Nơi thờ Thủy tổ quốc mẫu Việt Nam

Nói tới Quốc mẫu Việt Nam nhiều người nghĩ ngay tới Mẫu Âu Cơ, hoàng hậu của vua Lạc Long Quân. Nhưng nói tới hoàng hậu của vua Kinh Dương Vương – mẹ vua Lạc Long Quân thì ít người biết tới. Bà chính là Thuỷ Tổ Quốc Mẫu Thần Long Hồng Đăng tự là Thanh Minh, huý là Ngàn, hiệu là Từ Phú.

Nội điện đền Thủy tổ quốc Mẫu Lai lịch Thuỷ Tổ Quốc Mẫu được ghi rất rõ ràng trong nhiều pho sử. Sách Đại Việt Sử Ký Toàn thư phần Ngoại kỷ có đoạn: “Vua (Kinh Dương Vương) lấy con gái Động Đình Quân tên là Thần Long sinh ra Lạc Long Quân”. Hùng Vương sự tích Ngọc phả cổ truyền chép: Vào một ngày nọ, khi Mẫu mộng thấy hai nàng Thủy Tinh và Bạch Hoa đến tâu với Ngọc Nương: “Đã đến kỳ hạn về Đế quyết”. Sau đó Ngọc Nương hóa. Lạc Long Quân than khóc thảm thiết. Rồi Người chuyển linh địa Tiên Cát Cung thành lăng thờ. Phong cho Ngọc Nương là: Ngọc Tinh Thần nữ nàng Cả Đại vương và phong cho hai vị thủy tiên thần nữ là: Thủy Tinh thần nữ nàng Hai đại vương, Bạch Hoa thần nữ nàng Ba đại vương. Vua lập Tiên thị (chợ Tiên) liền kề lăng đền cho nhân dân họp, tiện việc tôn nhang đền. Ba hoàng tử: Cự Linh, Ất Linh Lang, Linh Thông Thủy (đều là các hoàng tử trong bọc trăm trứng) được giao quản trị khu vực đầu sông gìn giữ cung sở của Ngọc Nương. Đến khi Lạc Long Quân băng, Hùng Quốc Vương nối ngôi đã về Cung Tiên Cát tu bổ và phong tước cho ba hoàng đệ là: Cự Linh chàng Cả Long vương Đại vương, Ất Linh chàng Hai Long vương Đại vương, Thông Thuỷ chàng Ba Long vương Đại vương. Từ đấy cho đến đời Hùng Duệ Vương thứ 18, vị vua nào cũng dốc lòng, dốc sức chăm lo Cung Tiên Cát và nhân dân hương khói thờ phụng cả 6 vị thần trên. Theo các cụ già kể lại: năm 1946 đền Mẫu (còn gọi là đền Tiên) chứng kiến cuộc nói chuyện của giáo sư Trần Huy Liệu với nhân dân Việt Trì về chủ trương trường kỳ kháng chiến. Cuối 1948, nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác ra bài Du kích sông Thao và hát ngay tại Đền cho những người du kích. Năm 1949, Ngôi đền bị chiến tranh phá huỷ. Năm 1965 - 1966 đền vẫn còn nền, bia đá, thuyền đá. Sau đó nhà máy bê tông xây dựng trên khu vực của đền. Năm tháng tiếp theo, không quân Mỹ ném bom oanh tạc dữ dội xuống khu vực đền xoá đi phần lớn dấu tích. Chấp nhận đề nghị của Hội người cao tuổi phường Tiên Cát, TP. Việt Trì, UBND tỉnh Phú Thọ đã cấp 6.833 m2 đất ao đầm ngay cạnh nhà máy bê tông để xây dựng đền... Những pho tượng trong đền được tạc đá rất độc đáo. Khuôn mặt tượng Mẫu hiền từ. Mẫu đội mũ lông chim, khoác áo hoạ tiết trống đồng. Trên tay Mẫu cầm viên ngọc, cổ đeo vòng đá theo đúng mẫu vòng đá đào được ở Phùng Nguyên (cùng thời với Mẫu). Chiếc nha trượng (hốt hình răng biểu hiện quyền lực) của hoàng tử Cự Linh Lang (hoàng tử ngồi giữa) theo đúng mẫu chiếc nha trượng đào được ở làng Cả, phường Tiên Cát. Một trong những ý tưởng độc đáo nhất của ngôi đền chính là bức tranh đá lớn trên 30 m2  ốp nơi hậu cung, phía sau Mẫu. Tranh gồm 72 phiến ghép lại cao 4, 5m rộng 7,5m diễn tả lại thời tiền sử kinh đô Văn Lang. Trên đỉnh cao nhất của tranh là hình mặt trời toả rạng và hình dây bầu cuốn. Bên dưới tranh có cảnh đền Tiên, cảnh đền Hùng, cảnh núi Ba Vì, nơi phát tích của tổ tiên ta... UBND tỉnh Phú Thọ đã cấp bằng công nhận di tích cho đền Tiên. Như vậy, hằng năm, mỗi khi hành hương về chốn Tổ, người dân nước Việt lại có thêm một địa chỉ mới. Từ Khôi