Canh chột nưa xứ Huế

Cuối tuần về quê, chợt thấy mâm cơm mẹ nấu có món canh chột nưa mà tôi yêu thích. Mẹ vui vẻ nói: “Biết con về, mẹ tranh thủ đi chợ sớm để mua con cá lóc đồng về nấu nồi canh chột nưa. Đang vào mùa nên nưa rất ngon ngọt, không lo bị ngứa”.

Ngọt thơm canh nưa cá lóc - Ảnh: Tuyết Khoa

Nưa được trồng nhiều nơi ở các làng quê của Thừa Thiên-Huế. Chột nưa là phần thân của cây nưa, một loại cây thuộc họ môn. Cuối đông là khi nưa thu hoạch, chợ quê tôi lại bày bán đầy nưa. Mỗi lần về quê, mẹ đều mua một bó nưa để tôi đem lên thành phố biếu cô chủ nhà và mấy đứa trong xóm trọ. Ai nấy đều khen ngon.
Chột nưa chế biến được nhiều món dễ ăn. Chột nưa làm chua với kiệu, ăn kèm với thịt luộc thì đúng điệu. Hay chột nưa kho thịt, kho cá đồng ăn với cơm nóng vào những ngày mưa thì không gì ngon bằng. Nhưng khoái khẩu nhất có lẽ là món canh nưa cá lóc.
Canh nưa cá lóc được chế biến khá đơn giản. Nưa được làm sạch, xắt lát và nấu nhừ. Sau đó cho cá và gia vị vào. Để canh ngon và đậm đà, mẹ tôi thường cho vào một ít ruốc và khi chín cho thêm lá lốt, ngò tây thay cho hành lá. Vị ngọt của nưa và cá lóc đồng cùng mùi thơm của ruốc và lá lốt hòa quyện nhau tạo nên mùi vị khó cưỡng. Nước canh ngọt đậm đà.
Dân dã là thế, nên người Huế khi đi xa, không ít lần thèm được ăn một tô canh nưa và nhớ quê nhà...

Tuyết Khoa

Canh chột nưa nấu cá lóc đồng xứ Huế

Bài, ảnh: Ngọc Hoa 

(Dân Việt) Với tiết trời xứ Huế, món canh chột nưa nấu với cá lóc đồng thơm ngon ăn với cơm trắng nóng sẽ làm say lòng những ai thưởng thức bởi hương vị đậm đà, ngon ngọt rất đặc trưng của món này.

   

Chột nưa là loại cây đuợc trồng nhiều ở Thừa Thiên Huế, nơi đất ruộng khô hoặc đất bãi bồi ven sôngthị xã Hương Trà… Nhưng chột nưa ngon có tiếng là chột nưa trồng ở làng Tân Xuân Lai, xã Quảng Thọ (huyện Quảng Điền). Thân cây nưa được dùng để chế biến nhiều món ăn ngon, hấp dẫn như món dưa chua chột nưa muối với cây kiệu, ăn kèm thịt heo luộc... Nhưng đặc biệt là món canh chột nưa nấu cá lóc đồng đậm đà, tạo nên "hồn cốt" hương vị quê hương, ai đã một lần ăn sẽ nhớ mãi.

Nguyên liệu nấu canh cá lóc- chột nưa.

Nói đến chột nưa, nhiều người dân xứ Huế còn nhớ câu chuyện kể rằng vào thời chiến tranh chống Pháp, các chiến sĩ cách mạng bị bắt giam trong lao Thừa Phủ (một nhà tù lớn của Thực dân Pháp ở Huế) thường có phong trào tuyệt thực để đấu tranh. Họ nhịn ăn nhiều ngày để phản đối chế độ nhà tù tàn bạo. Để chống lại phong trào này, bọn cai ngục đã nghĩ ra một “chiêu” khá độc là nấu canh chột nưa với cá để “mang thèm’’, nhằm làm “lay động” các chiến sĩ cách mạng, phá hỏng cuộc đấu tranh của họ. Lúc bấy giờ, nhà thơ Tố Hữu đã viết “Đầu sàn canh bốc khói/ Chén cá nức mùi thơm/ Lên họa với mùi cơm/ Sao mà như cám dỗ” (trong bài Con cá chột nưa). Qua câu chuyện đó, cũng đủ thấy món canh chột nưa nấu cá mà đặc biệt là cá lóc đồng ở xứ Huế hấp dẫn đến thế nào.
Cách chế biến món canh chột nưa nấu cá lóc đồng khá đơn giản. Chột nưa gọt sach vỏ, dùng cán dao dần qua cho dập các “thớ thịt” (làm thế thì khi nấu chột nưa sẽ mau mềm và thấm ngon hơn). Sau đó cắt lát dày khoảng 2cm, rửa sạch, vớt ra cho ráo nước. Cá lóc làm sạch, rửa nước muối cho sạch nhớt và cũng cắt lát dày tuỳ ý. Ướp cá với hạt tiêu, hành tím cắt lát mỏng kèm theo chút nuớc mắm để khoảng 15 phút cho thấm. Chột nưa nấu mềm, vặn nhỏ lửa cho sôi riu riu. Cá lóc được um chín trên chảo dầu nóng, mùi hành tiêu bốc lên thơm lừng, đun sôi hỗn hợp thêm khoảng 3 phút, nêm nếm lại gia vị cho vừa miệng.

Tô canh cá lóc- chột nưa thơm ngon hấp dẫn.

Món canh sẽ ngon hơn khi nấu canh chột nưa mà thêm chút ruốc Huế thì sẽ đậm đà, “thăng hoa” hơn. Múc canh ra tô thêm chút hành lá, ngò tây sẽ có một món canh thơm ngon hấp dẫn mà ai đã một lần thưởng thức sẽ không bao giờ quên! Chả thế mà nguời Huế xa quê, khi nhớ về quê huơng yêu dấu sẽ rất thèm được ăn món canh chột nưa nấu cá lóc đồng.

Chột nưa còn đuợc gọi là cây khoai nưa, dễ trồng vào đầu mùa xuân, thu hoạch rộ vào mùa thu đông. CHột nưa có tên khoa học (Amorphophallusrivicri Dur) thuộc họ cây ráy (Araceae ). Cây nưa có thân thảo với củ to hình dẹt, đường kính 15cm đến 20cm. Lá có cuống dài 40cm đến 80cm, màu lục nâu xen những đốm trắng chia làm 3 nhánh, các nhánh lại phân đôi xẻ thuỳ hình lông chim. Theo Đông y, cây chột nưa còn là một dược liệu có tác dụng diệt khuẩn, tiêu viêm, hạ sốt, giải độc … vì thế trong quan niệm dân gian thì chột nưa là thức ăn rất lành (hiền).