Với thời gian trị vì đất nước lên tới 56 năm (1072-1128), Lý Nhân Tông là vị vua trị vì lâu nhất. Xếp thứ hai là vua Lê Hiển Tông của nhà Hậu Lê với 46 năm trị vì.
Lên ngôi khi 6 tuổi, 10 năm đầu làm vua, Lý Nhân Tông được Linh Nhân hoàng thái hậu, tức Nguyên phi Ỷ Lan, buông rèm nhiếp chính. Sau khi vua trưởng thành, đủ khả năng điều hành chính sự, mẹ ông mới trả lại quyền lực cho Lý Nhân Tông.
Trong giai đoạn đầu nắm quyền, vua Lý Nhân Tông và Nguyên phi Ỷ Lan nhận được sự phò tá đắc lực của thái sư Lý Đạo Thành. Lý Đạo Thành (?-1081) quê làng Cổ Pháp, huyện Từ Sơn, Bắc Ninh, dòng dõi tôn thất nhà Lý. Ông là đại thần tài năng, liêm khiết và chính trực của nhà Lý.
Lý Nhân Tông có nhiều quyết định lịch sử. Dưới thời trị vì của ông, Đại Việt lần đầu mở kỳ thi tuyển chọn người tài (1075), lập trường Quốc Tử Giám (1076), đắp đê Cơ Xá để phát triển nông nghiệp (1108).
Năm 1107, Lý Nhân Tông ra quy định cấm giết trâu bò bừa bãi. Theo đó, ai mổ trộm trâu bị phạt 80 trượng và tội đồ làm người hầu trong quân đội. Người giết trâu và ăn trộm trâu đều phải bồi thường. Hàng xóm biết mà không tố cáo cũng bị phạt 80 trượng.
Để đòi lại đất đai bị nhà Tống chiếm giữ, năm 1089, vua Lý Nhân Tông cử Binh bộ Thị lang Lê Văn Thịnh sang trại Vĩnh Bình cùng người Tống bàn việc cương giới. Bằng tài thương thuyết và lý lẽ đanh thép của mình, Lê Văn Thịnh đã buộc nhà Tống phải trả lại đất đai cho Đại Việt.
"Vua trán dô mặt rồng, tay dài quá gối, sáng suốt thần võ, trí tuệ hiếu nhân, nước lớn sợ, nước nhỏ mến, thần giúp người theo, thông âm luật, chế ca nhạc, dân được giàu đông, mình được thái bình, là vua giỏi của triều Lý...". Đó là lời nhận xét của sử thần Ngô Sĩ Liên về vua Lý Nhân Tông.
Dù trị vì rất lâu, Lý Nhân Tông lại không có con nối dõi. Cuối năm 1117, vua ban chiếu rằng: "Trẫm cai trị muôn dân mà lâu không có con nối, ngôi báu của thiên hạ biết truyền cho ai? Vậy nên trẫm nuôi con trai của các công hầu Sùng Hiền, Thành Khánh, Thành Quảng, Thành Chiêu, Thành Hưng, chọn người nào giỏi thì lập làm thái tử". Bấy giờ, con của Sùng Hiền Hầu (cháu vua) là Lý Dương Hoán mới lên 2 tuổi mà thông minh lanh lợi, Nhân Tông rất yêu, bèn lập làm hoàng thái tử. Sau khi Lý Nhân Tông qua đời năm 1128, các đại thần tôn Lý Dương Hoán lên ngôi, tức vua Lý Thần Tông
Nguyễn Thanh Điệp
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét