Di tích Ngầm Khe Rinh : Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt

1- Địa điểm

+Di tích Ngầm Khe Rinh nằm trên đường 15A (nay là Đường Hồ Chí Minh), thuộc địa bàn xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình.

+ Đường 15 A vượt qua sông Khe Rinh bằng ngầm Khe Rinh.

+ Di tích cách thành phố Đồng Hới 90 km về phía tây bắc. Để đi đến Khe Rinh thuận tiện nhất là đi theo đường Hồ Chí Minh, từ bắc vào hay từ nam ra đến Km 901+400 là vị trí Ngầm Khe Rinh.

            2- Lịch sử Di tích

+Từ năm 1965, không quân Mỹ bắt đầu mở rộng đánh phá miền Bắc. Để chủ động đối phó với âm mưu ngăn chặn tuyến chi viện cho miền Nam, Trung ương và Bộ Quốc phòng mở đường 15A từ Hòa Bình vào Vĩnh Khê, Vĩnh Linh, Quảng Trị. Trên địa phận Quảng Bình, đường 15A đi theo phía tây của tỉnh với chiều dài 214 km. Trong thời gian thi công đường 15A (1961-1965), các lực lượng dân công hỏa tuyến, TNXP đã chịu đựng nhiều khó khăn thiếu thốn, phát huy tinh thần sáng tạo để hoàn thành tuyến đường chiến lược này.

                               Di tích Ngầm Khe Rinh

+Đường 15A đi qua Khe Rinh với địa hình một bên là núi đá vôi vách đứng, một bên là khe sâu. Điều kiện thủy văn của sông Khe Rinh cũng vô cùng phức tạp, nhiều con lũ đến bất chợt, cường độ tăng đột ngột, cuốn trôi tất cả mọi thứ trên đường đi. Địch cũng biết Khe Rinh là một trong những điểm huyệt trên đường 15A nên chúng tập trung đánh phá dữ dội, nhằm chặt đứt tuyến chi viện này. Tháng 9-1967 là thời gian địch đánh phá ác liệt nhất, suốt 75 ngày đêm địch đánh phá liên tục, 500 m đường bị phá hủy hoàn toàn, tắc xe cả tuần lễ. Bộ Tư lệnh 559 phải điều động 3 đại đội (C1, C2,C8) đang thi công đường 050 phía tây đèo Mụ Giạ về hỗ trợ Tiểu đoàn 2 công binh- Binh trạm 12 để khắc phục trọng điểm Khe Rinh. Số lượng bom đạn địch ném xuống 2km đường tại Khe Rinh lên tới hàng vạn tấn. Tiểu đoàn 2- Binh trạm 12 cùng với TNXP, dân công hỏa tuyến vẫn kiên cường bám trụ. Trung đội “Quyết tử” của Đoàn Xuân Lịch với 30 đảng viên được thành lập với khẩu hiệu: “ Bom nổ xỏ giày, cuốc xẻng cầm tay, ra ngay mặt trận”. Do chiến đấu quả cảm, mưu trí, sáng tạo mà trung đội Quyết tử đã đổi tên thành trung đội Quyết thắng.

              3- Các Quyết định công nhận Di tích

- Di tích Ngầm Khe Rinh đã được Ban Quản lý Di tích danh thắng Quảng Bình đưa vào danh mục kiểm kê khoa học năm 1986.

-Ngày 19/01/2001 có Quyết định số 03/2001-QĐ-BVHTT của Bộ Văn hóa -Thông tin công nhận Di tích Ngầm Khe Rinh là Di tích Quốc gia.

-Quyết đinh số 2383/QĐ/TT-TTg ngày 09-12-2013 về việc xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt cho Di tích lịch sử đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh. Di tích Ngầm Khe Rinh một trong 37 Di tích thành phần của Hệ thống Di tích Đường Trường Sơn.

                          Cầu Khe Rinh trên đường Hồ Chí Minh

               4- Hiện trạng Di tích Ngầm Khe Rinh.

+ Hiện tại Ngầm Khe Rinh vẫn còn tương đối nguyên trạng: hai bên bờ có đường lên xuống ngầm rộng 5 m. Tại vị trí này nhân dân xã Trung Hóa làm nơi lấy nước sinh hoạt.

+ Năm 2000-2005 đường Hồ Chí Minh mới được xây dựng, tại vị trí vượt sông xây dựng một cầu bê tông cốt thép cách vị trí Ngầm Khe Rinh 50 m về phía tây.

+ Năm 2005 Công ty 423- Cienco4 đã xây dựng bia dẫn tích có nội dung hai mặt giống nhau: “ Di tích Ngầm Khe Rinh; Khu vực vượt sông Khe Rinh bị bom đạn địch đánh phá ác liệt nhất của tuyến đường”

                              Ban Lịch sử, Truyền thống

                Hội TT Trường Sơn- Đường HCM Việt Nam