1- Vị trí
Đền thờ các liệt sĩ đường 20 Quyết Thắng và Di tích Hang“ Tám cô” tại km 16 đường 20 Quyết Thắng, thuộc địa bàn xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, cách phà Xuân Sơn 18 km về phía tây. Đi theo Đường Hồ Chí Minh đến cầu Trạ Ang, chúng ta rẽ theo đường 20 về hướng tây gần 2 km sẽ đến Di tích hang Tám Cô .
2- Lịch sử Di tích.
a- Đền thờ các Liệt sĩ Đường 20 Quyết Thắng.
Đường 20 Quyết Thắng là một trục đường ngang tiêu biểu nhất của Hệ thống đường Trường Sơn. Vào năm 1965, tuyến vận tải cơ giới duy nhất theo Đường 12- Đ128 đã bị ách tắc do đoạn Seng Phan bị ngập nước. Trong một lần về thăm Quảng Bình, Đại Tướng Võ Nguyên Giáp đã gợi ý mở một tuyến vượt khẩu sang Lào ở khu vực huyện Bố Trạch để tránh túi nước Seng Phan. Đúng ngày 30 tết Bính Ngọ (1966) Phó Tư lệnh Nguyễn Tường Lân đã ra lệnh nổ loạt bộc phá đầu tiên mở đầu chiến dịch “ Chọc thủng Trường Sơn, mở đường thắng lợi”. Đường 20 bắt đầu từ Xuân Sơn vắt ngang dãy Trường Sơn và gặp đường 128 tại ngã ba Lùm Bùm, tuyến chính dài 123 km.
Sau 4 tháng thi công, hai mũi thi công từ hai hường đông- tây đã gặp nhau ở khu vực biên giới Việt- Lào. Những đoàn xe đầu tiên đã vượt qua đỉnh U Bò chạy về hường tây nhập vào đường 128 tại ngã ba Lùm Bùm. Con đường vượt tuyến mới mở mang tên Đường 20, vì hầu hết lực lượng thi công ở đây đều đang ở lứa tuổi 20.
Đường 20 mở ra đã rút ngắn đươc quãng đường xuống Đường 9, lại chạy được cả mùa mưa, góp phần quyết định đưa năng suất vận chuyển hàng ra mặt trận lên cao. Quản lý và bảo vệ Đường 20 là Binh trạm 14 ở phía đông( Xuân Sơn- Ta Lê) và Binh trạm 32 ở phía tây ( Ta Lê- Lùm Bùm).
Xe chạy trên đường 20 ( Ảnh tư liêu)
Trong suốt các năm 1966-1973 đường 20 Quyết Thắng đã bị máy bay Mỹ đánh phá ác liệt. Số lượng bom đạn ném xuống con đường này nhiều không kể xiết. Rất nhiều chiến sĩ bộ đội, TNXP, dân công hỏa tuyến đã hy sinh trên con đường này. Máu của họ đã thấm đỏ mỗi thước đường. Để tưởng nhớ các Liệt sĩ , tại km 16 Đường 20 đã xây dựng một đền thờ. Đền thờ LS đường 20 nằm đối diện với di tích hang Tám Cô. Đền tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Đường 20 Quyết Thắng ngày nào cũng nghi ngút khói hương. Có rất nhiều đoàn trong cả nước đến viếng các liệt sĩ Trường Sơn. Cuốn sổ ghi cảm tưởng ngày một dầy lên, với sự ngưỡng mộ, biết ơn, kính trọng những người đã anh dũng hy sinh cho độc lập tự do của Tổ quốc. Rất nhiều, rất nhiều những lời ngợi ca, với lòng biết ơn và tự hào.
b-Di tích “Hang 8 cô”
Sự tích hào hùng, bi thương của sự kiện xảy ra ở hang đá tại Km đường 20 đã làm xúc động hàng triệu trái tim. Ngày 14-11-1972 trong khi đang thực hiện nhiệm vụ san lấp hố bom, chuẩn bị thông xe thì máy bay Mỹ ập đến đánh phá. Còi báo động vang lên, 8 TNXP chạy vào ẩn nấp ở một hang đá lớn. Đây là nơi họ thường trú ẩn mỗi khi máy bay địch đánh phá. Hôm đó, máy bay B52 rải thảm xuống trọng điểm 16+200 ba đợt liên tục với 180 quả bom. Không gian rung chuyển, đất đá tung lên mù mịt, những vách núi dựng đứng lắc lư… Và bất ngờ, chúng quay lại bắn thêm tên lửa làm một khối đá khổng lồ nặng khoảng 100 tấn lăn xuống lấp kín miệng cửa hang mà 8 TNXP đang trú ẩn. Tiếng kêu cứu từ trong hang vẫn vọng ra, mà cửa hang thì bị lấp kín! Mặc dù toàn đơn vị đã tìm mọi biện pháp để cứu đồng đội, nhưng do hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, khối đá lấp hang lại quá lớn, mà nhiệm vụ phải thông tuyến cho đoàn xe 150 chiếc chở hàng đi qua trọng điểm lại rất cấp bách, nên không thể có cách nào cứu được… Tất cả mọi cố gắng đã trở nên vô vọng.
Hội Truyền thống TS thắp hường tại Di tích
Suốt một tuần liền đồng đội đau đớn chứng kiến 8 TNXP đuối sức dần từng ngày, rồi hy sinh. Sự hy sinh dũng cảm của họ đã gây chấn động toàn mặt trận, tăng thêm sức mạnh cho cán bộ, chiến sĩ trên toàn tuyến đường. Biến đau thương thành hành động cách mạng, các thế hệ TNXP đã tiếp tục giữ vững tuyến đường cho đến ngày chiến thắng. Hành động hy sinh anh dũng của 8 liệt sĩ TNXP thực sự là tấm gương tiêu biểu về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, xứng đáng được nêu gương để các thế hệ noi theo học tập.
Nội dung Bia Di tích tại Hang Tám Cô
TỔ QUỐC GHI CÔNG
Ngày 14-11-1972, máy bay Mỹ ném bom làm lấp cửa hang. 13 chiến sĩ (8TNXP-C217 Ban 67 và 5 chiến sĩ pháo phòng không) thuộc bộ đội Trường Sơn đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Tám (8) Liệt sĩ TNXP
1- Trần Thị Tơ- sinh 1954- Hoàng Hóa, Thanh Hóa
2- Lê Lương-sinh 1953- Hoàng Thịnh, Hoàng Hóa, Thanh Hóa.
3- Đỗ Thị Loan-sinh 1952- Hoằng Ngọc, Hoàng Hóa, Thanh Hóa.
4- Lê Thị Mai-sinh 1952- Hoàng Thịnh, Hoàng Hóa, Thanh Hóa.
5- Nguyễn Văn Huệ- sinh 1952- Hoàng Trường, Hoàng Hóa, Thanh Hóa.
6- Nguyễn Văn Phương- sinh 1954- Hoàng Trường, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
7- Hoàng Văn Sụ- sinh 1953 Hoàng Hà, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
8- Nguyễn Mậu Kỷ- sinh 1935- Hoàng Đạt, Hoàng Hóa, Thanh Hóa.
Năm (5) Liệt sĩ bộ đội pháo phòng không.
1- Mại Đức Hùng- sinh 1952- Hải Giang, Hải Hậu, Nam Hà.
2- Đinh Công Đính- sinh 1953- Hải Tây, Hải Hậu, Nam Hà.
3- Nguyễn Văn Quận- sinh 1956- Hoằng Đạt, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
4- Sầm Văn Mắc- sinh 1952- thôn Vạch, Cam Đường, Lào Cai.
5- Nguyễn Văn Hưng- sinh 1954- Yên Định, Vị Xuyên, Hà Giang.
Ngày 09-12-2013 Thủ tướng Chính phủ ra Quyết đinh số 2383/QĐ/TT-TTg về việc xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt cho Di tích lịch sử đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh. Di tích Đền thờ LS Đường 20 và Hang Tám Cô là một trong 37 Di tích thành phần của Hệ thống Di tích Đường Trường Sơn.
Ban Truyền thống lịch sử
Hội Truyền thống Trường Sơn- Đường Hồ Chí Minh Việt Nam
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét