Tháng 7, đường tới thác chỉ thấy một màu xanh bạt ngàn của ngô lúa và cảnh chiều yên bình trên con đường về làng của bà con dân tộc Tày.
Tỉnh lỵ Cao Bằng nằm trên vùng đất bằng phẳng giữa những núi đồi chập trùng. Để đến thác bản Giốc có hai con đường bạn có thể chọn. Với cánh đi bụi bằng xe máy, họ sẽ tiến vào con đường Trà Lĩnh - Tổng Cọt nhiều thử thách để tiến sâu hơn vào mảnh đất vùng cao hiểm trở. Làng Tổng Cọt nổi tiếng với cây đa già và phiên chợ trâu mỗi sáng chủ nhật. Trong khi đó, con đường vượt đèo Mã Phục, vượt qua Quảng Uyên là lựa chọn của đa phần những người ưa thích được khám phá con đèo nổi tiếng này.
Được đánh giá là một trong những con đèo nổi tiếng nhất miền Bắc, đèo Mã Phục sở dĩ có tên như vậy là vì hai bên đường quốc lộ có hai khối đá vôi, thành dựng đứng chầu vào nhau như hai con ngựa nằm phủ phục. Vượt qua những khúc cua tay áo, những dãy núi thâm thấp nối tiếp nhau, phía bên này dốc trải dài những cánh đồng hoa tam giác mạch tim tím vào mùa xuân và những ruộng ngô xanh rì khi hè tới. Từ Trùng Khánh vào đến xã Đàm Thủy chỉ còn khoảng 20 km. Cả thị trấn chỉ có duy nhất một nhà nghỉ. Nhưng quyết định nghỉ lại đây có phần khôn ngoan hơn vì phía trong xã không có nơi ngủ lại cho khách.
Xuôi theo con đường quốc lộ 3 về phía mảnh đất vùng cao Đông Bắc của tổ quốc, chúng tôi ghé tới thăm Cao Bằng.
Con đường từ đây vòng vèo chạy theo dòng Quy Sơn (hay còn gọi là dòng Quây Sơn), một bên bát ngát cánh đồng ngô xanh, một bên là sông xanh biếc với những chiếc cầu tre bắc ngang thơ mộng và những guồng quay nước giã gạo của bà con dân tộc Tày. Giờ tôi mới hiểu thế nào là sơn thủy hữu tình. Cảnh non cảnh nước, cảnh trời mây. Không gian xanh thẳm. Xe đi giữa màu xanh của trời đất, không gian thoáng đãng, dễ chịu.
Từ rất xa đã thấy làn khói nước của thác Bản Giốc trắng xóa một góc trời, tiếng thác đổ ầm ào. Thác có 3 tầng gồm nhiều ngọn thác lớn nhỏ khác nhau. Dưới chân thác là mặt sông rộng, với hai bên bờ là những thảm cỏ và vạt rừng nguyên sinh. Giữa sông vào ngày chủ nhật vẫn có phiên chợ giao lưu buôn bán giữa hai biên giới Việt - Trung.
Thác Bản Giốc nhìn từ trên cao giữa những màu xanh bạt ngàn của núi, rừng trời và sông nước.
Thác Bản Giốc là thác nước lớn thứ tư thế giới nằm trên một đường biên giới giữa hai quốc gia (sau thác Iguazu giữa Brazil - Argentina, thác Victoria giữa Zambia - Zimbabwe và thác Niagra giữa Canada và Mỹ) nhưng vì đường xá xa xôi nên số người đến tham quan thác chưa nhiều. Tập trung khách chủ yếu vào những ngày lễ. Gần thác, các bản làng cũng chưa phát triển dịch vụ ăn, ngủ, nghỉ nên khách chỉ đến trong ngày rồi về vào buổi chiều. Trong khi phía bên kia biên giới đã xây dựng khu nghỉ với đường xuống thác sát đường ven rất đẹp, thuận tiện cho khách đến chơi và nghỉ lại qua đêm.
Bản hùng ca của nước.
Thác Bản Giốc mùa mưa ầm ào tiếng nước đổ. Đứng từ rất xa vẫn bị màn mưa bụi làm ướt từ đầu đến chân. Vạn vật cây cỏ đều ẩm ướt. Trước thác là sông và cánh đồng lúa xanh rì. Từ trên cao nhìn xuống, dòng thác ngoạn mục đổ trắng xóa. Ánh nắng tạo nên những cầu vồng bảy sắc ngoạn mục. Cách thác Bản Giốc 3 km là động Ngườm Ngao rất đẹp dài nằm sâu trong lòng núi, bạn không nên bỏ qua.
Thời điểm để đến với thác Bản Giốc đẹp nhất là vào những ngày cuối xuân đầu hạ, khi những cánh đồng hoa tam giác mạch nở rộ hoa, cái nắng gắt chưa đến và những cơn mưa mùa hạ chưa làm thác trở nên dữ dội với những dòng nước ngàu bọt.
Bài và ảnh: Lam Linh
Tỉnh lỵ Cao Bằng nằm trên vùng đất bằng phẳng giữa những núi đồi chập trùng. Để đến thác bản Giốc có hai con đường bạn có thể chọn. Với cánh đi bụi bằng xe máy, họ sẽ tiến vào con đường Trà Lĩnh - Tổng Cọt nhiều thử thách để tiến sâu hơn vào mảnh đất vùng cao hiểm trở. Làng Tổng Cọt nổi tiếng với cây đa già và phiên chợ trâu mỗi sáng chủ nhật. Trong khi đó, con đường vượt đèo Mã Phục, vượt qua Quảng Uyên là lựa chọn của đa phần những người ưa thích được khám phá con đèo nổi tiếng này.
Được đánh giá là một trong những con đèo nổi tiếng nhất miền Bắc, đèo Mã Phục sở dĩ có tên như vậy là vì hai bên đường quốc lộ có hai khối đá vôi, thành dựng đứng chầu vào nhau như hai con ngựa nằm phủ phục. Vượt qua những khúc cua tay áo, những dãy núi thâm thấp nối tiếp nhau, phía bên này dốc trải dài những cánh đồng hoa tam giác mạch tim tím vào mùa xuân và những ruộng ngô xanh rì khi hè tới. Từ Trùng Khánh vào đến xã Đàm Thủy chỉ còn khoảng 20 km. Cả thị trấn chỉ có duy nhất một nhà nghỉ. Nhưng quyết định nghỉ lại đây có phần khôn ngoan hơn vì phía trong xã không có nơi ngủ lại cho khách.
|
Xuôi theo con đường quốc lộ 3 về phía mảnh đất vùng cao Đông Bắc của tổ quốc, chúng tôi ghé tới thăm Cao Bằng.
|
Con đường từ đây vòng vèo chạy theo dòng Quy Sơn (hay còn gọi là dòng Quây Sơn), một bên bát ngát cánh đồng ngô xanh, một bên là sông xanh biếc với những chiếc cầu tre bắc ngang thơ mộng và những guồng quay nước giã gạo của bà con dân tộc Tày. Giờ tôi mới hiểu thế nào là sơn thủy hữu tình. Cảnh non cảnh nước, cảnh trời mây. Không gian xanh thẳm. Xe đi giữa màu xanh của trời đất, không gian thoáng đãng, dễ chịu.
Từ rất xa đã thấy làn khói nước của thác Bản Giốc trắng xóa một góc trời, tiếng thác đổ ầm ào. Thác có 3 tầng gồm nhiều ngọn thác lớn nhỏ khác nhau. Dưới chân thác là mặt sông rộng, với hai bên bờ là những thảm cỏ và vạt rừng nguyên sinh. Giữa sông vào ngày chủ nhật vẫn có phiên chợ giao lưu buôn bán giữa hai biên giới Việt - Trung.
|
Thác Bản Giốc nhìn từ trên cao giữa những màu xanh bạt ngàn của núi, rừng trời và sông nước.
|
Thác Bản Giốc là thác nước lớn thứ tư thế giới nằm trên một đường biên giới giữa hai quốc gia (sau thác Iguazu giữa Brazil - Argentina, thác Victoria giữa Zambia - Zimbabwe và thác Niagra giữa Canada và Mỹ) nhưng vì đường xá xa xôi nên số người đến tham quan thác chưa nhiều. Tập trung khách chủ yếu vào những ngày lễ. Gần thác, các bản làng cũng chưa phát triển dịch vụ ăn, ngủ, nghỉ nên khách chỉ đến trong ngày rồi về vào buổi chiều. Trong khi phía bên kia biên giới đã xây dựng khu nghỉ với đường xuống thác sát đường ven rất đẹp, thuận tiện cho khách đến chơi và nghỉ lại qua đêm.
|
Bản hùng ca của nước.
|
Thác Bản Giốc mùa mưa ầm ào tiếng nước đổ. Đứng từ rất xa vẫn bị màn mưa bụi làm ướt từ đầu đến chân. Vạn vật cây cỏ đều ẩm ướt. Trước thác là sông và cánh đồng lúa xanh rì. Từ trên cao nhìn xuống, dòng thác ngoạn mục đổ trắng xóa. Ánh nắng tạo nên những cầu vồng bảy sắc ngoạn mục. Cách thác Bản Giốc 3 km là động Ngườm Ngao rất đẹp dài nằm sâu trong lòng núi, bạn không nên bỏ qua.
Thời điểm để đến với thác Bản Giốc đẹp nhất là vào những ngày cuối xuân đầu hạ, khi những cánh đồng hoa tam giác mạch nở rộ hoa, cái nắng gắt chưa đến và những cơn mưa mùa hạ chưa làm thác trở nên dữ dội với những dòng nước ngàu bọt.
Bài và ảnh: Lam Linh
Vẻ đẹp khó cưỡng của Thác Bản Giốc ngày nước đổ
(Dân trí) - Đầu Đông, khi những cơn mưa chuyển mùa đổ về cũng là lúc những dòng thác ở Bản Giốc từ trên cao trắng xóa ào ào đổ xuống qua mấy tầng bụi mù hơi nước với hai bên những ngọn núi đá vôi càng làm nổi bật vẻ đẹp hoang sơ kỳ vĩ nổi tiếng của thác Bản Giốc.
Truyền thuyết kể rằng, có người con gái đẹp tuyệt trần được tiến vua nhưng liều mình trốn thoát cùng người mình yêu. Sau khi tìm được nhau, họ cùng chìm vào giấc ngủ ngàn thu. Dân bản chứng kiến trời đổ mưa tầm tã cả tuần liền.
Nước ngập khe suối, không ai dám ra ngoài vì mưa to kèm sấm sét dữ dội. Kỳ lạ thay, khi mưa tạnh, người ta thấy có hai ngọn thác lớn đổ nước trắng xóa phía bên cạnh bản. Dưới chân thác, mặt nước lại trong xanh hiền hòa như không vướng víu bụi trần. Kể từ đó, người dân gọi nơi đây là thác Bản Giốc để tưởng nhớ về một thời gái bản tiến vua, cũng là niềm tự hào của người Tày với sắc đẹp trời ban.
Ngày nay, Thác Bản Giốc được xem là dòng thác đẹp nhất Việt Nam, nằm trên đường biên giới Việt - Trung, giữa khung cảnh núi non trùng điệp còn đậm nét nguyên sơ. Bản Giốc còn được vinh danh là thác nước tự nhiên lớn nhất Đông Nam Á và lớn thứ tư thế giới trong các thác nước nằm trên một đường biên giới quốc gia.
Những cơn mưa chuyển mùa đầu Đông tạo cho Thác Bản Giốc những dòng nước hùng vĩ cuồn cuộn đổ xuống qua nhiều bậc thang, tạo thành những ngọn thác lớn nhỏ khác nhau, hơi nước bay lên như một dải lụa trắng vắt ngang qua sườn núi.
Khoác balo lên với mành đất biên cương của Tổ quốc, bạn sẽ có dịp nhắm nhìn cận cảnh vẻ đẹp vừa thơ mộng vừa hùng vĩ của Thác Bản Giốc, ở đó bạn có thể hòa mình vào màn sương nước mát lạnh, cảm nhận bầu không khí trong lành và sảng khoái.
Thêm chút thử thách, bạn có thể leo lên phía trên để ngoạn cảnh thác Bản Giốc từ trên cao tuôn đổ.
Đây là khoảng thời gian lý tưởng để bạn thưởng ngoạn vẻ đẹp nên thơ đến lạ của những triền núi phủ đầy hoa trên đường đến thác Bản Giốc. Ngày chúng tôi lên Bản Giốc trong hành trình khảo sát “Về miền di sản Việt Bắc” do Công ty Du lịch APT Travel tổ chức, thác nước cuồn cuộn đổ xuống bọt tung trắng xóa, dữ dội và vô cùng hùng vĩ.
Ở đó, dường như dòng Quây Sơn được tiếp thêm nước từ những trận mưa rào hối hả, thác Bản Giốc mới thực sự phô diễn hết vẻ đẹp hùng vĩ và ngoạn mục của mình.
Chứng kiến vẻ đẹp hùng vĩ của Thác Bản giốc, người du khách này đến từ Pháp tỏ ra thú vị khi lần đầu được chiêm ngưỡng một thác nước hùng vĩ giữa núi rừng Việt Nam.
Đến với Bản Giốc, Cao Bằng, ngoài thú thăm quan ngắm nhìn vẻ đẹp hùng vĩ và nên thơ của Thác Bản Giốc banh cũng có thể chọn cho những những sản vật vô cùng phong phú bởi tính chất lạ và độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa ẩm thực dân tộc thiểu số.
Quanh khu vực thác Bản Giốc, dân tộc Tày chiếm đa số. Với tập tục sống dưới chân núi và ven suối, họ nương theo dòng nước từ thác Bản Giốc để sinh sống.
Những tâm hồn mơ mộng còn ví von, thác Bản Giốc như cô gái kiêu kỳ, mà nét kiêu sa của nàng khó mà cưỡng lại. Chừng đó đủ để thác Bản Giốc trở thành điểm du lịch hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước.
Thác Bản Giốc như bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp, đến đây Du khách sẽ choáng ngợp say đắm trước sự hùng vĩ bao la của thiên nhiên, sự hiếu khách của người dân bản địa.
Bài, ảnh: Hữu Thắng
Truyền thuyết kể rằng, có người con gái đẹp tuyệt trần được tiến vua nhưng liều mình trốn thoát cùng người mình yêu. Sau khi tìm được nhau, họ cùng chìm vào giấc ngủ ngàn thu. Dân bản chứng kiến trời đổ mưa tầm tã cả tuần liền.
Nước ngập khe suối, không ai dám ra ngoài vì mưa to kèm sấm sét dữ dội. Kỳ lạ thay, khi mưa tạnh, người ta thấy có hai ngọn thác lớn đổ nước trắng xóa phía bên cạnh bản. Dưới chân thác, mặt nước lại trong xanh hiền hòa như không vướng víu bụi trần. Kể từ đó, người dân gọi nơi đây là thác Bản Giốc để tưởng nhớ về một thời gái bản tiến vua, cũng là niềm tự hào của người Tày với sắc đẹp trời ban.
Ngày nay, Thác Bản Giốc được xem là dòng thác đẹp nhất Việt Nam, nằm trên đường biên giới Việt - Trung, giữa khung cảnh núi non trùng điệp còn đậm nét nguyên sơ. Bản Giốc còn được vinh danh là thác nước tự nhiên lớn nhất Đông Nam Á và lớn thứ tư thế giới trong các thác nước nằm trên một đường biên giới quốc gia.
Những cơn mưa chuyển mùa đầu Đông tạo cho Thác Bản Giốc những dòng nước hùng vĩ cuồn cuộn đổ xuống qua nhiều bậc thang, tạo thành những ngọn thác lớn nhỏ khác nhau, hơi nước bay lên như một dải lụa trắng vắt ngang qua sườn núi.
Khoác balo lên với mành đất biên cương của Tổ quốc, bạn sẽ có dịp nhắm nhìn cận cảnh vẻ đẹp vừa thơ mộng vừa hùng vĩ của Thác Bản Giốc, ở đó bạn có thể hòa mình vào màn sương nước mát lạnh, cảm nhận bầu không khí trong lành và sảng khoái.
Thêm chút thử thách, bạn có thể leo lên phía trên để ngoạn cảnh thác Bản Giốc từ trên cao tuôn đổ.
Đây là khoảng thời gian lý tưởng để bạn thưởng ngoạn vẻ đẹp nên thơ đến lạ của những triền núi phủ đầy hoa trên đường đến thác Bản Giốc. Ngày chúng tôi lên Bản Giốc trong hành trình khảo sát “Về miền di sản Việt Bắc” do Công ty Du lịch APT Travel tổ chức, thác nước cuồn cuộn đổ xuống bọt tung trắng xóa, dữ dội và vô cùng hùng vĩ.
Ở đó, dường như dòng Quây Sơn được tiếp thêm nước từ những trận mưa rào hối hả, thác Bản Giốc mới thực sự phô diễn hết vẻ đẹp hùng vĩ và ngoạn mục của mình.
Chứng kiến vẻ đẹp hùng vĩ của Thác Bản giốc, người du khách này đến từ Pháp tỏ ra thú vị khi lần đầu được chiêm ngưỡng một thác nước hùng vĩ giữa núi rừng Việt Nam.
Đến với Bản Giốc, Cao Bằng, ngoài thú thăm quan ngắm nhìn vẻ đẹp hùng vĩ và nên thơ của Thác Bản Giốc banh cũng có thể chọn cho những những sản vật vô cùng phong phú bởi tính chất lạ và độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa ẩm thực dân tộc thiểu số.
Quanh khu vực thác Bản Giốc, dân tộc Tày chiếm đa số. Với tập tục sống dưới chân núi và ven suối, họ nương theo dòng nước từ thác Bản Giốc để sinh sống.
Những tâm hồn mơ mộng còn ví von, thác Bản Giốc như cô gái kiêu kỳ, mà nét kiêu sa của nàng khó mà cưỡng lại. Chừng đó đủ để thác Bản Giốc trở thành điểm du lịch hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước.
Thác Bản Giốc như bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp, đến đây Du khách sẽ choáng ngợp say đắm trước sự hùng vĩ bao la của thiên nhiên, sự hiếu khách của người dân bản địa.
Bài, ảnh: Hữu Thắng
Ngôi chùa bên thác Bản Giốc
Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc mang nhiều giá trị văn hóa, tôn giáo truyền thống của người Việt đang được hoàn thiện những hạng mục cuối cùng, trước khi trở thành ngôi chùa đầu tiên trên mảnh đất biên cương phía Bắc của tổ quốc.
Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc được khởi công từ tháng 6/2013 tại núi Phia Nhằm bên thác Bản Giốc, thuộc xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, Cao Bằng. Sau hơn một năm xây dựng, chùa đang vào giai đoạn hoàn thiện. Lối lên chùa trên núi gồm hàng trăm bậc đá đang được các công nhân tập trung thi công.
Tượng Quán Thế Âm Bồ Tát an vị trang trọng trước nhà Tam Bảo đã xây xong. Tại lễ an vị tượng hồi tháng 1/2014, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã khẳng định sự hiện diện của ngôi chùa tại thác Bản Giốc góp phần nâng cao đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc và sự bình yên, hữu nghị tại khu vực biên giới.
Các hạng mục của chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc như Tam quan chùa, lầu tượng Bồ Tát, tam bảo, nhà tổ... được xây dựng theo phong cách kiến trúc Phật giáo truyền thống Việt Nam. Tại đây còn có đền thờ vị anh hùng Nùng Trí Cao - một nhân vật, biểu tượng Văn hoá thế kỷ XI tại Cao Bằng, người có tài thao lược quân sự và ngoại giao, có công lớn trong việc gìn giữ bảo vệ biên cương phía Bắc của Tổ quốc Việt Nam. Công trình được xây dựng trên diện tích 2 ha với kinh phí khoảng 38 tỷ đồng.
Các phiến đá nguyên khối được đưa lên để dựng lan can cho sân chùa trên lưng chừng núi. Du khách tới chùa đứng tại khoảng sân này có thể nhìn được toàn cảnh thác Bản Giốc phía dưới.
Khu vực chính của chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc - nơi đặt nhà Tam Bảo, nhà tổ, nhà tăng và đền thờ anh hùng Nùng Trí Cao.
Quý Đoàn
Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc mang nhiều giá trị văn hóa, tôn giáo truyền thống của người Việt đang được hoàn thiện những hạng mục cuối cùng, trước khi trở thành ngôi chùa đầu tiên trên mảnh đất biên cương phía Bắc của tổ quốc.
Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc được khởi công từ tháng 6/2013 tại núi Phia Nhằm bên thác Bản Giốc, thuộc xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, Cao Bằng. Sau hơn một năm xây dựng, chùa đang vào giai đoạn hoàn thiện. Lối lên chùa trên núi gồm hàng trăm bậc đá đang được các công nhân tập trung thi công.
Tượng Quán Thế Âm Bồ Tát an vị trang trọng trước nhà Tam Bảo đã xây xong. Tại lễ an vị tượng hồi tháng 1/2014, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã khẳng định sự hiện diện của ngôi chùa tại thác Bản Giốc góp phần nâng cao đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc và sự bình yên, hữu nghị tại khu vực biên giới.
Các hạng mục của chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc như Tam quan chùa, lầu tượng Bồ Tát, tam bảo, nhà tổ... được xây dựng theo phong cách kiến trúc Phật giáo truyền thống Việt Nam. Tại đây còn có đền thờ vị anh hùng Nùng Trí Cao - một nhân vật, biểu tượng Văn hoá thế kỷ XI tại Cao Bằng, người có tài thao lược quân sự và ngoại giao, có công lớn trong việc gìn giữ bảo vệ biên cương phía Bắc của Tổ quốc Việt Nam. Công trình được xây dựng trên diện tích 2 ha với kinh phí khoảng 38 tỷ đồng.
Các phiến đá nguyên khối được đưa lên để dựng lan can cho sân chùa trên lưng chừng núi. Du khách tới chùa đứng tại khoảng sân này có thể nhìn được toàn cảnh thác Bản Giốc phía dưới.
Khu vực chính của chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc - nơi đặt nhà Tam Bảo, nhà tổ, nhà tăng và đền thờ anh hùng Nùng Trí Cao.
Quý Đoàn
Toàn cảnh thác Bản Giốc hùng vỹ nơi biên cương
VOV.VN - Thác Bản Giốc được mệnh danh là thác nước đẹp nhất Việt Nam với các tầng thác nối tiếp nhau, trải rộng đến cả trăm mét.
Thác Bản Giốc nằm ở xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, cách trung tâm huyện khoảng 20 km. 
Nhiều người ví von thác Bản Giốc là "Cô gái đẹp ngủ trong rừng"
Mùa mưa thác nước chảy cuồn cuộn, trắng xóa, trong khi mùa khô khung cảnh quanh đây thanh bình với màu nước trong xanh.
Thác Bản Giốc được mệnh danh là thác nước đẹp nhất Việt Nam với các tầng thác nối tiếp nhau, trải rộng đến cả trăm mét
Mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 9, nước chảy tuôn trào, tung bọt trắng xóa, nhiều khi mang theo cả phù sa nên có màu hơi đục.
Đối với khách du lịch, đặc biệt là các phượt thủ, cung đường lý tưởng nhất để ngắm cảnh sắc Cao Bằng đó là: Thác Bản Giốc- Động Ngườm Ngao- Hồ Thăng Hen- Hang Pắc Pó.
Tuy nhiên, thời điểm đẹp nhất để đến đây là tháng 8-9 vì nước nhiều mà trong xanh
Nếu muốn đi thác kết hợp ngắm lúa chín bạn có thể đi vào dịp tháng 10, còn kết hợp đi du lịch ngắm dã quỳ, tam giác mạch, có thể đi vào tháng 11, 12.
CTV Phùng Đức Dũng/VOV-Miền Trung
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét