Vốn có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, xã Yên Giang (gốc là làng Yên Hưng) nằm giữa thị trấn Quảng Yên và xã Hiệp Hoà (TX Quảng Yên). Thời Trần, tên làng là trại An Hưng. Thời Lê là làng Rừng vì nơi đây là dải rừng già từ rừng đại ngàn Yên Tử và Yên Lập chạy xuống giáp cửa sông Bạch Đằng. Tới đời vua Lê Anh Tông thì đổi thành xã Yên Hưng. Đến năm 1959, xã Yên Hưng đổi thành xã Yên Giang và từ ngày TX Quảng Yên được tái lập thì đổi thành phường Yên Giang.
Tuy gọi là làng nhưng từ lâu Yên Giang đã sớm có dáng vẻ một thị trấn. Mọi giao thương trao đổi hàng hoá hàng ngày trong đời sống chủ yếu tập trung vào chợ Rừng, vì các khu dân cư đều bao bọc quanh sát chợ Rừng. Nhân dân ở 6 khu dân cư trong xã sinh sống bằng nhiều nghề: Nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, thủ công, cơ khí, sản xuất vật liệu xây dựng, trồng hoa, cây cảnh. Nhà cửa xây dựng khang trang, vườn ruộng xanh tươi bốn mùa. Nhiều gia đình sắm được ô tô, máy công cụ để làm ăn.
Phường Yên Giang có đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, có đình Yên Giang, bãi cọc Bạch Đằng... là những di tích nằm trong quần thể cụm di tích Chiến thắng Bạch Đằng. Dưới sâu lòng đất các cánh đồng Yên Giang còn ẩn chứa nhiều cọc lim của thời nhà Trần bày trận đồ đánh tan đạo thuỷ binh giặc Nguyên Mông. Yên Giang còn có chùa Đống Phúc, có Văn chỉ thờ Khổng Tử và các bậc tiên hiền cùng nhà thờ các dòng họ tạo nên bề dày truyền thống văn hoá, là những tinh tuý của “hồn làng”... Chùa Đống Phúc có từ lâu đời, tương truyền, nơi đây đã được Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng các bộ tướng đến lễ Phật cầu quốc thái dân an trước khi vào trận Bạch Đằng lịch sử năm 1288 và cũng là nơi lập trai đàn cầu siêu cho các chiến sĩ trận vong sau đó. Chùa mặc nhiên trở thành nơi ghi dấu thiêng và tưởng niệm Đại thắng này.
Hàng năm, làng diễn ra nhiều sinh hoạt văn hoá lễ hội, trong đó tiêu biểu là lễ hội Đại kỳ phước, tổ chức từ ngày 24 đến 27-11 âm lịch. Đây là dịp người dân địa phương tạ ơn Phật - Thánh, các vị Thành hoàng, Thần nông, Thổ địa ban phúc cho dân một năm mùa màng tươi tốt, mọi người mạnh khoẻ, bình yên.
Tuy gọi là làng nhưng từ lâu Yên Giang đã sớm có dáng vẻ một thị trấn. Mọi giao thương trao đổi hàng hoá hàng ngày trong đời sống chủ yếu tập trung vào chợ Rừng, vì các khu dân cư đều bao bọc quanh sát chợ Rừng. Nhân dân ở 6 khu dân cư trong xã sinh sống bằng nhiều nghề: Nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, thủ công, cơ khí, sản xuất vật liệu xây dựng, trồng hoa, cây cảnh. Nhà cửa xây dựng khang trang, vườn ruộng xanh tươi bốn mùa. Nhiều gia đình sắm được ô tô, máy công cụ để làm ăn.
Phường Yên Giang có đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, có đình Yên Giang, bãi cọc Bạch Đằng... là những di tích nằm trong quần thể cụm di tích Chiến thắng Bạch Đằng. Dưới sâu lòng đất các cánh đồng Yên Giang còn ẩn chứa nhiều cọc lim của thời nhà Trần bày trận đồ đánh tan đạo thuỷ binh giặc Nguyên Mông. Yên Giang còn có chùa Đống Phúc, có Văn chỉ thờ Khổng Tử và các bậc tiên hiền cùng nhà thờ các dòng họ tạo nên bề dày truyền thống văn hoá, là những tinh tuý của “hồn làng”... Chùa Đống Phúc có từ lâu đời, tương truyền, nơi đây đã được Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng các bộ tướng đến lễ Phật cầu quốc thái dân an trước khi vào trận Bạch Đằng lịch sử năm 1288 và cũng là nơi lập trai đàn cầu siêu cho các chiến sĩ trận vong sau đó. Chùa mặc nhiên trở thành nơi ghi dấu thiêng và tưởng niệm Đại thắng này.
Hàng năm, làng diễn ra nhiều sinh hoạt văn hoá lễ hội, trong đó tiêu biểu là lễ hội Đại kỳ phước, tổ chức từ ngày 24 đến 27-11 âm lịch. Đây là dịp người dân địa phương tạ ơn Phật - Thánh, các vị Thành hoàng, Thần nông, Thổ địa ban phúc cho dân một năm mùa màng tươi tốt, mọi người mạnh khoẻ, bình yên.
 |
| Miếu Vua Bà ở Yên Giang. |
Trước đây trong lễ hội, chủ tế thường là lý trưởng hoặc chánh hương trưởng của xã (nếu là tiên thứ chỉ thì phải là người đức độ, vợ chồng song toàn, con cái phương trưởng “có nếp có tẻ”, gia đình không có tang trở trong năm...). Các quan viên tế khác cũng phải từ hàng “lão nhiêu” trở lên. Tất cả mặc áo thụng xanh, quần trắng, đi giầy vải, đầu quấn khăn lượt hoặc khăn xếp. Trong lễ hội Đại kỳ phước, sắm sửa lễ phẩm là việc rất quan trọng. Mỗi con trai trong làng khi đến tuổi 16 phải có lễ “vào làng”, từ đó mới được gọi là “suất đinh”, được chia phần lộc Thánh, được chia 3 sào công điền (gọi là lễ vào đám”.
Xã Yên Hưng cổ có 2 giáp, là giáp Nam và giáp Bắc. Mỗi kỳ lễ hội, xã gọi đám theo giáp (mỗi giáp chọn 5 người). Người được gọi đám phải chọn mua lợn đực giống về nuôi, gọi là “Ông bồ”. Khi nuôi phải vệ sinh chuồng trại, nuôi dưỡng và chăm sóc đặc biệt. Đến ngày lễ hội, hai giáp tổ chức thi mâm cỗ, mâm ngũ quả và thi xem “Ông bồ” của bên nào đẹp hơn, ngon thịt hơn...
Ngoài lễ hội Đại kỳ phước, Yên Giang còn có lễ hội Bạch Đằng tổ chức vào ngày 8-3 âm lịch, là lễ hội tiêu biểu của cả vùng quê Bạch Đằng Giang, diễn ra tại Đình Yên Giang và khu Đền thờ Trần Hưng Đạo. Vào dịp lễ hội, dân làng rước tượng Trần Hưng Ðạo từ đền về đình để tế lễ, đọc văn tế ôn lại chiến tích và cầu xin Thành hoàng che chở. Ðình Yên Giang thờ Trần Hưng Đạo làm Thành hoàng làng. Đình cất dựng từ thế kỷ 16, nằm trên một gò đất cao ở trung tâm phường, đã được cấp bằng công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia...
Cùng với nhiều sinh hoạt văn hoá phong phú khác, các lễ hội ở Yên Giang không chỉ góp phần tăng cường đoàn kết tình làng, nghĩa xóm, chính quyền, đoàn thể và nhân dân, mà còn giáo dục lòng tự hào về truyền thống lịch sử văn hoá của địa phương, tưởng nhớ tri ân những anh hùng liệt sĩ có công cứu dân cứu nước.
Ngày xưa Yên Giang có nhiều nhà nho, nhiều thầy đồ dạy học. Cụ Lê Hữu Chỉ là một nhà nho văn hay chữ tốt có tiếng hàng tổng, hàng tỉnh, từng dạy nhiều sĩ phu, chức sắc các làng khu Hà Bắc và Hà Nam. Ngày nay, Yên Giang có nhiều nhà giáo cùng một hệ thống trường học các cấp khá quy chuẩn.
Từ một làng Rừng nhỏ bé bên sông Bạch Đằng, trải qua nhiều thế kỷ, cư dân về đây sinh cơ lập nghiệp ngày càng đông đúc, phường Yên Giang ngày nay đang không ngừng đổi mới. Trục đường giao thông Cầu Chanh đi TP Uông Bí chạy qua địa phận của phường đang được hoàn thiện sẽ mở ra những cơ hội phát triển mới cho diện mạo phường trong tương lai. Yên Giang đang tích cực xây dựng, quy hoạch cơ sở hạ tầng, nâng cấp, mở rộng vỉa hè, ngõ phố tận các khu dân cư với nếp sống mới xứng đáng là một phường văn hoá của TX Quảng Yên.
Song nhiều người dân ở đây cho rằng, cái tên gọi Yên Hưng của làng cổ vốn quá đỗi thân thương liệu có bị quên lãng? Và nên chăng, thay vì lấy tên phường Yên Giang như hiện tại thì đổi lại là phường Yên Hưng, để cái tên lịch sử đó mãi gắn liền với niềm tự hào “An Hưng nghĩa dân” trên mảnh đất Bạch Đằng Giang lịch sử...
Xã Yên Hưng cổ có 2 giáp, là giáp Nam và giáp Bắc. Mỗi kỳ lễ hội, xã gọi đám theo giáp (mỗi giáp chọn 5 người). Người được gọi đám phải chọn mua lợn đực giống về nuôi, gọi là “Ông bồ”. Khi nuôi phải vệ sinh chuồng trại, nuôi dưỡng và chăm sóc đặc biệt. Đến ngày lễ hội, hai giáp tổ chức thi mâm cỗ, mâm ngũ quả và thi xem “Ông bồ” của bên nào đẹp hơn, ngon thịt hơn...
Ngoài lễ hội Đại kỳ phước, Yên Giang còn có lễ hội Bạch Đằng tổ chức vào ngày 8-3 âm lịch, là lễ hội tiêu biểu của cả vùng quê Bạch Đằng Giang, diễn ra tại Đình Yên Giang và khu Đền thờ Trần Hưng Đạo. Vào dịp lễ hội, dân làng rước tượng Trần Hưng Ðạo từ đền về đình để tế lễ, đọc văn tế ôn lại chiến tích và cầu xin Thành hoàng che chở. Ðình Yên Giang thờ Trần Hưng Đạo làm Thành hoàng làng. Đình cất dựng từ thế kỷ 16, nằm trên một gò đất cao ở trung tâm phường, đã được cấp bằng công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia...
Cùng với nhiều sinh hoạt văn hoá phong phú khác, các lễ hội ở Yên Giang không chỉ góp phần tăng cường đoàn kết tình làng, nghĩa xóm, chính quyền, đoàn thể và nhân dân, mà còn giáo dục lòng tự hào về truyền thống lịch sử văn hoá của địa phương, tưởng nhớ tri ân những anh hùng liệt sĩ có công cứu dân cứu nước.
Ngày xưa Yên Giang có nhiều nhà nho, nhiều thầy đồ dạy học. Cụ Lê Hữu Chỉ là một nhà nho văn hay chữ tốt có tiếng hàng tổng, hàng tỉnh, từng dạy nhiều sĩ phu, chức sắc các làng khu Hà Bắc và Hà Nam. Ngày nay, Yên Giang có nhiều nhà giáo cùng một hệ thống trường học các cấp khá quy chuẩn.
Từ một làng Rừng nhỏ bé bên sông Bạch Đằng, trải qua nhiều thế kỷ, cư dân về đây sinh cơ lập nghiệp ngày càng đông đúc, phường Yên Giang ngày nay đang không ngừng đổi mới. Trục đường giao thông Cầu Chanh đi TP Uông Bí chạy qua địa phận của phường đang được hoàn thiện sẽ mở ra những cơ hội phát triển mới cho diện mạo phường trong tương lai. Yên Giang đang tích cực xây dựng, quy hoạch cơ sở hạ tầng, nâng cấp, mở rộng vỉa hè, ngõ phố tận các khu dân cư với nếp sống mới xứng đáng là một phường văn hoá của TX Quảng Yên.
Song nhiều người dân ở đây cho rằng, cái tên gọi Yên Hưng của làng cổ vốn quá đỗi thân thương liệu có bị quên lãng? Và nên chăng, thay vì lấy tên phường Yên Giang như hiện tại thì đổi lại là phường Yên Hưng, để cái tên lịch sử đó mãi gắn liền với niềm tự hào “An Hưng nghĩa dân” trên mảnh đất Bạch Đằng Giang lịch sử...
Cẩm Phượng
,
.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét