Hàng năm cứ vào ngày 15, 16 tháng 3 (Âm lịch) người dân Sán Chỉ ở Bình Liêu và một số vùng lân cận như Ba Chẽ, Tiên Yên lại rủ nhau về xã Húc Động (huyện Bình Liêu) để tham gia Lễ hội hát Soóng Cọ lớn nhất trong năm. Với những ai yêu thích loại hình du lịch văn hoá, được tham gia vào lễ hội này mới thấy hết nét đẹp văn hoá đặc trưng, những lời ca da diết của những nghệ nhân và những đôi trai gái đang yêu...
Soóng Cọ là phát âm theo tiếng Sán Chỉ ở Bình Liêu, có nghĩa là ca hát, hát xướng, giao duyên. Đây là một loại hình sinh hoạt văn hoá dân gian nhằm thể hiện và giao lưu tình cảm giữa các nhóm cộng đồng Sán Chỉ và thường thì nó diễn ra quanh năm, bất cứ khi nào có dịp, với nhiều dạng thể hiện như hát chúc tết, hát mừng đám cưới, mừng nhà mới, hát trao đổi tâm tình, giao duyên. Đó là cách hát đối gồm một bên nam, một bên nữ đối diện và có thể cùng một lúc có nhiều tốp hát đối với nhau. Đây cũng là dịp để các đôi nam thanh, nữ tú kết bạn và tỏ tình cùng nhau, gửi gắm những tâm sự. Bên cạnh đó họ còn truyền cho nhau những kinh nghiệm trong lao động sản xuất cũng như trong cuộc sống…
Soóng Cọ là phát âm theo tiếng Sán Chỉ ở Bình Liêu, có nghĩa là ca hát, hát xướng, giao duyên. Đây là một loại hình sinh hoạt văn hoá dân gian nhằm thể hiện và giao lưu tình cảm giữa các nhóm cộng đồng Sán Chỉ và thường thì nó diễn ra quanh năm, bất cứ khi nào có dịp, với nhiều dạng thể hiện như hát chúc tết, hát mừng đám cưới, mừng nhà mới, hát trao đổi tâm tình, giao duyên. Đó là cách hát đối gồm một bên nam, một bên nữ đối diện và có thể cùng một lúc có nhiều tốp hát đối với nhau. Đây cũng là dịp để các đôi nam thanh, nữ tú kết bạn và tỏ tình cùng nhau, gửi gắm những tâm sự. Bên cạnh đó họ còn truyền cho nhau những kinh nghiệm trong lao động sản xuất cũng như trong cuộc sống…
 |
| Rất đông khán giả đến xem Lễ hội hát Soóng Cọ ở xã Húc Động (Bình Liêu). |
Hát Soóng Cọ là một hình thức diễn xướng bao gồm những khổ thơ thất ngôn tứ tuyệt (mỗi khổ thơ gồm 4 câu, mỗi câu 7 tiếng), giống như hát Sli-lượn của các dân tộc Tày, Nùng hay hát ví của người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ. Thông qua lối hát Soóng Cọ, người trẻ có thể giao lưu học hỏi lẫn nhau; đôi lứa đang yêu thì dùng lời hát thể hiện tình cảm tâm tư của mình đến với người mình yêu, còn người già trong thôn bản dùng lời hát để răn dạy con cháu về công ơn nuôi dưỡng, sinh thành của cha mẹ, kinh nghiệm đối nhân xử thế…
Hát Soóng Cọ là hình thức sinh hoạt văn hoá có tính cộng đồng rất cao, thường được tiến hành trong dịp lễ hội, kết hợp với các trò chơi dân gian như đẩy gậy, kéo co, chơi đu, đan phên gánh mạ, đẽo đòn gánh... Khi hát, người hát sử dụng ngôn ngữ địa phương và trang phục truyền thống không chỉ tạo được nét văn hoá đặc trưng mà còn góp phần truyền bá ngôn ngữ, khuyến khích mọi người tìm hiểu những cái hay, những cái đẹp trong đời sống văn hoá tinh thần của dân tộc mình và học tập.
Hát Soóng Cọ có những quy định riêng như không hát với người cùng huyết thống, cùng gia đình (dâu, rể). Với thể thức đối đáp, Soóng Cọ được thể hiện với hai tốp nam và nữ. Khi cất lên những câu hát đầu tiên, các bên hát bắt buộc phải có những lời hát mời. Sau các hồi hát chung, các cặp hát hợp nhau hoặc có những ý tình riêng có thể tách ra hát riêng và họ có thể hát tới sáng.
Hát Soóng Cọ chủ yếu được truyền miệng nên nhiều bài, nhiều ca từ đã bị thất lạc. Vì vậy, giữ gìn và phát huy những lời ca Soóng Cọ là hết sức quan trọng. Đồng chí Vi Hồng Lâm, Trưởng Phòng Văn hoá và Thông tin huyện Bình Liêu, cho biết: “Thời gian qua, chúng tôi đã cùng với cán bộ Sở Văn hoá và Thông tin, Viện Nghiên cứu Văn hoá nghiên cứu, sưu tầm những làn điệu Soóng Cọ cổ. Bên cạnh đó chúng tôi cũng thành lập các Câu lạc bộ hát Soóng Cọ, tìm những nghệ nhân cao tuổi, có kinh nghiệm để truyền dạy cho thế hệ sau. Chúng tôi cũng lập các dự án bảo tồn trình lên cấp có thẩm quyền nhằm gìn giữ và phát huy nét văn hoá đặc trưng của Soóng Cọ, không để Soóng Cọ bị mai một. Và trong tương lai, tôi nghĩ, đây cũng là một trong những tiềm năng để Bình Liêu phát triển loại hình du lịch văn hoá…”.
Hát Soóng Cọ là hình thức sinh hoạt văn hoá có tính cộng đồng rất cao, thường được tiến hành trong dịp lễ hội, kết hợp với các trò chơi dân gian như đẩy gậy, kéo co, chơi đu, đan phên gánh mạ, đẽo đòn gánh... Khi hát, người hát sử dụng ngôn ngữ địa phương và trang phục truyền thống không chỉ tạo được nét văn hoá đặc trưng mà còn góp phần truyền bá ngôn ngữ, khuyến khích mọi người tìm hiểu những cái hay, những cái đẹp trong đời sống văn hoá tinh thần của dân tộc mình và học tập.
Hát Soóng Cọ có những quy định riêng như không hát với người cùng huyết thống, cùng gia đình (dâu, rể). Với thể thức đối đáp, Soóng Cọ được thể hiện với hai tốp nam và nữ. Khi cất lên những câu hát đầu tiên, các bên hát bắt buộc phải có những lời hát mời. Sau các hồi hát chung, các cặp hát hợp nhau hoặc có những ý tình riêng có thể tách ra hát riêng và họ có thể hát tới sáng.
Hát Soóng Cọ chủ yếu được truyền miệng nên nhiều bài, nhiều ca từ đã bị thất lạc. Vì vậy, giữ gìn và phát huy những lời ca Soóng Cọ là hết sức quan trọng. Đồng chí Vi Hồng Lâm, Trưởng Phòng Văn hoá và Thông tin huyện Bình Liêu, cho biết: “Thời gian qua, chúng tôi đã cùng với cán bộ Sở Văn hoá và Thông tin, Viện Nghiên cứu Văn hoá nghiên cứu, sưu tầm những làn điệu Soóng Cọ cổ. Bên cạnh đó chúng tôi cũng thành lập các Câu lạc bộ hát Soóng Cọ, tìm những nghệ nhân cao tuổi, có kinh nghiệm để truyền dạy cho thế hệ sau. Chúng tôi cũng lập các dự án bảo tồn trình lên cấp có thẩm quyền nhằm gìn giữ và phát huy nét văn hoá đặc trưng của Soóng Cọ, không để Soóng Cọ bị mai một. Và trong tương lai, tôi nghĩ, đây cũng là một trong những tiềm năng để Bình Liêu phát triển loại hình du lịch văn hoá…”.
Đức Hiếu
,
.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét