Chuyển đến nội dung chính

Nhà trăm tuổi trên quê hương Bác Tôn

TTO - Quê nhà của cố chủ tịch nước Tôn Đức Thắng (cù lao Ông Hổ, xã Mỹ Hòa Hưng, TP Long Xuyên, tỉnh An Giang) vẫn còn rất nhiều ngôi nhà cổ, tuổi đời cả trăm năm.

Nhà trăm tuổi trên quê hương Bác Tôn - Ảnh 1.
Một căn nhà cổ ở cù lao Ông Hổ. Những cột, kèo vẫn nguyên vẹn vững chãi, bóng loáng theo thời gian - Ảnh: VIỄN SỰ
Dưới những mái nhà ấy không chỉ có rêu phong thời gian mà còn bao chuyện đời ở xứ cù lao.
Chuyến phà từ bến Ô Môi đưa chúng tôi băng sông Hậu tới cù lao Ông Hổ. Vào sâu trong cù lao, cứ cỡ hơn chục căn nhà lại xuất hiện một ngôi nhà cổ bằng gỗ quý, nằm giữa um tùm cây trái. Bà con ở xứ này nói căn nhà cổ nổi tiếng nhất - đã trở thành di tích lịch sử đặc biệt - là nhà của cụ Tôn Văn Đề, thân sinh của Bác Tôn. Nhà được xây năm 1887, nơi Bác Tôn gắn bó cả thời niên thiếu.
Căn nhà đã 130 tuổi đó chưa phải là căn nhà cổ nhất ở đây.
Tôi nghe ông nội kể lại: căn nhà được nhóm thợ ngoài Quảng Bình vào thầu công trọn bộ, từ dựng nhà cho tới đóng tủ thờ, bộ ngựa, giường tủ, bàn ghế. Đã trăm năm nhưng thỉnh thoảng chỉ kê lại ngói chứ chưa phải sữa chữa gì
Ông Nguyễn Hữu Chí
Những mái nhà trăm tuổi
Căn nhà xưa nhất trên cù lao Ông Hổ là của ông Nguyễn Hữu Chí - nguyên giảng viên Đại học Cần Thơ. Nhà ông Chí được dựng từ năm Tân Hợi (1851). Đã 166 năm trôi qua nhưng căn nhà ba gian, hai chái vẫn không có một vết mối mọt nào. Ông Chí chỉ lên tổ mối đùn ở đòn tay và cho biết tổ mối làm mấy năm nay, nhưng chỉ tha đất, lá khô về làm tổ chứ không thể nào ăn vào cột kèo.
Ông Chí nói đây là một trong ba căn nhà cổ nhất ở Long Xuyên. Cột nhà được dựng từ thân cây căm xe, cà chít. Ván và đòn tay được xẻ ra từ gỗ thao lao.
Gia tộc ông Nguyễn Hữu Chí cũng như nhiều gia đình trên cù lao Ông Hổ là con cháu những người lưu dân từ Quảng Bình theo Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam mở đất. Căn nhà được cụ sơ của ông Chí là Nguyễn Văn Thiển thuê thợ từ Quảng Bình vào dựng nên, ròng rã hơn một năm mới xong.
"Tôi nghe ông nội kể lại căn nhà được nhóm thợ ngoài Quảng Bình vào thầu công trọn bộ, từ dựng nhà cho tới đóng tủ thờ, bộ ngựa, giường tủ, bàn ghế. Đã trăm năm nhưng thỉnh thoảng chỉ kê lại ngói chứ chưa phải sữa chữa gì" - ông Chí nói.
Trong nhà, những cây cột vạm vỡ, bóng lưỡng. Bộ tủ thờ được khảm xà cừ tinh xảo. Đã có người trả bộ tủ gần 300 triệu đồng nhưng ông Chí không bán. Mấy năm trước, lợi dụng lúc chỉ có bà già hơn 90 tuổi ở nhà, một nhóm người xấu giả dạng thợ đánh bóng lư đồng vào nhà và cạy mất một khoảng khảm xà cừ trên tủ. Cho dù ông Chí đã tìm xà cừ khác để thay thế nhưng không thể bằng được xà cừ nguyên bản.
Cách nhà ông Chí vài căn là nhà của ông Nguyễn Hữu Tân và bà Nguyễn Thị Bảy, đều đã hơn 80 tuổi. Ông Tân không nhớ nhà cất năm nào, chỉ biết từ đời ông nội, lúc ông lớn lên đã thấy cột mun giữa nhà bóng nhẵn.
Ông Tân cho biết vì là xứ cù lao nhô lên giữa thượng nguồn sông Hậu, mỗi năm ba tháng nước dâng nên cũng như các nhà cổ khác ở đây, nhà ông được cất theo dạng nhà sàn để chống lũ. "Năm lớn thì giáp mí sàn, năm vừa thì cột nhà cũng lút năm bảy tấc, nhưng ngâm mấy tháng nhà vẫn vững chớ không xiêu vẹo gì" - ông Tân vừa nói vừa chỉ vào những dấu khắc chi chít trên cột nhà, đánh dấu mức nước lũ mà căn nhà đã bền gan chống chọi.
Nhà trăm tuổi trên quê hương Bác Tôn - Ảnh 3.
Căn nhà cổ của ông Tôn Thất Đính - một người trong dòng họ của Bác Tôn - Ảnh: SƠN LÂM
Nếp xưa trong nhà cổ
Người dân cù lao Ông Hổ không chỉ giữ cho những căn nhà cổ vững chãi dưới mưa nắng mà trăm năm trôi qua, bao chuyện đời, chuyện người gắn bó với ngôi nhà vẫn còn được lưu giữ.
Còn căn nhà cổ 117 năm nằm gần cầu Rạch Kít được coi là đẹp và tinh xảo nhất. Chủ nhân căn nhà - ông Tôn Thất Đính - là cháu họ của Bác Tôn.
Ông Tôn Thất Đính kể căn nhà này được dựng toàn bằng gỗ căm xe, giá trị thời điểm xây dựng ngang với gần trăm mẫu ruộng. Ông Đính nói so với căn nhà của người em Tôn Văn Quý thì nhà của anh hai Tôn Văn Đề - cha bác Tôn - cất trước đó hơn chục năm đơn giản hơn, ván sàn chỉ bằng gỗ tràm và cột kèo cũng không được chạm trổ tinh xảo.
Giải thích về chuyện nhà ông cố mình to đẹp hơn nhà cha Bác Tôn, ông Đính nói: "Cha Bác Tôn là thứ hai nên cất nhà trên phần đất hương hỏa dòng họ ở xóm trên (nay là ấp Mỹ An 2). Còn ông cố tôi thứ sáu, xuống xóm dưới ở rể, mần ăn khấm khá nên cất được nhà lớn, đẹp hơn mấy anh em. Đến đời ông nội tôi nhà vẫn còn 300 mẫu ruộng".
Không chỉ giữ gìn ngôi nhà, cách sắp đặt vật dụng trong nhà cổ ở cù lao Ông Hổ vẫn được giữ nguyên như thời mới cất. Ông Nguyễn Văn Quát, chủ một căn nhà cổ, cho biết từ nhỏ đã được dặn bộ ghế tiếp khách chỉ được kê hai bên bàn, không được đặt ghế ở hai đầu bàn để khách chủ đều ngồi bình đẳng, thân thiện như nhau. Vị trí trung tâm của ngôi nhà, tiếp giáp với bàn thờ gia tiên là bàn thờ đức Huỳnh Giáo chủ - người sáng lập đạo Phật giáo Hòa Hảo mà đa số cư dân trên cù lao Ông Hổ đều theo.
Nhà cổ ở đây đều có mái thấp, ai đi vào cũng phải cúi đầu để khỏi đụng, khác với nhà có mái hiên cao hơn sau này. Ông Quát lý giải đó là một dụng ý sâu xa của người xưa để ai cũng phải bày tỏ sự chào hỏi, tôn trọng với gia chủ.
Mỗi căn nhà là mỗi ký ức, mỗi câu chuyện đời được gia chủ giữ gìn, gửi gắm cho con cháu. Và có lẽ điều đó đã góp sức cho những căn nhà trên cù lao Ông Hổ vững chãi suốt trăm năm.
Nhà cổ kín khách đến 2018
Chưa được thống kê chính xác, nhưng ước tính hiện nay tại cù lao Ông Hổ còn gần 100 ngôi nhà cổ, được người dân bảo tồn nguyên vẹn.
Ông Nguyễn Quốc Anh, phó phòng quản lý du lịch Sở Văn hóa - thể thao và du lịch tỉnh An Giang, cho biết hiện nay trên cù lao Ông Hổ đã có 5 hộ thực hiện mô hình homestay nhà cổ và 4 hộ phục vụ các dịch vụ phụ trợ. Các nhà cổ này thu hút rất nhiều khách du lịch nước ngoài và nhiều nhà đã được khách đăng ký kín chỗ đến năm 2018. Ông cho biết tỉnh An Giang đã giao TP Long Xuyên phụ trách thực hiện việc đánh giá lại tiềm năng phát triển du lịch sẵn có trong cộng đồng tại đây nhằm thực hiện đề án làm điểm du lịch cấp quốc gia.
Ông Nguyễn Văn Lên, giám đốc Sở Văn hóa - thể thao và du lịch tỉnh An Giang, cho hay loại hình homestay trong nhà cổ ở cù lao Ông Hổ là một chiến lược trong phát triển du lịch của An Giang. Chương trình này khởi đầu từ dự án hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng do Ngân hàng Á Châu tài trợ, sau đó được tiếp tục hỗ trợ bởi các dự án phát triển vùng ĐBSCL của Hội Nông dân Hà Lan, Chương trình Phát triển năng lực du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội do Liên minh châu Âu tài trợ.
VIỄN SỰ - SƠN LÂM

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

PHỤ NỮ SÀI GÒN XƯA ĐẸP VÀ SÀNH ĐIỆU NHƯ THẾ NÀO?

Váy suông, bó sát, váy xòe… du nhập vào các đô thị miền Nam những năm 60, 70 và nhanh chóng được phụ nữ đón nhận. Nhiều người đến Sài Gòn lúc ấy đều ngạc nhiên về nét đẹp hiện đại và ăn mặc hợp mốt của những quý cô thành thị. Thời trang của phụ nữ Sài Gòn xưa Phụ nữ Sài Gòn – Đi về phía trước
Đôi mắt to sáng lấp lánh, khuôn miệng nhỏ xinh lanh lợi và đôi má bầu bĩnh là nét đẹp
đặc trưng của thiếu nữ Sài Gòn xưa. Đội thêm một chiếc mũ bê rê được ưa chuộng
thời điểm này làm tăng nét cá tính cho cô gái trẻ. Phong cách của người phụ nữ xinh đẹp trong bộ váy xòe chấm bi bồng bềnh, thắt
eo gọn cùng kiểu tóc sang trọng vẫn không hề lỗi mốt cho đến bây giờ. Nữ sinh lớp Đệ Tam (tương đương lớp 10) trường Quốc Gia Nghĩa Tử, Sài Gòn năm 1968. Áo dài nữ sinh trên đường Lê Lợi, đoạn trước Công ty xe hơi Kim Long
(bên cạnh thương xá Tax) năm 1965. Phụ nữ Sài Gòn năm 1963. Thời đó, vào mỗi chiều cuối tuần,
phụ nữ Sài Gòn thường đi dạo, bát phố trên đường Lê Lợi, Tự Do. Ảnh chụp vào tháng 12 năm 1967.

CHÂN DUNG CÁC MỸ NHÂN SÀI GÒN TRÊN BÌA TẠP CHÍ VIỆT NAM TRƯỚC 1975

Cùng nhìn lại ảnh của các “hotgirl” Sài Gòn để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng những năm tháng cũ ấy. Tạp chí “Vietnam” là ấn phẩm quốc tế được phát hành ở Sài Gòn trước năm 1975 và có rất nhiều trang bìa chụp các người đẹp nổi danh khi ấy của đất phương Nam. Có thể kể đến những cái tên như ca sĩ nổi tiếng Phạm Thị Hiếu, hotgirl Sài Gòn Nguyễn Thi Kim Anh hay nữ nghệ sĩ Bạch Lan Thanh đều góp mặt ở đây. Hãy cùng nhìn lại các mỹ nhân thời xưa để thấy nét đẹp dung dị, dịu dàng của những năm tháng cũ ấy. Túy Phượng Nguyễn Thị Túy Phượng – người nhận được giải thưởngtrang phục đẹp nhất tại Liên hoan nhạc Pop tổ chức tại Sài Gòn ngày 30/1/1972. Túy Phượng tên thật là Nguyễn Thị Kim Phụng, sinh năm 1939 tại Bạc Liêu, cùng tuổi với các nữ tài tử: Thẩm Thúy Hằng, Kiều Chinh, Kim Vui và nữ nghệ sĩ Bích Sơn. Ở tuổi 14, 15 Túy Phượng đã được khán giả yêu thích qua những vai diễn nhí nhảnh, hồn nhiên. Đến tuổi 16, 17, khi nghề nghiệp đã định hình, diễn xuất có chiều sâu, Phượng thu hút người xem tr…

Vị bánh cuốn gốc Bắc hơn nửa thế kỷ ở Sài Gòn

Dĩa bánh nóng hổi, thơm phức được tráng theo công thức truyền thống của một gia đình gốc Bắc di cư vào Sài thành từ những năm 50.

Bánh cuốn là món ăn có tiếng ở miền Bắc, đặc biệt là đất Hà thành. Từ thôn quê, thứ bánh dân dã len lỏi vào giữa phố xá, trở thành món "ruột" của người thành thị. Không rõ món ăn này du nhập vào Sài Gòn chính xác từ khi nào, tôi chỉ biết trong một con hẻm nhỏ có quán bánh cuốn do một gia đình gốc Bắc lập ra, từ khi vào Sài Gòn ngót nghét hơn 63 năm trước. Quán bánh tên Song Mộc, mở cửa chính xác vào năm 1954. Những túp lều xanh cạnh bên những tán cây tại quán Song Mộc. Ảnh: Phong Vinh. Bánh cuốn ở quán luôn nóng hổi vì người đứng bếp chỉ tráng bánh khi có khách. Lớp bánh được tráng chín tới, có độ mỏng vừa phải, mềm dai nhưng không dễ rách. Nhân bên trong không mướt như thường thấy mà hơi khô, được nêm nếm theo công thức gia truyền nên có vị khác lạ. Sau khi bánh cuốn nhân xong thì được xếp gọn ghẽ trên dĩa, rắc thêm một nhúm hành phi giòn, vàng …