Đủ vị lạ với dông cát Phan Rang

Phan Rang không chỉ nổi tiếng với bãi biển đẹp và những khu resort nghỉ dưỡng cao cấp, mà còn thut hút khách du lịch bởi miền ẩm thực riêng như: mực nướng, cơm gà, nước mắm,…trong đó du khách không thể bỏ qua món ăn độc đáo được chế biến từ loài dông cát. 

Dông là loài bò sát, sống ở những vùng đất cát, nhất là ven biển. Có kích thước lớn hơn thằn lằn, chiều dài từ 20-30cm và vốn là một loài động vật hoang được con người đem về nuôi với quy mô ngày càng lớn. Từ những con dông “xấu xí”, người dân Phan Rang đã sáng tạo nên những món ăn hấp dẫn và lạ mắt.

Dông cát

Gỏi dông

Gỏi dông là món được nhiều người ưa thích khi đến với Phan Rang. Khác với những món gỏi sống khác, gỏi dông được làm khá kỳ công. Dông để nguyên con, chế nước sôi vào khoảng vài phút rồi cạo nhẹ cho bong sạch lớp da đất bên ngoài, làm sạch ruột.Sau đó để ráo nước rồi đem luộc chín xé lấy thịt và loại bỏ phần xương. 

Gỏi dông

Thịt dông sau khi luộc được xé nhỏ, đem ướp với gia vị có sẵn: muối, đường, tỏi (giã nhỏ) cho ngấm, rồi trộn với hành tây, hành khô, cà rốt thái mỏng cùng chút rau răm. Gỏi dông thường được ăn kèm với bánh tráng nướng nên rất ngon miệng. Miếng bánh tráng vàng rụm giòn tan trong miệng hòa quyện với vị ngọt mát của thịt dông khiến cho người ăn cảm nhận được mùi vị của miền cát nắng. 

Dông nướng

Vẫn là hương vị hấp dẫn đặc trưng của nhiều món nướng, dông nướng hấp dẫn thực khách bởi mù vị rất riêng. Để chế biến món dông nướng, người ta thường chọn những con mập, có kích thước của dông trưởng thành. Thịt dông được làm sạch và ướp với một số gia vị như: hành băm nhuyễn, hạt nêm, tiêu và nước mắm. Nước mắm là thành phần không thể thiếu của món ăn này vì thế người dân đã biết cách tận dụng luôn hương vị của mước mắm ngon Phan Rang. Thịt dông ướp khoảng 30 phút cho ngấm đều sẽ được cho lên vỉ nướng. Và để có thể “toát” hết hương vị của món dông nướng, người ta thường nướng trên bếp than. Trong quá trình nướng dông phải trở đều, tránh thịt bị cháy khét. 

Dông nướng

Dông nướng có thể ăn kèm với bánh tráng nướng hoặc ăn với rau sống, bún và bánh tráng cuốn. Cho dông vào bánh tráng, thêm tí bún và rau sống cuốn lại rồi chấm với nước mắm me thì không gì bằng. Thịt dông nướng thơm, mềm và có vị ngòn ngọt, gần giống như thịt gà nên người dân nơi đây thường gọi là “gà đất”.

Chả dông 

Với những món chả thì dông phải nhiều hơn vì nếu ít quá thì… phí công chế biến. Trước hết, dông được chặt bỏ đầu, đuôi và bàn chân. Muốn lột da dông cho dễ người ta thường dùng dao rạch nhỏ một đường dưới bụng từ đầu cho đến đuôi. Đặc biệt là khi làm dông tránh dùng nước lã rửa sạch, rất dễ bị tanh. 

Chả dông

Thịt dông sau khi làm sạch được bằm nhuyễn hay quết dẻo cùng các loại gia vị khác như: ớt bột, tiêu, tỏi, dầu ăn. Sau đó trộn hỗn hợp thịt dông đã xay với ít nấm mèo và bách thảo đã cắt nhỏ, rồi bùng bánh tráng cuốn thành miếng vừa ăn chiên giòn. Chả dông thường được ăn kèm với rau sống hoặc ăn với cơm rất ngon.

Ai đã từng thưởng thức món chả dông ở Phan rang chắc sẽ nhớ mãi món ăn này bởi không chỉ thơm ngon vì chất đạm nhiều, mùi vị đặc trưng của thịt dông mà giá cả cũng rất hữu nghị với thực khách.

Cháo dông

Lạ miệng với những món ăn cầu kỳ từ dông, cháo dông tuy đơn giản nhưng cũng đậm đà hương vị riêng của vùng Phan Rang. Gạo dùng để nấu cháo dông phải là gạo thơm Tuy Hòa, ngâm sơ với nước lã đến khi nồi nước thịt dông sôi ùng ục thì cho vào rồi nêm thêm gia vị vừa ăn. Chỉ với cách nấu đơn giản như vậy là đã có một nồi cháo dông thơm ngon bổ dưỡng. 

Cháo dông

Ngoài ra, thịt dông còn được chế biến ngon miệng và độc đáo với những món dông hấp, dông rô ti và dông nấu dưa hồng. Chính những hương vị độc đáo đó của ẩm thực Phan Rang đã tạo nét riêng cho miền nắng gió này. 

Hiền Anh (Tổng hợp)

Độc, lạ món Dông nướng hoang dã ở Bình Thuận

(Dân trí) - Đến thăm thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận có một món ăn mà chắc chắn bạn không thể bỏ qua đó là món Dông nướng, được chế biến từ loài bò sát có tên gọi là con Dông.

Dông là một loài động vật bò sát sống trong hang, sáng tinh mơ ra đồi cát tìm ăn chồi non và uống nước sương đêm, vì thế mà thịt thơm, săn và ngọt, được xem là một vị thuốc bổ. Thịt Dông trắng như thịt gà, mà lại ngọt, bùi và mềm hơn. Xương rất mềm, gần như là sụn. Còn da thì dòn sừng sựt, thơm và rất ngon.
Để có thể bắt được con Dông, người ta phải đi lên những đồi cát và lần theo dấu chân để tìm đến hang ở của chúng. Những con Dông có hình dạng khá ghê dợn với nhiều vết chấm đỏ trên người và tương đối giống với con thằn lằn. Chiều dài của mỗi con Dông trưởng thành trung bình từ 20-30cm.

Hình ảnh những con Dông cát tại Bình Thuận

Dông có thể chế biến được rất nhiều món ăn như gỏi Dông, Dông bằm, canh Dông nấu chua, nhưng phổ biến nhất là món Dông nướng.
Để chế biến món Dông nướng, người ta phải chọn những con Dông mập, có kích thước của Dông trưởng thành, vì nếu lựa những con nhỏ quá thì thịt Dông sẽ rất bở, không ngon. Sau khi ngâm Dông vào nước và lột da bên trong, vệ sinh sạch sẽ rồi cho gia vị vào tẩm ướp.
Theo kinh nghiệm thì nên ướp Dông bằng muối ớt và nước nắm là thành phần không thể thiếu của món ăn, phải chọn loại nước mắm ngon của địa phương. Chờ khoảng 30 phút cho thịt thấm gia vị. Để có thể toát lên được hương vị thơm ngon của món Dông nướng, người ta thường nướng bằng lửa than.

 Những con Dông sau khi tẩm ướp và nướng trông rất hấp dẫn

Món Dông nướng ngon thì Dông phải chín vàng hai mặt, thịt Dông phải săn lại, khi ăn có vị mềm và ngọt. Dông nướng có thể ăn với bánh tráng nướng hoặc ăn với rau sống, bún và bánh tráng cuốn. Cho Dông vào bánh tráng, cho thêm bún, rau sống cuốn lại rồi chấm nước mắm me thì không gì bằng.
Đối với nhiều người thì thứ ngon nhất trong con Dông là mật và trứng. Mật Dông có vị béo nhân nhẫn và để lại cái hậu thật ngọt. Trứng Dông rất béo, rất bùi mà không ngậy, được xem là một loại sơn hào hải vị.
Thịt Dông với hàm lượng đạm cao, giúp bồi bổ sức khỏe đặc biệt là cho người ốm, phụ nữ mới sinh con...Ngoài ra, món ăn này được xem là món nhậu đặc sản của quý ông, giúp tăng cường sức khỏe và sinh lực.

 Dông nướng từ lâu đã trở thành món ăn đặc sản của Bình Thuận

Nếu trước đây, con Dông sống hoang dã chỉ là món ăn, món nhậu của dân địa phương thì nay du lịch phát triển người ta có thể tìm thấy Dông nướng ở những quán ăn lớn, nhà hàng hay các khu du lịch.
Cùng với xu hướng thưởng thức các món ăn ngon, lạ thì ngành nuôi Dông ở Bình Thuận đang ngày càng phát triển. Thuận lợi về địa hình, với những đồi cát chạy dọc ven biển đã tạo điều kiện cho việc nuôi Dông cát với quy mô lớn.
Nếu những người từng có định kiến với các món ăn lạ, kỳ dị, thì hãy mạnh dạn thử thưởng thức món này. Còn đối với những người con Bình Thuận xa quê, Dông nướng là món ăn không thể quên trong ký ức.

Nhữ Trang

(Ảnh: st)

Thịt dông, món ngon trong ẩm thực Chăm

Ngoài những bãi biển xanh thơ mộng, những đồi cát thoai thoải, Ninh Thuận còn sở hữu những món ăn đặc sắc của cư dân Chăm bản địa.

Dông là loài động vật sống nhiều và chủ yếu ở khu vực Ninh Thuận - Bình Thuận. Với những cách chế biến đơn giản, món dông trở thành đặc sản ngon, bổ dưỡng và vô cùng quý hiếm của người Chăm nơi đây.

Một góc bình yên palei (làng) Chăm.

Người Chăm rất thuần thục trong việc bắt những con dông tự nhiên. Với những bộ đồ nghề đơn giản trong khoảng một ngày, người nông dân Chăm có thể bắt 3-4 kg dông. Từ sáng sớm tinh mơ đoàn người bắt dông nối đuôi nhau trên những chiếc xe máy đến những đồi cát trong khu vực để đặt bẫy dông. Lúc đi họ mang theo vài lít rượu trắng để nhâm nhi khi bắt được một vài con rồi chờ lúc chiều tà nhổ bẫy dông đem về.

Khoảng 10h dông bắt đầu dời hang để đi kiếm thức ăn và có thói quen đi về trên con đường duy nhất. Hiểu thời gian và quá trình tìm kiếm thức ăn của dông nên người săn thường đặt bẫy sau khi dông dời khỏi hang. Khoảng tầm 13h dông bắt đầu quay về hang, với lối mòn quen thuộc dông luôn dễ dàng dính vào bẫy.

Người Chăm thường ăn dông kèm với lá cà ri rừng, có mùi thơm đặc trưng, vị hăng nhẹ, nhưng luôn là gia vị tuyệt vời. Bởi vậy, ngoài con dông bắt được thì cà ri rừng là thứ không thể thiếu.

Dông nướng có nhiều ở nhà hàng Ninh Thuận.

Dông luộc

Dông luộc là món ăn đơn giản và dễ chế biến nhất nhưng lại chứa đựng những hương thơm tinh tế với vị ngọt trắng săn chắc của những miếng thịt dông xé nhỏ. Gia vị chấm đi kèm không thể thiếu là muối lá cà ri rừng. Lá cà ri rừng phơi hơi khô giã nhuyễn bỏ thêm muối, ớt và tiêu là có thể dùng để chấm những miếng thịt dông thơm ngon.

Canh chua dông

Dông được thui qua lửa than sau đó cào bỏ phần lớp vảy và bỏ phần ruột, sắt những miếng nhỏ xào tái sơ qua với một ít dầu. Gạo tấm hạt nhỏ rang chín, trái cà dĩa, lá me non sắt nhỏ bỏ vào nồi nước đang sôi, gia vị đi kèm là bột ngọt, muối, đường và ớt. Nước canh hơi chua chua, vị ngọt của thịt dông làm món ăn trở nên quyến rũ đến lạ lùng.

Canh chua dông trong bữa cơm gia đình người Chăm.

Gỏi dông

Gỏi dông được xem là món ngon nhất và không thể thiếu với những dân nhậu săn dông cần hơi ấm trong khí trời se lạnh mùa đông. 

Thịt dông sau khi luộc chín sẽ được bằm và xé nhỏ, nguyên liệu đi kèm là những trái xoài non, lá cóc rừng non, ớt và lá cà ri rừng. Tất cả được trộn đều với nhau thêm gia vị sao cho vừa miệng. Gắp một miếng nhỏ đủ để ta cảm nhận vị thơm và hăng nhẹ của lá cà ri rừng, vị chua của xoài, vị chát của lá cóc non, vị cay của ớt và vị thơm giòn ngọt của những miếng thịt dông.

Người Chăm nơi đây có câu “nhất đầu thỏ, nhì mỏ dông” để nói về miếng ngon, đặc sắc và càng ngày càng hiếm của món dông. Người Chăm luôn có xu hướng ăn những sản vật tự nhiên mà họ săn bắt được như chuột đồng, dông… bởi thế những món ăn người Chăm chế biến luôn có những khẩu vị đặc trưng và thơm ngon không thể lẫn vào đâu được.

Với những du khách có sở thích khám phá thú vui thiên nhiên hoang dã, có thể hòa mình vào cuộc săn dông của những người Chăm vào buổi sớm tinh mơ. Thưởng thức những món dông ngay vừa khi bắt được, nhâm nhi vài ly rượu trên đồi cát thơ mộng cùng ngắm trời mây và biển cát giao hòa là trải nghiệm tuyệt vời trong những bộn bề của cuộc sống quanh ta.

Bài và ảnh: Putra Jatrai