Nằm bên bờ Ô Lâu hiền hòa, cách quốc lộ 1A chỉ 1 km, ngôi làng nhỏ yên bình này xưa kia từng nổi tiếng với làng nghề gốm cổ truyền.
Làng Phước Tích thôn Phước Phú, xã Phong Hòa, huyện Hương Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế là ngôi làng cổ thứ hai được nhà nước xếp hạng “di tích quốc gia” sau làng cổ Đường Lâm.
Ở làng Phước Tích còn lưu giữ những di sản vật thể vô giá, trong tổng số 117 nóc nhà của làng, hiện tại còn tới 27 ngôi nhà cổ, đa số là nhà rường ba gian hai chái và 10 nhà thờ họ cổ.
Tên gọi đầu tiên của làng là Phúc Giang, như mong muốn một vùng gần sông nước nhiều phúc lộc. Đến thời Tây Sơn, Phúc Giang được đổi thành Hoàng Giang, để nhớ đến dòng họ khai canh lập làng. Đến đời Gia Long, làng được đổi tên thành Phước Tích, như là mong muốn của người dân được tích lũy phúc đức cho con cháu.
Tuy nhiên, làng Phước Tích nổi tiếng khắp cả nước bởi nghề làm gốm. Gốm ở Phước Tích nổi tiếng bởi độ bền, bón mịn và tinh xảo. Tất cả các sản phẩm gốm cổ đều được làm bằng tay, và đun bằng củi trong các lò sấp, lò ngửa.
Bác Lê Trọng Diễn, chủ nhân ngôi nhà rường, nơi lưu giữ gần như đầy đủ các mẫu gốm cổ của làng Phước Tích tự hào cho biết :“Trong làng không có lấy một tấc đất để trồng ruộng. Dân làng chỉ biết bám nghề gốm để sinh sống. Có thời kỳ nghề gốm Phước Tích nổi tiếng khắp miền Trung. Thời kỳ ấy trong làng có tới hơn chục lò gốm chẳng bao giờ tắt lửa. Thời kỳ hưng thịnh, Gốm Phước Tích còn được chọn để tiến Vua – đặc biệt là chiếc “om ngự” để Vua ăn cơm này”. Nghề gốm đã nuôi sống bao thế hệ con cháu làng Phước Tích.
Ngôi nhà trưng bày gốm cổ “có một không hai” ở Phước Tích của bác Lê Trọng Diễn. Xuất phát từ tình yêu dành cho nghề gốm từ thời ông, cha để lại bác sưu tầm gần như đầy đủ các mẫu gốm cổ. Năm 1900 tới năm 1968 lò gốm ở Phước Tích tạm thời dừng hoạt động do chiến tranh. Nhưng kể từ sau năm 1975, sự xuất hiện của đồ gốm tạp với nhiều mẫu mã bắt mắt và đồ nhựa đã khiến gốm cổ Phước Tích không còn khả năng cạnh tranh. Và tới năm 1989, gốm Phước Tích chính thức tắt lửa.
Một nét đặc trưng khác ở Phước Tích là cấu trúc nhà vườn được ngăn cách bởi những hàng chè tàu xanh, thẳng tắp, gọn gàng. Người Phước Tích chồng tàu xanh để ngăn cách giữa các ngôi nhà vườn cổ với nhau, nhưng hàng rào chỉ cao tới hông người lớn, nhà này có thể nhìn sang được nhà bên. Người Phước Tích vẫn hay nói đùa là hàng rào “ngăn mà không cách”. Đa phần người làng Phước Tích bây giờ làm nghề bác sĩ và giáo viên. Với hơn 300 nhân khẩu mà trong làng có tới hơn 40 giáo viên.
Theo nhận xét của Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính thì: "Cấu trúc và tổ chức không gian làng Phước Tích có thể được coi là điển hình cho mô hình cư trú nơi thôn quê của người Việt ở vùng Bắc Trung Bộ. Đó là cấu trúc mở với những căn nhà trong vườn, nhà vườn. Ở Phước Tích, quỹ kiến trúc cổ và cũ, song cảnh quan và vườn được bao quanh thì lại rất trẻ và tràn đầy sức sống".
Một nét độc đáo khác nữa trong kiến trúc nhà vườn ở Phước Tích là gia đình nào cũng có một bể chứa nước trong sân và hai chiếc gầu múc nước dựng gần đấy. Tìm hiểu ra mới biết, do ngày xưa nhà nào cũng có lò nung gốm, mà nhà rường thời trước lợp mái lá nên hay xảy ra hỏa hoạn. Công dụng của bể nước và gầu dùng để phòng khi có hỏa hoạn chủ nhà có thể tự chữa cháy.
Bước đi trên con đường vắng người được lát gạch ở Phước Tích bạn sẽ thấy trong lòng bình yên đến kỳ lạ. Cách quốc lộ 1A ồn ào chỉ 1km, không thể tưởng tượng được lại có một không gian cổ kính, yên tĩnh đến thế. Nếu có lần đi qua Hương Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế bạn đừng quên ghé thăm ngôi làng nhỏ bé này, chắc chắn bạn sẽ không thất vọng về quyết định của mình.Ngôi làng cổ 500 tuổi đẹp như tranh của Việt Nam
Nếu làng cổ Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) mang dấu ấn kiến trúc đậm nét của đồng bằng Bắc bộ, thì làng cổ Phước Tích (huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế) lại mang một nét rất riêng của miền Trung.
Ngay đầu làng là cây thị cổ thụ khoảng 700-800 năm tuổi và ngôi miếu thờ thần linh. Đi vào trong làng là những ngôi nhà cổ hàng trăm năm tuổi, những khu vườn rộng rãi với những cây cổ thụ xanh tốt, như cây hoàng lan hơn 100 tuổi trước nhà mệ Tràng đến mùa vẫn nở hoa thơm ngát, hay cây tùng, mai, mít… vẫn đổ bóng xuống làng quanh năm.
Những ngôi nhà rường ở làng cổ Phước Tích có tuổi đời từ 100-200 năm.
Cây thị hơn 700-800 năm tuổi ở giữa làng và miếu Cây Thị - của làng Phước Tích.
Miếu cây thị nhìn từ cổng vào.
Bình phong và Yoni ở miếu Quảng Tế – một dấu tích của người Chăm còn sót lại tại làng cổ Phước Tích.
Những năm gần đây nghề gốm Phước Tích đang được khôi phục lại.
Những sản phẩm gốm Phước Tích đang được hoàn thiện
Đình làng, nhà thờ họ vẫn được lưu giữ
Dòng sông Ô lâu bao bọc quanh làng cổ Phước Tích nước quanh năm trong xanh.
Một ngôi nhà cổ trong làng Phước Tích
Ngôi nhà cổ phong một gian rêu hai chái của cụ Hén.
Trước những ngôi nhà cổ luôn có bức bình phong để che gió độc
Bức hoành phi của vua Duy Tân (1909-1916) ghi công vị quan thanh liêm được để trang trọng giữa ngôi nhà rường của ông Hồ Đình Lan.
Phía bên trong ngôi nhà chính quy mô lớn (nhà bà Trương Thị Thú).
Họa tiết điêu khắc trên tường.
Họa tiết điêu khắc trên kè và xà nhà.
Khách du lịch đi tham quan nhà cổ trong làng
Phía Nam làng Phước Tích dọc bờ sông Ô Lâu là làng mộc Mỹ Xuyên. Tất cả những ngôi nhà rường tại làng Phước Tích đều do bàn tay của những nghệ nhân mộc làng Mỹ Xuyên làm nên.
Bến nước hàng trăm năm của làng
Đi quanh làng chỉ gặp những người già tất bật với những công việc sinh hoạt hàng ngày và trẻ nhỏ đi học.
Mệ Lương Thị Hén giới thiệu về một kiểu loại cửa theo kiến trúc cổ xưa mà theo mệ hiện chỉ ngôi nhà rường cổ của mệ mới có.
Hàng ngày mệ Hén ngồi buồn thiu cùng chú mèo nhìn ra ngoài sân.
Mệ Thú vẫn hay lau chùi, chăm sóc, bảo vệ căn nhà rường được gọn gàng, sạch sẽ.
Một ngôi nhà rường đóng cửa im lìm khi không có ai trông coi, chăm sóc.
Ông Hồ Văn Tế trong ngôi nhà rường có tuổi thọ gần 150 năm tuổi. Ông Tế là đời thứ 4 ở trong ngôi nhà rường này.
Những ngôi nhà rường ở làng cổ Phước Tích có tuổi đời từ 100-200 năm.
Cây thị hơn 700-800 năm tuổi ở giữa làng và miếu Cây Thị - của làng Phước Tích.Miếu cây thị nhìn từ cổng vào. Bình phong và Yoni ở miếu Quảng Tế – một dấu tích của người Chăm còn sót lại tại làng cổ Phước Tích.Những năm gần đây nghề gốm Phước Tích đang được khôi phục lại.Những sản phẩm gốm Phước Tích đang được hoàn thiện
Đình làng, nhà thờ họ vẫn được lưu giữ
Dòng sông Ô lâu bao bọc quanh làng cổ Phước Tích nước quanh năm trong xanh.
Một ngôi nhà cổ trong làng Phước Tích
Ngôi nhà cổ phong một gian rêu hai chái của cụ Hén.
Trước những ngôi nhà cổ luôn có bức bình phong để che gió độc
Bức hoành phi của vua Duy Tân (1909-1916) ghi công vị quan thanh liêm được để trang trọng giữa ngôi nhà rường của ông Hồ Đình Lan.
Phía bên trong ngôi nhà chính quy mô lớn (nhà bà Trương Thị Thú).
Họa tiết điêu khắc trên tường.
Họa tiết điêu khắc trên kè và xà nhà.
Khách du lịch đi tham quan nhà cổ trong làng
Phía Nam làng Phước Tích dọc bờ sông Ô Lâu là làng mộc Mỹ Xuyên. Tất cả những ngôi nhà rường tại làng Phước Tích đều do bàn tay của những nghệ nhân mộc làng Mỹ Xuyên làm nên.
Bến nước hàng trăm năm của làng
Đi quanh làng chỉ gặp những người già tất bật với những công việc sinh hoạt hàng ngày và trẻ nhỏ đi học.
Mệ Lương Thị Hén giới thiệu về một kiểu loại cửa theo kiến trúc cổ xưa mà theo mệ hiện chỉ ngôi nhà rường cổ của mệ mới có.
Hàng ngày mệ Hén ngồi buồn thiu cùng chú mèo nhìn ra ngoài sân.
Mệ Thú vẫn hay lau chùi, chăm sóc, bảo vệ căn nhà rường được gọn gàng, sạch sẽ.
Một ngôi nhà rường đóng cửa im lìm khi không có ai trông coi, chăm sóc.
(Theo Dân trí)
Làng gốm cổ Phước Tích “vượng khí” nơi 12 bến nước…
Bài, ảnh: Hoàng Tuấn 
(Dân Việt) Làng Phước Tích thuộc xã Phòng Hòa, huyện Phong Điền, cách thành phố Huế khoảng 40km về phía Bắc - một ngôi làng cổ bên bên dòng sông Ô Lâu của dẻo đất miền Trung, xưa nổi tiếng thuyền xe tấp nập, phong cảnh hữu tình và nghề gốm Phước Tích.
Theo gia phả còn giữ lại của các dòng họ trong làng cổ Phước Tích, vào khoảng thế kỷ XV, Thương tướng quân, cẩm y vệ Hoàng Minh Hầu phò vua Lê Thánh Tông tiến vào Hóa Châu, thấy địa thế “vượng khí” của Phước Tích do sông Ô Lâu mang lại mà chiêu mộ nhân dân lập ấp.
Vì dòng sông Ô Lâu ôm trọn quanh làng, nên có đến 12 bến nước để đi lại, với những bến Dinh, bến cây Dừa… gợi cho chúng ta nhớ về những cô gái làng trong câu ví “thân gái 12 bến nước” và cũng để nhắc về một thời trên bến dưới thuyền “nhất cận thị, nhị cận giang” của ngôi làng này.
Ở làng có nghề làm gốm và gốm Phước Tích đã một thời nổi tiếng, từng là sản phẩm tiến vua ở triều Nguyễn. Hiện nay tại ngôi làng cổ Phước Tích vẫn còn nghề sản xuất gốm, nhưng chủ yếu là phục vụ khách du lịch tham quan, mua sắm. Nhìn những bà, những mẹ tuy lớn tuổi vẫn làm ra những sản phẩm gốm mềm mại, hình dáng đa dạng mới thấy được truyền thống lâu năm của nghề gốm Phước Tích.
Theo những hàng rào chè tàu xanh mượt, đi một vòng quanh khắp con đường, ngõ xóm mới cảm nhận được sự bình yên, sâu lắng của làng cổ Phước Tích, với những ngôi nhà thờ họ hàng trăm năm tuổi như còn mãi với thời gian bên dòng sông Ô Lâu.
Vì dòng sông Ô Lâu ôm trọn quanh làng, nên có đến 12 bến nước để đi lại, với những bến Dinh, bến cây Dừa… gợi cho chúng ta nhớ về những cô gái làng trong câu ví “thân gái 12 bến nước” và cũng để nhắc về một thời trên bến dưới thuyền “nhất cận thị, nhị cận giang” của ngôi làng này.
Ở làng có nghề làm gốm và gốm Phước Tích đã một thời nổi tiếng, từng là sản phẩm tiến vua ở triều Nguyễn. Hiện nay tại ngôi làng cổ Phước Tích vẫn còn nghề sản xuất gốm, nhưng chủ yếu là phục vụ khách du lịch tham quan, mua sắm. Nhìn những bà, những mẹ tuy lớn tuổi vẫn làm ra những sản phẩm gốm mềm mại, hình dáng đa dạng mới thấy được truyền thống lâu năm của nghề gốm Phước Tích.
Theo những hàng rào chè tàu xanh mượt, đi một vòng quanh khắp con đường, ngõ xóm mới cảm nhận được sự bình yên, sâu lắng của làng cổ Phước Tích, với những ngôi nhà thờ họ hàng trăm năm tuổi như còn mãi với thời gian bên dòng sông Ô Lâu.
Những Bến Dinh, bến cây Dừa... với dòng sông Ô Lâu bao bọc quanh ngôi làng cổ.
Những ngôi nhà rường cổ, cửa bức bàn trong làng Phước Tích.
Hàng rào làm bằng cây chè tàu xanh mướt được cắt tỉa gọn gàng.
Gốm làng Phước Tích xuất hiện vào khoảng thế kỷ XVI, nay các bà, các mế vẫn sản xuất để phục vụ khách du lịch thăm quan, mua sắm.
Những nét bình dị đời thường đáng yêu ở làng.
Cổng và khuôn viên của một nhà thờ họ trong số các ngôi nhà cổ ở làng.
Tìm lại dấu xưa.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét