳng trả lại cho biển, cho đến khi những cái lưỡi Kha Luân Bố ở Quy Nhơn phát hiện cái ngon của nó. Bây giờ, ninja thịnh hành ở các thành phố miền Trung Quy Nhơn, Quảng Ngãi, Nha Trang…
Ninja nổi tiếng nhất với thành tích tiết ra lượng chất nhờn vô địch. Dọc theo thân chúng là những miệng nhỏ chuyên phun chất nhờn với tốc độ dưới 0,4 giây (2). Chất nhờn là lẽ sinh tồn của chúng, vừa để tự vệ vừa để tấn công các loại cá nhỏ.
Ninja sống ở tầng đáy sâu trung bình (100 – 1.000m) cho đến tầng đáy sâu nhất. Nó hầu như đui vì sống ở tầng đáy trầm tích của đại dương tối thui, có mắt chẳng ích gì, chỉ phát triển nhất là bốn đôi xúc tu quanh miệng. Da chúng màu đen, xám, hồng nhạt. Mình dài thòn, nhưng không có não, đúng hơn là không có tiểu não, nên cái đầu nhỏ xíu.
Tôi được xem hai đoạn phim (3), một đoạn ghi lại cảnh một con ninja bắt mồi ở độ sâu 97m. Nó rúc vào hang con cá giao nhỏ, một lát thò đầu ra miệng ngậm con mồi như đã chết cứng. Chất nhờn của con cá là một loại protein có tác dụng gây ngộp thở con mồi khi bị bao vây bởi nhờn. Đoạn thứ hai ghi lại cảnh ở độ sâu 721m: một con cá nhám cắn ngang lưng ninja, lập tức nhả ra, do bị trúng "các mũi tên" nhờn đầy miệng và buồng mang, liên tục quẫy đầu để giũ hết thứ độc dịch khỏi miệng. Một con cá vược nuốt con ninja vào phải ói ra tức khắc vì bị ngộp. Bởi lẽ một con hagfish chỉ trong vòng không đầy 100 phút có thể tiết ra đầy một thùng phuy (barrel) nhờn (4). Kinh khủng thật.
Những bí ẩn vừa kể có lẽ ngư dân Việt và dân sành ăn trong nước không hay biết. Vì nhờn như thế nên khi làm ninja, lớp da thường được lột bỏ, trong khi các nước phương Tây không ăn hagfish mà chỉ dùng da nó làm hàng cao cấp. Chất nhờn ấy được mô tả là rất hôi. Nên người ta phải dùng nhiều biện pháp để tẩy.
Thịt ninja dai, dòn sừn sựt, gấp đôi thịt chạch quế xuất hiện cách đã vài năm, và ngọt, không có chút xương nào. Thịt săn chắc là nhờ sống ở độ sâu. Ninja vốn là cổ sinh vật, không có xương sống, chỉ có lớp sụn ở giữa, không có hàm, nên chỉ ăn mồi đã thối rữa. Ngoài ra, nó còn ăn sâu róm sống ở tầng đáy và còn có khả năng nhịn ăn đến bảy tháng. Chế độ ăn của nó cũng còn là bí ẩn, vì chưa được nghiên cứu sâu.
Ngoài việc tẩy trần ninja cho hết mùi, thịt của nó còn đòi phải có "son phấn" gia vị như sả ớt trong món xào, sa tế trong món nướng.
Mối lo rằng khi ninja thịnh trên bàn ăn sẽ suy dân số. Chưa lo, tuy đẻ ít vì trứng chúng dài đến 2,5 phân, nhưng lại là thứ muốn đực là đực muốn cái là cái, tha hồ luân phiên đẻ, lại tuổi thọ xuất sắc, nên chỉ trong một khu vực tương đối nhỏ đã có đến 15.000 cá thể (5).
--------------
(1) Đại học bảo tàng cổ sinh vật học California, Introduction to the Myxini (đã tìm thấy hoá thạch xác định niên đại).
(2) Zintzen, V.; Roberts, C. D.; Anderson, M. J.; Stewart, A. L.; Struthers, C. D.; Harvey, E. S. (2011). Hagfish predatory behaviour and slime defence mechanism. Scientific Reports.
(3) Tài liệu đã dẫn ở (2).
(4) Encyclopedia of life.
(5) Tài liệu đã dẫn ở (1).

Theo Ngữ Yên (TGTT)

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Bản đồ tỉnh Gia Lai