(VTC News) - Thật kinh ngạc khi ở rừng già Lai Châu có một rừng chè cổ thụ, mà có thể là quý hiếm, độc đáo và lớn nhất thế giới.Những ngày đầu năm, khi Tây Bắc khô ráo, ấm áp, chúng tôi đã lên đường đi tìm vườn chè cổ thụ khổng lồ, có lẽ là lớn nhất Việt Nam, chưa từng được biết đến, ở một dãy núi rất cao thuộc Lai Châu.
Cách đây gần 10 năm, Báo điện tử VTC News, đã công bố một phát hiện có thể nói là khá thú vị, đó là vườn chè cổ thụ, với những cây chè khổng lồ ngàn năm tuổi, ở độ cao 2.500m, ngay dưới đỉnh Fansipan, thuộc dãy Hoàng Liên Sơn.
“Người rừng” Trần Ngọc Lâm, khi vào rừng hái thuốc, khoảng năm 2000, đã vô tình lạc vào vườn chè này, khi tận thấy những hoa chè rơi dưới mặt đất.
Những cây chè này đều to như cây cổ thụ, lá mọc tít trên cao, lẫn trong sương mờ lảng bảng, rêu mốc, nên không tinh mắt để ý, thì không phát hiện ra được. Khi những bông hoa chè, thứ hoa rất đặc trưng rơi xuống mặt đất, thì thông thường mới phát hiện được chúng.
Ông Trần Ngọc Lâm bên gốc chè cổ thụ ở Fansipan
Ông Trần Ngọc Lâm từng ở Trung Quốc nhiều năm, biết người Trung Quốc rất quý loại chè cổ thụ ngàn tuổi, mọc hoang trong rừng, nên ông giấu kín, không nói với ai.
Ông Từng dẫn một vị khách người Nhật leo Fan vào rừng chè này. Vị khách người Nhật khi nhìn thấy những cây chè cổ thụ, to cả người ôm, ngàn năm tuổi, thì anh ta đã quỳ xuống khóc vì hạnh phúc. Anh ta không leo đỉnh Fan nữa, mà dựng lều dưới gốc chè, ngày ngày nấu chè uống, hưởng thụ cuộc đời thần tiên suốt một tuần lễ.
Video: Vườn chè cổ thụ hoang dã ngàn năm ở độ cao 2.500m ở Lai Châu
Phải đến 10 năm sau, năm 2010, ông Trần Ngọc Lâm mới tiết lộ với tôi về vườn chè này. Những hình ảnh cây chè lừng lững, thân rêu mốc, cành lá ẩn trong mây mù, khiến nhiều người yêu trà rung động. Lực lượng kiểm lâm, quản lý vườn chè đã đi khảo sát, quản lý vườn chè nghiêm ngặt. Giờ đây, vườn chè cũng là điểm thú vị khi chinh phục Fansipan. Dù phải đi thêm cả buổi, nhưng mỗi du khách đều muốn mang về một nắm lá chè, thứ lá mà nấu nước cả tiếng nước vẫn trong mà ngọt lừ nơi cuống họng.
Gốc chè cổ thụ nhiều trăm năm tuổi.
Theo ông Trần Ngọc Lâm, chè hoang dã ngàn năm mọc rải rác ở Hoàng Liên Sơn, độ cao trên 2.000m. Từ quần thể chè ở chân đỉnh Fan, đi vắt sang phía Lai Châu, sẽ gặp vô số những vườn chè cổ thụ rêu mốc, sinh trưởng âm thầm cả triệu năm qua, nơi chưa có dấu chân người. Nhưng, phải đi vài ngày mới tìm thấy được. Tôi chưa có dịp chinh phục sườn Tây của Fan, để đi tìm những vườn chè trong huyền thoại đó.
Một ngày, nhận được thông tin, người Trung Quốc đang sang tận xã Mồ Sì San (Phong Thổ, Lai Châu) để mua từng bao lá chè, từng nhúm nhỏ búp chè cổ thụ mọc hoang trong rừng sâu, tôi cùng lương y Phạm Văn Thanh đã lên đường tìm hiểu.
Tôi đã từng sang Hàng Châu (Trung Quốc) và được thưởng thức một loại trà quý tộc, mà búp trà có giá 1 tỷ đồng/kg, còn lá có giá 100 triệu đồng/kg. Trà quá đắt tiền, nhưng khi uống, thì phát hiện ngay vị chuẩn của thứ chè hoang dã như ở đỉnh Fansipan. Giới nhà giàu Trung Quốc cực kỳ chuộng loại trà hoang dã cổ thụ.
Khi hoa chè rụng xuống đất mới phát hiện có chè, vì phần lớn chè cổ thụ mọc cao, khó quan sát lá.
Trao xong mấy bao quần áo, dầu ăn cho các thầy cô ở trường mầm non Mồ Sì San do chúng tôi chở lên một xe bán tải, Thượng tá Bùi Văn Mạnh, Đồn trưởng Đồn biên phòng Vàng Ma Chải chỉ tay về phía đỉnh núi Phàn Liên San (còn gọi là Khang Su Văn) chìm nghỉm trong mây mù bảo: “Thú thực với nhà báo, tôi biết dân đi bộ trong rừng, đến tận gần đỉnh Phàn Liên San cao hơn 3.000m để hái chè, bản thân tôi cũng đã được thưởng thức loại chè đó, nhưng đúng là chưa có điều kiện được tận mắt, vì đường đi quá xa, phải mất mấy ngày đi bộ trong rừng”.
Sau khi được cấp giấy vào biên giới, chúng tôi lên đường chinh phục đỉnh Phàn Liên San cao 3.012m, để đi tìm vườn chè cổ thụ. Đường đi từ bản Pờ Xa, thuộc xã Pa Vây Sủ. Mấy thanh niên người Mông gùi thức ăn, lều bạt dẫn đường, đi bộ leo núi dốc ngược suốt một ngày, qua trùng điệp núi non, thung lũng, mới đến độ cao 2.500m.
Một cây chè cổ thụ nhiều trăm năm tuổi
Mùa này, hoa chè nở vàng, rụng xuống mặt đất, nên dễ dàng phát hiện ra chỗ có chè. Chúng tôi thực sự kinh ngạc, ngỡ ngàng, khi trước mắt là những cây chè cổ thụ rêu mốc, thân to cả người ôm, cao chót vót. Nếu không có hoa chè rụng xuống, thì thật khó biết chúng là cây chè, khi chúng lẫn với những cổ thụ của đại ngàn nguyên sinh.
Chúng tôi cắt ngang núi, khoanh núi ở độ cao trên dưới 2.500m, theo GPS, thì gặp cả quần thể chè cổ thụ. Những cây chè lừng lững mọc lên lẫn những vạt trúc gai. Triệu năm qua, những cây chè cổ thụ lớn lên, rồi chết đi lặng lẽ ở góc rừng liêu trai sườn tây dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ này, mà chẳng ai biết đến.
Rừng chè cổ thụ hoang dã ở chân đỉnh Phàn Liên San vô cùng lớn.
Chúng tôi luồn rừng chui rúc như những con thú hoang, rồi thống kê, rồi đếm, rồi phát mệt, bởi con số những cây chè khổng lồ lên đến cả ngàn. Cứ đi tiếp mà đếm thì nó lên đến cả vạn. Thật kinh ngạc với một rừng chè cổ thụ, mà có thể là quý hiếm, độc đáo và lớn nhất thế giới này.
Trước đây, khi tìm hiểu về loài chè cổ thụ ở Fansipan, tôi đã trao đổi với lãnh đạo Vườn quốc gia Hoàng Liên, thì biết rằng, đã từng có một nhóm nhà thực vật ở Đại học Nông nghiệp 1, lên Trạm Tôn nghiên cứu mấy cây chè hoang thân to bằng bắp chân. Họ nghiên cứu tỷ mỉ lắm. Trong phương pháp nghiên cứu, có cả đo đạc thân cây. 10 năm sau, họ lên nghiên cứu lại để lấy thông số, thì kinh ngạc khi thấy suốt 10 năm, mà đường kính thân cây không to thêm milimet nào
Một cây chè mọc hoang dã trong rừng thẳm, ở độ cao trên 2.000m, chúng lớn chậm đến nỗi, một cây bằng bắp chân, có thể có tuổi trăm năm, còn một cây người ôm không xuể, có thể đã ngàn năm rồi. Chúng là loài thực vật như thể hóa thạch giữa rừng già, trường tồn và thách thức thời gian.
Hoa chè hoang dã
Màu đặc trưng của thân cây chè lộ ra sau lớp rêu mốc.
Chúng ta cứ tưởng tượng, rừng chè ấy đã sinh trưởng triệu năm lẫn trong mây xanh, những cây chè đã tích tụ dưỡng chất suốt cả trăm, thậm chí cả ngàn năm, thì chúng sẽ cho ra vị trà tinh túy như thế nào? Có lẽ, hương của trời, vị của đất đã thấm đẫm trong những lá chè đó.
Mặt trời lặn nhanh ở phía Mường Tè mờ xa, sau những dãy núi lừng lững, chúng tôi dựng lều, đun nước, nấu chè, rồi cả đêm sưởi ấm bên đống lửa, nhâm nhi không chán những chén chè nghi ngút khói, ngọt sâu nơi cuống họng.
Lương y Phạm Văn Thanh, người nổi tiếng với bài thuốc chữa dạ dày, đi rừng như người Mông người Mán, nâng chén chè xúc động: “Loại chè này thực sự là thần dược khai trí tỉnh thần. Nếu Nhà nước không quản lý, khai thác, bảo tồn, phát triển được thương hiệu như cách người Trung Quốc vẫn làm thì thật đáng tiếc”.
Video: Lương y Phạm Văn Thanh nói về tác dụng của chè cổ thụ với sức khỏe
Choáng ngợp giữa ‘khu rừng báu vật’ chè hoang khổng lồ ngàn năm tuổi ở Tây Côn Lĩnh
(VTC News) - Đứng dưới tán rừng ngửa mỏi cổ nhìn lên, thấy Phúc chả khác gì con khỉ kẹp giữa những cành chè to như cái phíchBài liên quan
Năm 2009, tôi đã chinh phục thành công đỉnh Tây Côn Lĩnh, sau hàng trăm năm đỉnh núi này bị bỏ quên, kể từ khi người Pháp trèo lên đo đạc địa hình. Trước đó, tôi đã có 4 năm với 4 lần đến chân núi rồi phải quay về. Đường chinh phục đỉnh Tây Côn Lĩnh không khó, nhưng căn bản không có người dẫn đường, và đặc biệt, thời điểm đó ít người dám vào, vì bom mìn thời chiến tranh biên giới còn rất nhiều quanh chân núi.
Con đường từ bản Chúng Phùng đi qua những rừng dẻ khổng lồ đẹp như cổ tích, những khu rừng đỗ quyên cổ thụ, cây nào cây nấy cả người ôm. Loài đỗ quyên lớn chậm, thân sù sì, u cục như tảng đá, cả ngàn năm tuổi có khi thân mới được người ôm.
Tôi đã ngỡ ngàng khi phát hiện ra vườn chè hoang dã ở độ cao 2000m. Chè Tây Côn Lĩnh đã được người Pháp phát hiện từ cả trăm năm trước, rải rác khắp dãy Tây Côn Lĩnh xuyên ba huyện Vị Xuyên, Hoàng Su Phì và Xín Mần, trong đó, vùng đất Hoàng Su Phì với địa danh Nậm Ty đã tạo ra thứ trà Shan tuyết hảo hạng, có giá vài triệu đồng/kg từ nhiều năm trước.
Cây chè rừng khổng lồ ở Tây Côn Lĩnh, gốc hơn 1 người ôm, tán có đường kính 10m, do người dân khai thác.
Tác giả dưới gốc một cây chè già, thân rỗng ở Tây Côn Lĩnh.
Các cụ xưa đã cưa thân những cây chè cổ thụ ở gần nơi định cư, để nó trổ nhiều cành, ra nhiều búp, nhiều lá, để thu hái sử dụng. Người Trung Quốc biết Tây Côn Lĩnh có nhiều chè cổ thụ đã sang thu mua từ cả trăm năm trước rồi. Người Pháp biết, cũng khai thác sử dụng, mà tạo ra thương hiệu tiếng tăm.
Giờ đây, đi dọc các xã quanh đỉnh Tây Côn Lĩnh, ở độ cao trên 1.000m, đều có thể thấy những cây chè cổ thụ, mà cành lá chành bạnh xum xuê. Tuổi của chúng vài trăm năm, gốc to cả người ôm, đều từng là những cây chè hoang dã, cải tạo mà thành, chứ chẳng ai hơi đâu gieo trồng ra chúng để đời sau thu hái.
Cũng chính vì vậy, đi sâu vào trong rừng, trèo lên những đỉnh núi cao, vẫn phát hiện ra những quần thể vườn chè mà cả triệu năm qua chúng vẫn âm thầm chết đi, mọc lên, như những loài cây gỗ khác.
Quả chè rừng cổ thụ to như quả trứng gà.
Trong chuyến chinh phục đỉnh Tây Côn Lĩnh năm 2009 theo hướng bản Chúng Phùng, tôi cũng đi qua những khu vực có chè hoang dã, cũng hái lá chè để uống, nhưng chỉ tìm thấy những cây chè thân to bằng cái phích, mọc rải rác trong rừng, dù tuổi đời đã cả trăm năm. Mặc dù, chúng là thứ cực kỳ quý hiếm, chế biến ra cực phẩm trà, nhưng, với số lượng không nhiều, quần thể không lớn, thì việc khai thác là không khả thi.
Mới đây, nhận được tin từ một người chuyên đi rừng tìm thảo dược, đặc biệt là sâm tiết trúc và lan kim tuyến, về một khu rừng khổng lồ toàn chè cổ thụ, ở mãi gần đỉnh Tây Côn Lĩnh, tôi đã lập tức lên đường.
Phàn Dào Phúc là người dao Nậm Ty, sinh ra và lớn lên ở chân đỉnh Tây Côn Lĩnh. Mới 30 tuổi, nhưng Phúc có thâm niên 20 năm lần lục trong rừng, bới móc khắp dãy Tây Côn Lĩnh.
Video: Cây chè khổng lồ ở Tây Côn Lĩnh
Từ khi chập chững biết đi, Phúc đã theo bố mẹ lên nương, ăn ngủ trong lán giữa rừng hoang cả tuần. Lớn lên, thì đi đào con dúi, bẫy con don, rồi đi đào sâm, tam thất, hái thảo dược bán cho người Trung Quốc. Tuổi thơ của Phúc cũng lớn lên dưới những tán chè cổ thụ ngay trong vườn nhà.
Phàn Dào Phúc bảo: “Mấy năm trước, người Trung Quốc sang thu mua cả gốc rễ cây chè, nhằm làm giống chè cổ thụ Việt Nam tuyệt diệt. Người Dao bản em yêu cây chè như tính mạng, nhưng cũng không ít người không kìm được cám dỗ, mà đốn chè đi bán. Đau xót lắm. Nếu người dân biết vườn chè cổ thụ ở đâu, họ sẽ kéo lên phá sạch ngay. Thế nên, nếu anh hứa không tiết lộ vị trí, em mới dẫn anh đi”
Sau khi hứa “lên bờ xuống ruộng”, rằng sẽ giấu tiệt địa chỉ, Phàn Dào Phúc mới dẫn tôi lên đường, chinh phục dãy Tây Côn Lĩnh mờ sương, đi tìm vườn chè cổ thụ.
Cây chè rừng khổng lồ, như cây cổ thụ ở Tây Côn Lĩnh.
Sớm tinh sương, Phúc lấy chiếc win 100 cũ, chở tôi đi vòng vèo qua khắp các dông núi, xuyên qua các bản làng, đến tận rừng già, rồi bắt đầu cuốc bộ. Nơi cao chất ngất quanh đỉnh Tây Côn Lĩnh, chỉ có người Mông ở. Người Mông thích uống rượu, chứ ít uống trà, nên ít khi quan tâm đến nó.
Đứng ở lưng chừng đỉnh Tây Côn Lĩnh, Phúc bảo, đi bộ gần 10 tiếng nữa mới đến. Chỗ đó, chẳng rõ thuộc đất Hoàng Su Phì hay Vị Xuyên, bởi đỉnh Tây Côn Lĩnh nằm ở địa danh hai huyện. Hoàng Su Phì ở phía Tây của đỉnh, Vị Xuyên ở phía Đông.
Trên đường đi tìm vườn chè cổ thụ, ở độ cao gần 2.000m, tôi lạc qua những vườn chè, như có bàn tay tạo tác của con người.
Tác giả dưới gốc một cây chè cổ thụ 2 người ôm.
Những gốc chè to 1 người ôm, thân đã già, rỗng ruột, nhưng vẫn mọc cành, ra lá, sai búp, nhìn chẳng khác gì cây thế bonsai của người Nhật. Lại có những cây chè, gốc to một người ôm, mà tán của nó tỏa ra một khu vực đường kính lên đến cả chục mét.
Tôi hỏi: “Ở chỗ này, rừng hoang, cuốc bộ cả mấy tiếng mới tới nơi, mà sao lại có vườn chè cổ thụ như có sự can thiệp của con người thế này hả Phúc?”.
Theo lời anh chàng Phàn Dào Phúc, mặc dù từ phía sườn Tây chân núi đi sang mất gần 10 tiếng, nhưng một số bản làng người Dao ở sườn Đông phía Vị Xuyên lại chỉ mất chừng 3 tiếng cuốc bộ là lên đến vị trí vườn chè cổ thụ này.
Cây chè cổ thụ với những cái cành khổng lồ.
Theo các cụ, khoảng 100 năm trước, trên độ cao gần 2.000m này, từng có một nhóm dân cư người Dao sinh sống, dựng nhà, dựng lán ở khu vườn chè hoang này sinh sống. Có thể, họ dựng nhà ở đây, rồi hái chè để sử dụng, cũng có thể người Dao đã dựng nhà ở khu rừng chè này, để khai thác chè bán về xuôi. Tuy nhiên, nhiều khả năng, người Trung Quốc đã sang thu mua chè cổ thụ từ xa xưa, nên người Dao vào rừng ở thu hái chè bán sang Trung Quốc. Đường sá quá xa xôi, nên sau này, người Dao đã rời xuống chân núi ở, và khu vực này lại biến thành rừng hoang. Tuy nhiên, thi thoảng họ vẫn vào phát cành chè cổ thụ, để chúng nảy nhiều búp, nhiều lá, thu hoạch năng suất hơn.
Theo bước chân của Phàn Dào Phúc, chúng tôi tiếp tục đi sâu vào rừng già, theo hướng sườn Đông của đỉnh Tây Côn Lĩnh. Vượt qua những cánh rừng dẻ cổ thụ, những cây phay khổng lồ đến 6-7 người ôm, thì nghỉ chân.
Nếu không tinh mắt, không thể biết đây là cây chè.
Ngồi bên gốc cây khổng lồ, Phúc cầm con dao đi rừng bổ phập vào gốc, rồi hỏi tôi: “Anh biết cây gì đây không?”. Ngước lên thân cây, thấy rêu bám xanh rì, thật khó phân biệt. Thế nhưng, tôi chợt kinh ngạc, khi nhìn thấy chồi non mọc ra từ đoạn thân cách mặt đất độ 2,5m, rõ ràng là lá chè.
Giời ạ! Dù đi khắp rừng hoang, ôm những cây chè khổng lồ ở sườn Tây dãy Hoàng Liên Sơn,những cây chè ngàn tuổi ở tít hút sát nóc nhà Đông Dương, nhưng tôi cũng phải kinh ngạc khi trước mắt mình là một cây chè rừng cổ thụ khổng lồ, đến 2 người ôm mới xuể. Nếu không tinh mắt xem lá, không đến mùa hoa rụng, thì khó có thể phát hiện ra nó.
Phàn Dào Phúc nhảy phóc lên thân cây, rồi trèo thoăn thoắt như một con sóc, tót cái đã vắt vẻo trên ngọn cây chè. Đứng dưới tán rừng ngửa mỏi cổ nhìn lên, thấy Phúc chả khác gì con khỉ kẹp giữa những cành chè to như cái phích. Tôi trèo lên một ngọn cây, để giương máy chụp ảnh, thì cơn gió thổi những đám mây từ chân núi bay lên, nuốt chửng Phúc lấp ló sau những tán chè.
Rêu mốc bám kín những cây chè cổ thụ trên độ cao 2.000 của núi Tây Côn Lĩnh.
Cứ theo chân Phàn Dào Phúc đi một đoạn, Phúc lại dừng chân, vỗ vào thân cây rêu phong, lộ những mảng da trắng mốc đặc trưng của chè, để tôi tha hồ quay phim, chụp ảnh, tha hồ ngỡ ngàng với những báu vật thiên nhiên bị bỏ quên từ cả ngàn, cả triệu năm trước.
Phúc bảo, nếu đi sâu tiếp, lên cao tiếp, sẽ gặp những cây chè còn lớn khủng khiếp hơn nữa, hai người ôm không xuể, búp nảy trong mây, mầm bằng ngón tay út. Nhưng, nếu đi tiếp, thì phải ngủ lại rừng già thêm một đêm nữa.
Những cây chè hoang dã hàng trăm năm tuổi cho ra thứ trà cực quý.
Trà Long Tỉnh (Trung Quốc) khai thác từ chè cổ thụ có giá 1,2 tỷ đồng/kg.
Tác giả được mời thưởng thức trà Long Tỉnh với giá 1,2 tỷ đồng/kg tại TP. Hàng Châu - Trung Quốc.
Lạc giữa vườn chè hoang cổ thụ mênh mang, rêu phong, bị bỏ quên cả triệu năm trong rừng, với những gốc chè cả trăm, cả ngàn năm tuổi, tôi chợt nhớ đến buổi thưởng trà ở Hàng Châu (Trung Quốc), nơi khách VIP mới được bước chân vào những gian phòng, để thưởng thức loại trà Long Tỉnh, khai thác từ trà cổ thụ trên núi cao, có giá 1,2 tỷ đồng/kg, mà thật xót xa tiếc nuối, khi chúng ta có cả rừng báu vật bị bỏ quên bởi không biết xây dựng thương hiệu cho chúng.
Video: Tác giả trên cây chè hoang dã khổng lồ ở Tây Côn Lĩnh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét