Chuyển đến nội dung chính

Cận cảnh cây sâm "nhớ vợ" của người Ca Dong

Công Xuân 

(Dân Việt) Dù được rất nhiều người biết đến và mua về để sử dụng làm thuốc, thế nhưng ngay cả tại quê hương của sâm cau là huyện miền núi Sơn Tây (Quảng Ngãi), không phải ai cũng đã tận mắt nhìn thấy loại cây này.

Vì hình dáng của lá và rễ giống như cây cau, nhưng lại bổ như sâm nên loại sâm này được gọi là sâm cau. Còn lý do được ví là sâm "nhớ vợ" bởi lẽ loại sâm này gắn với câu chuyện "nửa đùa nửa thật" của một số người rằng, một khi đã uống sâm cau thì chỉ muốn về nhà "thăm" vợ.
Tùy từng nơi mà sâm cau có tên gọi khác, như: ngải cau, tiên mao, cồ nốc lan... còn tên khoa học của nó là Curculigo orchioides Gaertn. Đây là loại cây thảo mọc hoang ở những vùng núi rừng tại Việt Nam. Riêng tại Quảng Ngãi, huyện Sơn Tây là nơi sâm cau được tìm thấy nhiều nhất; đồng thời cũng là địa phương nổi tiếng với loại rượu ngâm với rễ của loại cây này.
  can canh cay sam "nho vo" cua nguoi ca dong hinh anh 1                   Một cây sâm cau trưởng thành nằm xen với cây bụi khác
Qua quan sát thì cây sâm cau trưởng thành cao từ 50-100cm, lá có hình mũi mác xếp nếp tựa như lá cau với phiến thon hẹp, hai mặt lá nhẵn gần như cùng màu, gân song song, dài 30-50cm, rộng từ 2-4cm.
 can canh cay sam "nho vo" cua nguoi ca dong hinh anh 2
 can canh cay sam "nho vo" cua nguoi ca dong hinh anh 3
Tìm, đào rễ sâm cau
Thân rễ hình trụ cao, dạng củ, to bằng ngón tay út, có rễ phụ nhỏ, vỏ thô màu đỏ thẫm, bên trong màu vàng ngà và khi phơi có mùi thơm ngậy. Và đây cũng là bộ phận chính được sử dụng làm thuốc. Có nhiều cách để chế biến rễ sâm cau như rửa sạch rồi phơi khô, bỏ vào ấm nấu nước uống. Tuy nhiên phổ biến nhất là ngâm rượu, với lượng rễ khô đã sao từ 2-2,5kg/bình 10 lít rượu.
Việc tìm, đào sâm cau để lấy rễ có thể diễn ra quanh năm. Tuy nhiên theo một số người dân Sơn Tây thì thời điểm rễ có chất lượng tốt nhất là vào tháng 11.
 can canh cay sam "nho vo" cua nguoi ca dong hinh anh 4
Số cây sâm cau còn nhỏ
 can canh cay sam "nho vo" cua nguoi ca dong hinh anh 5
Rễ sâm cau
Là một trong số những người chuyên đi đào rễ sâm cau về bán, ông Đinh Văn Ngin (41 tuổi, ở xã Sơn Mùa) cho biết: "Bình quân mỗi ngày đi đào được từ 2-3 kg tươi/người. Tuy nhiên gặp chỗ mọc nhiều được đến 4-6 kg/ngày/người". Số sâm này được bán cho các chủ đại lý ở trung tâm huyện với mức giá từ 70.000-90.000 đồng/kg.
 can canh cay sam "nho vo" cua nguoi ca dong hinh anh 6
Cách chế biến sâm cau để sử dụng chữa bệnh phổ biến nhất là phơi khô, sao rồi ngâm rượu uống
Theo một số tài liệu y học thì rễ sâm cau có tác dụng trị bệnh liệt dương do tinh khí lạnh, yếu sinh lý, giúp kiện gân cốt, bồi bổ sức khỏe, thần kinh suy nhược... cho nên thời gian qua loại cây này ở Sơn Tây bị người dân khai thác nhiều, dẫn đến số lượng đang giảm.
"Cùng với tuyên truyền người dân không khai thác ồ ạt, chính quyền huyện Sơn Tây đang chỉ đạo cho các ngành chuyên môn trực thuộc nghiên cứu để trồng và phát triển loại cây thuốc này", ông Lê Văn Tùng - Chủ tịch UBND huyện Sơn Tây cho biết.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Làng nghề chày thớt Phú Long

Làng nghề chày thớt Phú Long ở khu phố Hòa Long, phường Lái Thiêu, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đã tồn tại và phát triển từ hơn nửa thế kỷ qua. Đến nay, cái chày, tấm thớt Phú Long không những được ưa chuộng trên thị trường trong nước mà đã vươn xa ra thị trường các nước như: Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản…
Lái Thiêu xưa vốn là vùng đất hoang sơ, có nhiều rừng nên nghề mộc nơi đây phát triển rất sớm nhờ nguồn nguyên liệu gỗ phong phú. Theo những người có kinh nghiệm làm chày, thớt ở Phú Long, người sáng lập ra làng nghề này là ông Hai Thiệt. Ban đầu, từ những khúc gỗ thừa của các xưởng mộc trong làng, ông mang về để tận dụng làm thớt. Sẵn nguồn nguyên liệu, lại nắm bắt nhu cầu của bà con trong vùng, ông Hai Thiệt làm thớt để bán, rồi truyền nghề lại cho con cháu sau này. Làng nghề dần được hình thành từ thời điểm những năm 1960 của thế kỷ trước và cũng để ghi công ông Hai Thiệt, người làng sau đó gọi ông là Hai Thớt.

Hiện làng nghề chày thớt Phú Long có hơn 20 cơ sở lớn, nhỏ làm việc …

Nghề đắp phù điêu ở Thạch Xá

Là vùng đất nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống, xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất, Hà Nội) còn được biết đến là nơi có những người thợ đắp phù điêu tài hoa. Những người thợ Thạch Xá được nhiều người biết đến qua công việc phục chế, tân tạo nhiều công trình văn hóa tâm linh ở Việt Nam. Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn, một trong số người giữ gìn và phát triển nghề đắp phù điêu của Thạch Xá thì nghề đắp phù điêu có lịch sử cách đây khoảng 200 năm. Là người theo bố học nghề từ năm 13 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Văn Tuấn với tài năng và kinh nghiệm hơn 40 năm đã trực tiếp thiết kế, phục chế, tôn tạo hàng trăm tác phẩm tại các công trình di tích lịch sử, văn hóa tâm linh được Nhà nước xếp hạng. Trong đó, tiêu biểu là phục chế đầu đao (chùa Tây Phương, Thạch Thất), đắp nổi Rồng chầu mặt nguyệt (chùa Thầy, Quốc Oai), phục dựng con giống cổ chùa Sóc Sơn, xây cột trụ và đắp hoa văn con giống tại chùa Hòe Nhai, một trong những di tích kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội...

Xơ giấy dó (còn gọi …

Nuôi gà thảo mộc ở Định Quán

Nuôi gà thảo mộc, hay còn gọi là thảo dược, khác với những mô hình nuôi khác ở chỗ người nuôi bổ sung vào khẩu phần thức ăn nhiều loại thảo dược tốt có lợi cho sức khỏe của gà, góp phần thay thế hoàn toàn các loại kháng sinh và chất kích thích tố tăng trọng thường sử dụng trong quy trình nuôi gà bình thường. Nuôi gà thảo mộc là mô hình chăn nuôi kiểu mới không sử dụng kháng sinh, giúp cho thịt gà có hương vị thơm ngon, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán) là người tiên phong trong việc nuôi gà thảo mộc ở tỉnh Đồng Nai.

Từ lâu, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm đã hướng tới nền chăn nuôi sạch, bền vững và xu hướng này trở nên khá phổ biến trên thế giới. Nắm bắt được xu thế đó và nhận biết nhu cầu thị trường luôn ưu tiên sử dụng sản phẩm sạch, chất lượng, từ năm 2011, bà Cao Thị Ten đã tiến hành nuôi thử nghiệm lứa gà thảo mộc đầu tiên.


Trang trại nuôi gà thảo mộc của bà Cao Thị Ten (ấp 2, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai).


Cây…