Đèo Lò xo

Đèo Lò Xo dài 20 km thuộc địa phận làng Măng Khen, xã Đăk Man, huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum, nằm trên tuyến đường quốc lộ 14 từ Quảng Nam đi Kon Tum. Đỉnh Đèo Lò Xo là ranh giới hai tỉnh Công Tum và Quảng Nam.

         Trong lịch sử, đèo Lò Xo là căn cứ chiến lược quan trọng của quân và dân ta, điểm trung chuyển lương thực, vũ khí phục vụ cho chiến trường miền Nam - Tây Nguyên.

         Trong chiến tranh chống Pháp, đèo Lò Xo từng nổi tiếng bởi nhà tù Đăklei (nơi từng giam giữ nhà thơ Tố Hữu) và những người tù chính trị vượt ngục. Nhưng nổi tiếng hơn cả là những câu chuyện "đường rừng" với voi đi cả đàn, hổ báo chạy thậm thịch ngày đêm....

        Đến kháng chiến chống Mỹ, đèo Lò Xo là trọng điểm vô cùng ác liệt. Tại đây, địa hình hiểm trở, đường đèo dốc quanh co uốn lượn trên các ngọn núi, không có ngày đêm nào máy bay Mỹ không đánh phá hòng cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch nối hậu phương lớn miền Bắc với chiến trường miền Nam. Cũng vì sự ác liệt của đạn bom, sự thương vong quá lớn của các đơn vị quân đội và thanh niên xung phong… mà đèo Lò Xo được mệnh danh là “cối xay thịt” hay “tọa độ chết”

.

Biển báo : " Đường dốc quanh co"

         Khi hòa bình lập lại, nhận thấy vị trí quan trọng, Đảng, Nhà nước đã đầu tư xây dựng tuyến đường Hồ Chí Minh một cách bài bản, trở thành tuyến đường huyết mạch phát triển kinh tế miền Trung – Tây Nguyên, mà đèo Lò Xo là điểm phân ranh giữa hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam.

         Đường Hồ Chí Minh từ Khâm Đức sang Đăk Glei qua đèo Lò Xo hôm nay không còn khó khăn như trước, không còn đá hộc hay cỏ cây um tùm, nhưng con đèo vẫn đúng như tên gọi, vẫn vòng vèo, cong như cánh cung, thoắt ngoặt gấp khúc tay áo, quanh co xoắn như lò xo, ngoằn ngoèo lướt qua dưới chân dãy núi Ngọc Linh, xuyên qua vườn quốc gia Ngọc Linh hùng vĩ, xung quanh là rừng già thâm u. Đèo Lò Xo không dốc nhưng có những khúc cua rất nguy hiểm, vì rào chắn thấp và vực sâu, đây cũng là nguyên nhân của nhiều tai nạn đáng tiếc xảy ra trên đoạn đèo này.

         Ngày 21-4-2005 chiếc xe của Công ty cổ phần Hà Linh, TP. Hà Nội chở 33 người là cựu chiến binh và gia đình cựu chiến binh phường Kim Liên và Trung Tự, quận Đống Đa về thăm lại chiến trường xưa. Khi đến địa phận đèo Lò Xo, thì bị mất lái lao xuống vực sâu khiến 31 người thiệt mạng.

        Ngoài ra, đèo Lò Xo còn là điểm giao thoa giữa hai vùng khí hậu Đông Trường Sơn và Tây Trường Sơn nên lúc nào cũng có mưa hoặc sương mù ẩm ướt quanh năm.

                                                                              Vũ Trình Tường