Chùa cổ Yên Mỹ

Chùa Yên Mỹ (thôn Tân Tiến, xã Lê Lợi, huyện Hoành Bồ), còn được gọi là “Linh Khánh Tự”. Đó là một ngôi chùa cổ kính, được xây dựng khoảng cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX. 

Tượng cổ ở chùa Yên Mỹ.

Đến năm Tự Đức thứ 8 (1854), cai phó tổng hương lý dịch cùng với nhà sư trụ trì chùa đã cho tiến hành sửa lại hậu cung và bà Đồng Thị Diều, một người dân trong thôn, đã ứng xuất 30 quan tiền cộng với 3 sào ruộng của gia đình để làm kinh phí chi dùng cho việc sửa chữa chùa. Từ đó về sau, chùa còn trải qua nhiều lần tu sửa, một lần vào thời Thành Thái thứ 16, một lần vào thời Bảo Đại thứ 6...

Chùa Yên Mỹ toạ lạc trên một khu đất cao. Trước kia chùa có một hệ thống nhà Hậu Phật, nhà Tăng và các công trình kiến trúc khác tương đối bề thế và quy mô. Trải qua thời gian và chiến tranh, đến nay chùa chỉ còn có nhà tiền đường và hậu cung, với vóc dáng vừa phải, khiêm tốn nép mình dưới những rặng tre già càng tạo cho ngôi chùa thêm u tịnh, linh thiêng. Chùa Yên Mỹ quay hướng Nam, hướng Phật Pháp “Thánh nhân nam diện trị thiên hạ” (thánh nhân quay mặt hướng nam mà nghe lời tâu bày của thiên hạ). Nhìn ra phía trước hai ngọn núi chầu vào một con sông ở giữa đổ ra sông Cửa Lục. Phía Bắc, phía Đông giáp khu nhà dân, phía Tây giáp ruộng. Theo thuyết phong thuỷ thì chùa Yên Mỹ nằm trên một thế đất có thuỷ tụ ở trước mặt, ngoài xa có băng sa triểu củng, phía sau có hậu chẩm, bên phải có tả phù, bên trái có hữu bật. Đây là một thế đất lý tưởng mà không phải ngôi chùa nào cũng có. Chùa được thiết kế theo kiểu chữ đinh, toà tiền đường gồm 3 gian, 2 hồi bít đốc, phía sau là hậu cung gồm 2 gian chạy dọc. Hầu hết các công trình đều được xây bằng gạch đỏ, trát vữa bata như kiểu kiến trúc thông thường khác.

Trải qua gần 2 thế kỷ, đến nay chùa Yên Mỹ vẫn còn giữ được một hệ thống tượng Phật, đồ thờ tương đối đầy đủ, trong đó có 23 pho tượng gỗ, 1 pho tượng thạch cao và 1 pho bằng đá. Các pho tượng được chạm khắc tinh vi mang đậm phong cách chạm nông thời Nguyễn. Các bộ tượng Tam Thế, Thích Ca sơ sinh, bộ tượng Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, tượng Ananđa, Ca Diếp, Thái Thượng Lão Quân, Quan Âm Bồ Tát v.v.. mỗi pho tượng đều mang một dáng dấp, phong cách riêng.

Chùa Yên Mỹ đã được UBND tỉnh công nhận là di tích lịch sử văn hoá và UBND huyện Hoành Bồ cũng đã có kế hoạch để sửa chữa, nâng cấp góp phần bảo tồn một di tích văn hoá có giá trị của địa phương.