Quấn Tẩy - Cổ vật quý của Đình Trung Bản

Đình Trung Bản, thuộc xã Liên Hoà, huyện Yên Hưng là di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia thuộc cụm di tích Chiến thắng Bạch Đằng (năm 1288).

Đình Trung Bản không có giá trị nhiều về kiến trúc nghệ thuật như đình Phong Cốc, đình Lưu Khê (Yên Hưng) hay đình Trà Cổ (Móng Cái). Tuy nhiên, nơi đây lại lưu giữ một số cổ vật quý của quốc gia như bức tượng Trần Hưng Đạo được các nhà nghiên cứu mỹ thuật dân gian đánh giá là pho tượng Đức thánh Trần đẹp nhất nước, bộ kiệu bát cống thời Lê (thế kỷ XVIII) sơn son thếp vàng... Đặc biệt, là chiếc quấn tẩy (ảnh) mà không có ngôi đình, chùa nào ở Quảng Ninh có được.

Theo một nhà nghiên cứu văn hoá của huyện thì quấn tẩy là đồ thờ tự dùng đựng nước thánh để các chủ tế làm phép rửa tay trước khi tế thần. Tuy nhiên, vượt lên công năng của vật sử dụng, quấn tẩy của đình Trung Bản thực sự là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt mỹ, thể hiện bàn tay tài hoa của cha ông ta thuở xưa. Quấn tẩy cao khoảng 1,4m; phần dưới cùng là đế gồm 4 chân được chạm nổi hình vân mây, hoa thị và cánh sen. Bố cục chính của quấn tẩy là sự liên kết của tứ linh (long, ly, quy, phượng) và tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai). Cái khéo của người thợ xưa là tuy là một thể thống nhất nhưng các hình tứ linh, tứ quý chạm trên quấn tẩy không hề rối. Người xem vẫn dễ dàng nhận ra từng hoạ tiết riêng biệt như vân mây lửa, cánh hoa... được chạm trổ công phu. Tổng thể quấn tẩy không thẳng đứng mà uốn lượn quanh trục chính là thân rồng, phần đuôi rồng quay lên trên. ở khoảng giữa của quấn tẩy là một lá sen xoè to như mọc từ dưới lên trông khá sinh động. Đây chính là nơi đựng nước thánh. Phía trên lá sen là đầu rồng như đang sà xuống, hai chân trước của rồng xoè ra như đang đỡ lấy lá sen. ở phần thân rồng bên trên, người ta trổ một lỗ thủng xuống miệng rồng và nước thánh được rót từ đây chảy xuống lá sen để chủ lễ làm phép rửa tay. Toàn bộ quấn tẩy được sơn son thếp vàng. Theo các nhà nghiên cứu, niên đại của quấn tẩy ở vào khoảng thời Lê (thế kỷ XVIII). 

Điều đáng mừng là đã có tuổi thọ mấy trăm năm, trải qua thời gian, chiến tranh nhưng nhờ được bảo quản tốt nên quấn tẩy còn gần như nguyên vẹn, chỉ có phần sơn thếp là bị bong tróc một vài chỗ. Quấn tẩy được các cụ già trông giữ đình cất giữ rất cẩn trọng chỉ khi ngày lễ trọng của đình, hoặc cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu mới đưa ra, sau đó lại cất đi ngay. Cùng với pho tượng Trần Hưng Đạo, đây quả là những cổ vật quý mang tầm quốc gia cần được bảo tồn, giữ gìn cẩn thận để phát huy giá trị lâu dài.