A Lưới là một huyện miền núi biên giới của tỉnh Thừa Thiên-Huế, tiếp giáp với Lào ở phía Tây. Về mặt giao thông, nó được nối với thành phố Huế bằng quốc lộ 49, là một quốc lộ rất hiểm trở có ba đèo cao và vực sâu, trong đó đèo A Co dài 16 km.
A Lưới là mảnh đất có nhiều người dân tộc thiểu số sinh sống như: Tà Ôi, Vân Kiều, Cơ Tu, Hoa.. A lưới là một trong những huyện nghèo nhất nước. Cuộc sống của các dân tộc còn rất nhiều khó khăn. Các địa danh được biết đến ở A Lưới trong Chiến tranh gồm: đèo Mẹ Ơi, suối Máu, đồi A Bia (người Mỹ gọi là Hamburger Hill - đồi Thịt Băm, nơi xảy ra trận Đồi Thịt Băm), các địa danh đường Trường Sơn Dốc Con Mèo, Binh trạm 42, Đường B45, đường B71, B72, B73...Về con người có nữ anh hùng Kan Lịch, anh hùng Hồ Vai…
Anh hùng Can Lịch và anh hùng Hồ Vai.
Trong Chiến tranh, bà Kan Lịch đã lãnh đạo đội du kích Hồng Bắc gồm 160 người trực tiếp đánh 49 trận lớn nhỏ. Đặc biệt, năm 1964, đội du kích Hồng Bắc của bà đã bắn rơi máy bay Mỹ. Trong trận phục kích này, bà cùng 4 chiến sĩ trong đội du kích Hồng Bắc vào phục sát sân bay A Lưới, nhịn đói, nhịn khát, kiên trì mai phục suốt 3 ngày, sau đó dùng súng trường bắn trúng két xăng khiến máy bay bốc cháy cách nơi xuất phát khoảng 1 km, làm chết 60 lính và một đại tá Mỹ đi trên máy bay. Chỉ tính riêng từ năm 1961-1965, bà đã trực tiếp tiêu diệt 150 lính Mỹ - Việt Nam Cộng hòa, thu giữ nhiều phương tiện chiến tranh của đối phương. Với những thành tích xuất sắc trên, bà đã được Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng Huân chương Quân công giải phóng hạng ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang vào tháng 7 năm 1967.
Bia di tích Đường Hồ Chí Minh tại huyện A Lưới.
Anh hùng Hồ Đức Vai, tên thật là A Vai (sinh năm 1940) là người dân tộc thiểu số đầu tiên trên dãy Trường Sơn được phong Anh hùng LLVTND và có vinh dự 5 lần được gặp Bác Hồ. Năm 1965, khi A Vai ra Hà Nội nhận danh hiệu Anh hùng, Bác Hồ đã khen A Vai rất nhiều và đặt tên cho A Vai là Hồ Đức Vai. Họ Hồ của người Pa Cô cũng là do Hồ Đức Vai xin Bác để làm họ cho cả cộng đồng Pa Cô.
Phía tây A Lưới khoảng 1km là sân bay A Lưới. Sân bay A Lưới nằm ngay thung lũng A Lưới một nơi bằng phẳng rộng lớn nhất huyện, đây là địa điểm hết sức thuận lợi cho đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai xây dựng đồn bốt, tập trung lực lượng, vũ khí. Sân bay được xây dựng nhằm mục đích là nơi xuất phát của các đợt ném bom xuống đồng bằng, hỗ trợ các trận càn ở khu vực xung quanh, án ngữ tuyến hành lang chiến lược đường Hồ Chí Minh. Ngày 9.1.1965 từ các hướng bộ đội ta bất ngờ tiến công làm chủ sân bay A Lưới trong sự hoảng loạn của địch. Cả một vùng rộng lớn phía Tây Thừa Thiên được giải phóng, tạo đà cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1968.
Tại thị trấn A Lưới có một bia Di tích đường Hồ Chí Minh, nội dung trên bia:
- Đường HCM Đông Trường Sơn ( Đường 14) đoạn A Lưới - Bù Lạch- Trao.
- Đường B45A, B45B nối Đông - Tây Trường Sơn, được xây dựng năm 1966-1967.
- Đường B71, B74 đi Bình Nam Đông- Bình Điền phục vụ chiến dịch Huế được xây dựng năm 1971-1974.
- Sở Chỉ huy tiền phương Bộ Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn.
- Sở chỉ huy Binh trạm 42 và Tổng kho.
-Cụm trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân và bộ binh Mỹ , Ngụy từ năm 1966- 1973.
Ngày 30-6, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế và Công ty cổ phần Thủy điện miền Trung đã khởi công công trình thủy điện A Lưới. Tổng kinh phí xây dựng 3.234 tỉ đồng. Công trình có hai tổ máy với tổng công suất 170MW, sản lượng điện bình quân 686,5 triệu kWh/năm. Đây là một trong những công trình thủy điện có đường hầm dẫn nước dài nhất VN với chiều dài gần 12km, đường kính từ 3,6-6m tùy đoạn.
Nhà máy thủy điện A Lưới.
Ngày nay Đường Hồ Chí Minh qua thị trấn A Lưới, thị trấn miền núi đang từng ngày thay đổi. Những địa danh nổi tiếng một thời, ngay nay đã trở thành những Di tích lich sử.
VTT- Ban Truyền thống Lịch sử
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét