Trong lễ hội Làm chay ở Long An, cả trăm con vịt được thả xuống kênh và nhanh chóng bị nhiều thanh niên bắt gọn trong vòng chục phút.
Người miền Tây vuốt, chui bụng ngựa đá cầu may trong lễ hội Làm Chay.
Quỳnh Tr
Nghi lễ thu hút nhiều người dân và du khách đến xem đó là lễ Chiêu U (dân gian gọi là “Lễ cúng cô hồn”). Lễ này nhằm mời gọi những người đã khuất cùng về dự hội Làm Chay. Chiêu U gồm Chiêu U đường bộ và Chiêu U đường sông. Lễ Chiêu U được thực hiện vào 12 giờ trưa ngày 16 tháng Giêng âm lịch.
Huỳnh Hương - Phương PhươngThanh Hiểu
Phương Phương - Huỳnh Hương
Phương Phương
Phương Phương – Huỳnh Hươngần
Đặc sắc Lễ hội Làm Chay
- » .
“Dù ai buôn bán bộn bề. Làm chay mười sáu nhớ về Tầm Vu.” Cứ đến mười sáu tháng Giêng âm lịch hàng năm tại thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành, tỉnh Long An, đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh nô nức cùng về dự hội.
Nghi thức thỉnh Ông Tiêu
Về Tầm Vu những ngày sau Tết Nguyên Đán cảm nhận đầu tiên của chúng tôi là sự háo hức của người dân trong việc chuẩn bị tham gia Lễ hội Làm Chay. Đây là ngày hội của cộng đồng, vì vậy, không ai bảo ai người dân địa phương ai nấy đều thấy mình có trách nhiệm chung tay góp sức vì thành công của lễ hội.
Để chuẩn bị cho lễ hội, từ trước Tết Nguyên Đán, Ban Tổ chức thành lập các tiểu ban triển khai các công việc: Dựng dàn đài liệt sĩ, làm ghe phóng sinh, làm các cổ bánh, ghe phong đăng, xe hoa,…
Ông Lê Minh Sang (77 tuổi) ấp Vĩnh Xuân A, xã Dương Xuân Hội cho biết: “Ngay từ khi còn nhỏ, tôi được tham gia Lễ hội Làm Chay. Đến nay, tuy tuổi cao, sức yếu nhưng tôi có trên 10 năm tham gia là thành viên Ban Nghi lễ. Là người dân Châu Thành, tôi rất tự hào về truyền thống của quê hương. Hy vọng rằng, thế hệ trẻ sau này tiếp nối, gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của địa phương.”
Tượng Ông Tiêu
Lễ hội diễn ra từ ngày 14 đến đêm 16 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Lễ chính thức bắt đầu từ việc rước Tiêu Diện Đại Sĩ mà dân gian thường gọi là Ông Tiêu. Ông Tiêu cũng chính là biểu tượng của Lễ hội Làm Chay.
Theo truyền thuyết, Ông Tiêu là hóa thân của Bồ Tát Quán Thế Âm chuyên trừ ma quỷ. Tượng Ông Tiêu ở Tầm Vu to bằng người thật, mặc áo giáp, đầu có sừng, gương mặt dữ tợn, đặc biệt là có chiếc lưỡi rất dài. Đây là dấu hiệu đặc trưng để thể hiện uy quyền của Ông Tiêu. Tượng Ông Tiêu được các vị trụ trì Chùa Long Phước và các phật tử đảm nhiệm thực hiện. Ngày 16 âm lịch, Ông Tiêu được thỉnh đến Đình Tân Xuân để chuẩn bị cho nghi thức đốt Ông Tiêu.
Lễ hội Làm Chay có khá nhiều nghi thức cúng tế: Lễ thỉnh Tiêu Diện Đại Sĩ lên giàn, Chiêu U, đăng đàn chẩn tế, đánh động, thỉnh kinh, diễu hành xe hoa, xô giàn đốt Ông Tiêu,… Mỗi nghi thức mang một ý nghĩa riêng nhưng tất cả đều hướng đến niềm tin và lòng tôn kính.
Chiêu U đường sông
Xuất phát từ Đình Tân Xuân, Chiêu U đường bộ đi về tứ phương, dọc đường đi, người dân lập sẵn các động, bàn thờ, bày sẵn các mâm cỗ chờ đoàn Chiêu U ghé đến. Đoàn Chiêu U đi đến đâu đều thu hút sự chú ý của người dân đến đó. Đoàn Chiêu U đường sông cũng xuất phát cùng giờ, dọc 2 bên bờ sông, người dân cũng chuẩn bị sẵn các lễ vật để đoàn Chiêu U ghé đến.
Lễ cúng Chiêu U
Du khách xem Lễ Chiêu U đường sông
Nghi thức quan trọng nhất trong Lễ hội Làm Chay đó là Lễ xô giàn đốt Ông Tiêu được tiến hành vào lúc nửa đêm ngày 16 tháng Giêng âm lịch. Sau đó toàn bộ lễ vật người dân phụng cúng được đem chia cho mọi người./.
Nét đẹp tâm linh trong lễ hội Làm Chay
- »
Nghi thức Chiêu U là một điểm nhấn nhân văn trong lễ hội Làm Chay. Đây cũng là hoạt động được đông đảo người dân hưởng ứng tham gia.
Lễ hội Làm Chay là truyền thống của người dân thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành, tỉnh Long An diễn ra tại đình Tân Xuân. Có nhiều truyền thuyết về nguồn gốc của lễ hội, nhưng hiện nay, đa số nghiêng về việc nhân dân mượn cớ cúng tế cô hồn để tỏ lòng thương tiếc và kính trọng đối với những bậc nghĩa khí trung kiên ở đây đã hy sinh trong phong trào võ trang kháng Pháp nửa đầu thế kỷ 19, mà tiêu biểu là Đỗ Tường Phong và Đỗ Tường Tự. Theo Phó Ban Quản trị đình Tân Xuân - Ngô Minh Đa, ngày ấy, nhân dân phao tin “Loạn cô hồn dậy dẹp chợ” để bày duyên cớ làm “lễ trai đàn” (hay chay đàn) cúng tế cô hồn nhằm tránh sự đàn áp của giặc, ngày nay là Lễ hội Làm Chay.
Trong lễ hội Làm Chay có nhiều nghi thức cúng tế nhưng nổi bật có thể kể đến là cúng tế liệt sĩ, Chiêu U, đánh động, phóng đăng, xô giàn đốt Ông Tiêu. Trong đó, hoạt động Chiêu U có thể xem là một trong những hoạt động thu hút rất nhiều người dân tham gia.
Đoàn Chiêu U không chỉ có sư thầy và ban cúng tế mà theo đó là rất nhiều phương tiện giao thông và người dân, tạo thành đoàn diễu hành dài quanh các trục đường chính trong huyện. Trên đường đi đoàn sẽ dừng lại tại các địa điểm định sẵn để thực hiện nghi thức thỉnh rước vong linh người đã khuất, cô hồn các nơi về dự lễ.
Trên đường đi đoàn sẽ dừng lại tại các địa điểm định sẵn để thực hiện nghi thức thỉnh rước vong linh người đã khuất, cô hồn các nơi về dự lễ. (Trong ảnh: Đoàn vừa thực hiện xong nghi thức Chiêu U tại cầu Ông Khối, thị trấn Tầm Vu.)
Tại những địa điểm trên người dân địa phương lập sẵn bàn thờ, mâm cỗ tổ chức cúng tế chờ đoàn Chiêu U đến. Ông Chín Quang, ngươì dân ở xã An Lục Long cho biết: "Từ khi có lễ hội Làm Chay là có lễ Chiêu U. Năm nào người dân chúng tôi cũng đóng góp làm lễ cúng chiến sĩ và các vong hồn trong khu vực này chờ đoàn Chiêu U đến cúng thỉnh đi mong họ được siêu thoát."
Đại đức Thích Thiện Hội, trụ trì chùa Linh Phước cho biết thêm, Chiêu U có hai hình thức trên đường bộ và đường thủy. Các vong linh sau khi được thỉnh rước sẽ đưa về khu vực hành lễ đình Tân Xuân dưới sự chỉ huy của Tiêu diện Đại sĩ.
Tiêu diện Đại sĩ là vị thần chuyên cai quản các vong hồn chưa siêu thoát
Hai nghi thức được tiến hành song song. Khi doàn Chiêu U đường bộ diễu hành trên các tuyến đường thì ghe Chiêu U đường sông cũng di chuyển dọc theo các nhánh sông, rạch và dừng lại những nơi có miếu cô hồn hoặc bàn thờ do người dân lập để rước các vong hồn lạc thủy về lễ hội.
Cũng theo ông Ngô Minh Đa, Tiêu diện Đại sĩ là vị thần chuyên cai quản các vong hồn chưa siêu thoát. Về với lễ hội Làm Chay các vong linh sẽ được nghe giảng kinh và sau đó được đưa lên thuyền làm lễ tống phong.
Ngoài ra, trong nghi thức Chiêu U còn có hoạt động diễn đánh động yêu quái của thầy trò Đường Tăng trong Tây du ký. Đó là hình thức sân khấu hóa hoạt động Chiêu U, khiến không khí lễ hội thêm náo nhiệt.
Động cũng do người dân đóng góp lập nên, có bàn thờ và lễ vật cúng tế chờ thầy trò Đường Tăng đến đánh động. (Bên trong động có yêu quái do người dân hóa trang để tăng tính vui tươi, hấp dẫn cho lễ hội)
Khi tất cả các vong hồn đều đã được quy tụ về lễ hội thì nghi thức cầu siêu bắt đầu. Sau đó các vong linh được đưa lên thuyền làm lễ phóng đăng và nghi thức xô giàn đốt Ông Tiêu kết thúc lễ hội.
Với ý nghĩa cầu siêu, cầu an, cầu mưa thuận gió hòa chứ không cầu phúc lộc, lễ hội Làm Chay trở thành nét văn hóa tâm linh độc đáo của người dân Châu Thành, Long An./.
Náo nhiệt "rước cô hồn" trong lễ hội Làm Chay
- »
Lễ Chiêu U đường bộ thường gọi là lễ rước cô hồn thu hút rất đông người dân tham gia. Đây là một trong những hoạt động nổi bật của lễ hội Làm Chay.
Đúng 11 giờ đoàn Chiêu U đường bộ xuất phát. Đoàn đến các điểm được định trước (thường là ngã ba, ngã tư, nơi có miếu thờ,...) để cúng rước vong linh. Tại đó, người dân đã dựng sẵn bàn thờ cúng tế. Đây là hoạt động hết sức nhân văn của lễ hội Làm Chay nhằm mục đích rước các vong linh chưa siêu thoát về quy phục Tiêu diện Đại sĩ.
Lễ được đông đảo người dân tham gia, ủng hộ tạo thành đoàn Chiêu U (còn gọi là đoàn rước cô hồn) với trống, kèn hết sức nào nhiệt. Sau đây là một số hình ảnh lễ rước cô hồn của lễ hội Làm Chay năm 2018.
Sư thầy thực hiện nghi thức Chiêu U. (Đoàn xuất phát lúc 11 giờ trưa ngày 16 âm lịch. Sau khi Chiêu U tại một địa điểm, đoàn tiếp tục di chuyển đến địa điểm khác trên 12 xã, thị trấn thuộc địa bàn huyện)
Rất đông người dân tham gia theo đoàn Chiêu U di chuyển khắp huyện
Hóa trang tham gia rước cô hồn
Kèn trống rộn ràng nhưng không quên đội nón bảo hiểm khi tham gia giao thông
Náo nhiệt trên từng kilomet
Xịt nước chia vui
Nhiều loại phương tiện tham gia diễu hành rước cô hồn: xe máy, xe tải, ô tô và cả ... xe jeep.
Lực lượng an ninh sẵn sàng bảo đảm an ninh, trật tự
Nhóm bạn trẻ chờ nhập đoàn.
Đội cỗ vũ nhiệt tình bên lề đường
Người dân lập sẵn bàn thờ chờ đoàn đến Chiêu U
“Làm Chay mười sáu nhớ về Tầm Vu”
Lễ hội dân gian là hình thức sinh hoạt văn hóa cao, tổng hợp các mặt vật chất, tinh thần, tín ngưỡng, nghệ thuật của một cộng đồng nhất định, là cầu nối giữ quá khứ và hiện tại.
Lễ hội Làm Chay ở thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành là lễ hội truyền thống lớn ở Long An nói riêng và Nam bộ nói chung, diễn ra từ ngày 14 - 16 tháng Giêng âm lịch, cầu quốc thái dân an, mưa thuận, gió hòa, cúng cô hồn thập loại chúng sinh.
Ảnh minh họa
Lễ hội Làm Chay vốn có nguồn gốc từ lễ Trai đàn của Phật giáo, nhân vật chính trong lễ hội là Tiêu diện Đại sĩ mà dân gian quen gọi là ông Tiêu. Tương truyền, ông là hóa thân của đức Bồ Tát Quán Thế Âm, chuyên hàng phục ma quỷ và cứu độ chúng sinh. Ngoài ông Tiêu, đối tượng cử hành lễ chính còn có các vị thần, Phật ở đình, miễu và chùa, trong đó đặc biệt có các bậc nghĩa sĩ trung kiên, các vị tiền bối cách mạng trong thời kỳ kháng Pháp và Mỹ, tiêu biểu: Đỗ Tường Phong, Đỗ Tường Tự, Châu Văn Giác, Võ Duy Truyện.
Không gian cử hành lễ hội không chỉ diễn ra ở riêng đình Tân Xuân mà còn liên quan đến nhiều thiết chế tín ngưỡng khác ở thị trấn Tầm Vu: Chùa Ông (Linh Võ tự) thờ Quan Thánh Đế Quân, miễu Điền (Dương Xuân Miếu) thờ thần Nông, miễu Cô Hồn (Âm Nhơn miếu), chùa Linh Phước (Linh Phước tự), thánh thất Phương Quế Ngọc Đài (đạo Cao Đài). Sự đan xen, hòa nguyện giữa nhiều thiết chế tôn giáo, tín ngưỡng trong Lễ hội Làm Chay cho thấy tâm thức hoàn đồng trong thực hành tôn giáo, tín ngưỡng. Đây là đặc trưng nổi trội trong đời sống tâm linh ở Nam bộ và ẩn sâu trong nó là quan niệm về một tính cách cởi mở, thân thiện, dung hòa trong việc tiếp thu những nhân tố mới để tạo thành một sức mạnh tổng hợp phục vụ công cuộc khai khẩn, xây dựng xóm làng.
Lễ hội là quá trình sân khấu hóa, tái hiện đời sống xã hội trong quá khứ dưới hình thức cúng tế, trò chơi dân gian, vì thế, cùng với việc được vui chơi, giải trí, các hoạt động trên lễ hội còn hướng mọi người quay về với cội nguồn quê hương, đất nước, biết trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống quý báu, từ đó tự soi rọi bản thân và có những thái độ ứng xử nhân văn trong các mối quan hệ xã hội, quan trọng nhất là thấy được bổn phận, trách nhiệm của mình đối với đất nước, tổ tiên. Lễ hội Làm Chay vượt ra khỏi phạm vi của một địa phương nhỏ hẹp để trở thành lễ hội lớn của khu vực, thu hút đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh tham gia.
Lễ hội Làm Chay luôn được người dân Tầm Vu gìn giữ và phát huy, thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và nhân ái, cho nên:
“Dù ai buôn bán bộn bề
Làm Chay mười sáu nhớ về Tầm Vu”.
Bách Nhân
Làm Chay tưởng nhớ tiền hiền...
Những ngày này, không khí lễ hội ngập tràn ở thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành, tỉnh Long An. Người dân địa phương nô nức trẩy hội, những “đứa con xa quê” cũng háo hức trở về dự lễ hội truyền thống của quê hương.
Lễ hội Làm Chay diễn ra trong 3 ngày 14, 15, 16 tháng Giêng âm lịch. Trong đó, ngày 15 diễn ra các trò chơi dân gian; ngày 16 diễn ra Lễ Chiêu u, đánh động và xô giàn đốt ông tiêu lúc 0 giờ.
Đội lân của đình Tân Xuân tập luyện chuẩn bị Lễ hội Làm Chay
Chung tay, góp sức cho lễ hội
Từ mùng 6 tháng Giêng, người dân thị trấn Tầm Vu tất bật chuẩn bị Lễ hội Làm Chay. Cờ hoa treo khắp các tuyến đường, đình Tân Xuân được dọn dẹp, chỉnh trang. Ghe đăng, xe hoa, lễ vật cũng bắt đầu chuẩn bị. Phó Trưởng ban Quản trị đình Tân Xuân - Nguyễn Minh Đa kể: “Lễ hội Làm Chay tồn tại trong đời sống tâm linh của người dân Châu Thành hàng trăm năm không có gì đổi khác, có chăng là ngày càng quy mô hơn. Lễ hội Làm Chay là để cầu siêu cho những vong linh anh hùng liệt sĩ, người đã khuất và cầu quốc thái dân an, mưa thuận, gió hòa. Với ý nghĩa đó, lễ hội luôn chú trọng niềm vui, sự hài hòa để mong cầu một năm yên ấm”.
Cô Tư, một hộ dân sống gần đình Tân Xuân, vừa nhanh tay gọt rau, củ, vừa nói: “Cứ khoảng mùng 10 tháng Giêng âm lịch, mấy chị em sống gần đây lại tập trung đến đình nấu ăn. Việc ai nấy làm, tất cả đều tự nguyện, vui vẻ, không kể công sức. Chúng tôi làm vì lòng tin và mong cầu năm mới hanh thông, thuận lợi”.
Ráo riết hoàn tất ghe đăng
Ghe đăng và xe hoa là 2 biểu tượng không thể thiếu trong Lễ hội Làm Chay, dùng trong Lễ Chiêu u - hoạt động mang tính nhân văn sâu sắc. Nói về Lễ Chiêu u, Tổ trưởng Tổ Xe hoa - Nguyễn Văn Mười cho biết: “Chiêu u đường bộ dùng xe hoa, còn chiêu u đường sông dùng ghe đăng. Chúng tôi tổ chức thành đoàn, đi qua một số tuyến đường, sông, rạch chính trong huyện rước các vong linh về với lễ hội để cầu siêu, không quấy phá người dân”.
Ghe đăng và xe hoa ngày nay được thực hiện công phu, sinh động hơn. Theo ông Mười, đoàn xe hoa không chỉ có các biểu tượng tâm linh như Phước, Lộc, Thọ,... mà còn có những biểu tượng trong cuộc sống đời thường gắn với xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, đình Tân Xuân mới (dự kiến khởi công sau Lễ hội Làm Chay năm nay),... Ghe đăng cũng vậy - đẹp và lộng lẫy hơn. Với kinh nghiệm hơn 30 năm làm ghe đăng, ông Bùi Văn Sảnh kể: “Ghe đăng năm nay là biểu tượng con lân với sắc vàng chủ đạo. Linh vật ngày xưa chỉ làm bằng khung tre, còn bây giờ làm bằng khung sắt, được trang trí đầy đủ đèn, hoa rực rỡ. Tất cả là nhờ người dân đồng lòng, mỗi người đóng góp một chút mới có thể làm được. Thanh niên địa phương cũng tự nguyện, nhiệt tình lên TP.HCM mua vật liệu rồi cùng làm ngày, làm đêm cho kịp”.
Nét đẹp truyền thống
Không tham gia nấu ăn, làm xe hoa, ghe đăng không có nghĩa là người dân thờ ơ với Lễ hội Làm Chay, ngược lại, họ cũng tất bật làm những cỗ bánh, chuẩn bị lễ vật của gia đình để mang đến đình Tân Xuân cúng tế nhằm thể hiện lòng thành, hướng về lễ hội.
Người dân phụ nấu ăn tại đình Tân Xuân
Hơn 18 giờ, người dân khu phố 2, thị trấn Tầm Vu miệt mài làm cỗ bánh của khu phố mình để dâng cúng vào ngày 16 tháng Giêng. Năm nay là năm Tuất nên cỗ bánh được trang trí thành hình những chú chó cao bằng đầu người. Người có “tay nghề” chịu trách nhiệm điêu khắc chính, người khác thì “o bế” đường nét, sơn màu. Anh Trần Nhữ Uyển, ngụ khu phố 2, cho biết: “Lễ hội Làm Chay trở thành phong tục của người dân nơi đây. Ai nấy đều muốn chung tay, góp sức cho lễ hội. Người không giúp công cũng góp tiền. Điều này trở thành nét đẹp truyền thống rồi!”.
Truyền thống ấy như “ăn sâu” vào tâm thức người dân Châu Thành, truyền từ đời này sang đời khác. Như gia đình chị Vân, ngụ khu phố 1, thị trấn Tầm Vu, cứ đến Lễ hội Làm Chay là cả gia đình đều phụ giúp. Chị Vân nói: “Lấy chồng, về đây được 5 năm, năm nào, vợ chồng tôi cũng phụ các công việc chuẩn bị lễ hội. Từ thời cha mẹ chồng của tôi đã như vậy rồi nên chúng tôi học theo và duy trì”. Nhiều người trẻ ở Châu Thành cũng “học theo cha mẹ”, hết lòng và tự hào về Lễ hội Làm Chay như vậy! Minh chứng cụ thể nhất là những thành viên tham gia phục vụ lễ hội đều là thanh niên, đội lân của đình cũng là những thanh niên tuổi mười tám, đôi mươi. Những cỗ bánh dâng cúng ngày 16 tháng Giêng cũng do những người trẻ khéo tay, sáng tạo làm nên,...
Người dân khu phố 2 làm cỗ bánh cúng trong lễ hội
Người Châu Thành có làm gì, ở đâu cũng luôn nhớ rằng: “Dù ai mua bán bộn bề/ Làm Chay mười sáu nhớ về Tầm Vu”. Ghi nhớ câu ca dao ấy, anh Trần Kim Bằng, ngụ xã Phước Tân Hưng, huyện Châu Thành, đang học tập tại TP.HCM, chia sẻ: “Bạn bè tôi hay hỏi, quê tôi có gì đặc biệt, tôi giới thiệu có Lễ hội Làm Chay. Năm nay, lễ hội trúng vào ngày nghỉ cuối tuần nên tôi sẽ mời bạn bè cùng về tham gia”.
“Làm Chay tưởng nhớ tiền hiền/ Có công khai khẩn, hậu hiền khai cơ” - hàng trăm năm nay, Lễ hội Làm Chay vẫn được giữ gìn và phát huy với ý nghĩa như vậy!
Cận cảnh động yêu quái
Từ lâu, nghi thức đánh động yêu quái của thầy trò Đường Tăng trong Tây du ký tại lễ hội Làm Chay ăn sâu vào tiềm thức của mỗi người dân Châu Thành, tỉnh Long An. Cứ vào mùa lễ hội, người dân nơi đây lại náo nức lập nên các động với thiết kế độc đáo từ những vật liệu sẵn có tại địa phương.
Các động yêu quái trong lễ hội Làm Chay được người dân dựng lên nhằm cúng tế vong linh những người đã khuất và là nơi diễn đánh yêu quái của thầy trò Đường Tăng trong Tây du ký.
Nghi thức diễn đánh các động yêu quái được xem là hình thức sân khấu hóa của hoạt động chiêu u, thỉnh rước cô hồn. Đây là nét độc đáo của lễ hội được người dân Châu Thành duy trì từ bao đời nay. Sau đây là hình ảnh các động yêu quái trong lễ hội Làm Chay 2018.
Các động được trang trí tỉ mỉ, độc đáo từ những vật liệu sẵn có tại địa phương
Trong động có bàn thờ, mâm cỗ cúng tế các vong linh những người đã khuất
Háo hức hóa trang thành yêu quái
Người dân đến động cúng tế với mong ước năm mới bình an
Yêu quái tại các động sẵn sàng chờ thầy trò Đường Tăng đến diễn đánh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét